- •Кереш сүз
- •Рәсәй археология һәм антропология Академиясе академигы, Казан (Идел буе) Федераль университеты профессоры, Татарстанның Атказанган фән эшлеклесе Борһанов Альберт Әхмәтҗан улы
- •Олы Әшнәк авылы
- •1792 Нче елгы, иң борынгы карталарның берсе
- •1840-1850 Нчы елгы җир бүленеше (архив чыганаклары)
- •Рәсемдә археолог Калинин н.Ф.
- •Археолог Николай Истомин (сулдан беренче) Олы Әшнәктә табылган экспонатлар белән (фото- oshnjak/2013-08-09)
- •Сәвиләгә куелган кабер ташы (л.Садриева фотосы)
- •Кәрәкә күле җирлеге (л. Садриева фотосы)
- •Биләр каласы харәбәләре (интернет челтәреннән)
- •Алексеевск районы, Әшнәк авылы мәчете (интернет челтәреннән)
- •Лашманчылар, архив фотосы
- •1876 Нчы елгы Лаеш өязе картасы
- •1911 Нчы елгы карта (архив)
- •Легендар Якуб Дҗиһангир улы Чанышев Татар атлы кавалериясе (интернет челтәреннән)
- •Миңсылу әби (сулдан беренче) авылда кунакта (г. Шиһапов фото-архивыннан)
- •Делегат Нәфисә Минһаҗева Съезддан күренеш (архиф фотосы)
- •Олы Әшнәк авылында сугышта корбан булган авылдашлар истәлегенә куелган беренче һәйкәл. (г.Шиһапов фото-архивыннан)
- •Олы Әшнәк авылында сугышта корбан булган авылдашлар истәлегенә куелган яңа һәйкәл. (л.Садриева фоторәсеме)
- •Медаль «За отвагу»
- •Медаль «За боевые заслуги»
- •Орден Красной Звезды
- •Шиһапов Харис Хасамутдин (Хисаметдин) улы.
- •Орден Славы III степени
- •Орден Отечественной войны II степени
- •Олы Әшнәк авылы ветеранннары, 1972 нче ел (Шиһапов Габдулла фотоархивыннан)
- •Бөек Җиңүнең 40 еллыгы уңае белән Бөек Ватан сугышы ордены белән бүләкләнгән авылдашларыбыз исемлеге:
- •Соңгы ветераннар...
- •Фоторәсемдә р. Мингалиева
- •Олы Әшнәк авылы кешеләре, 1955-60 нчы еллар (Шиһапов Габдулла фотоархивыннан)
- •1980-1984 Нче еллар
- •Сиразиев Ринат- сулда
- •Утлар, сулар кичкән ветеран
- •Ветераннар. Гараев Бикмулла (уртада), сулда Ибатуллин Касыйм, уңда Гарипов Нәҗип абыйлар.
- •Гәрәев б. Г. Гаиләсе белән
- •Партизан батырлыгы
- •Рәсемдә сугыш һәм хезмәт ветераны, батыр партизан Мифтахов Габделхак.
- •Мифтахов Габдулхак абый тормыш иптәше Зәйтүнә апа белән
- •Рәсемдә: сугыш һәм педагогик хезмәт ветераны Ишмөхәммәтов Гомәр ага
- •Бакчалар патшасы
- •Сахибетдин Мифтахетдинов (Мифтахов)- сугыш һәм хезмәт ветераны, мактаулы авыл хужалыгы хезмәткәре.
- •Әкияттәгедәй җиде бертуган...
- •Китапханәче Маһирә
- •Рәсемдә: Шакирова м. Авыл советы сәркатибе Рисаева с. Белән китапханәдә.
- •Рәсемдә: мәктәп укучылары - тимурчылар пионервожатая Мәрҗәнә апа җитәкчелегендә Маһирә апага булышалар.
- •Рәсемдә: сугыш һәм хезмәт ветераны Госман Шәйхетдинов (газетадан фото-күчерелмә)
- •Фоторәсемдә: уң яктан (өске рәт) Сәләхетдин Шәйхетдинов, әниләре Мәгърифә әби, Сахибетдин Шәйхетдинов, Рәбига, Фәния Шәйхетдиновалар, Сәләхетдинның улы Самат.
- •Улы Гомәрнең хәбәрсез югалуы турында белешмә
- •Госман Шәйхетдинов (уң якта) авылдашы Хафизов Вазих белән
- •Онытылмас еллар, яки алабута ипие белән кычыткан ашы кыйссалары (кыскартылган вариантта)
- •17.12.2014 “Авыл офыклары” гәҗите. Автор Гөлназ Зарипова
- •Рәсемдә: Гөлсем һәм Зәйтүнә Гариповалар, уртада күршеләре Әклимә Садриева белән.
- •Сер бирмә, якташ!
- •Фоторәсемнәрдә: г.С. Шиһапов
- •Кыш белән яз тарткалашкан, җил-давыллы кичне Олы Әшнәк авылы китапханәчесе Гөлфия Мухаметшина авылдашларын китапханәгә кич утырырга ("библиотөн"гә) чакырды.
- •1 Нче сыйныфка кабул иткәндә 8 нче сыйныф чыгарылыш
- •Флера Гарипова “Почёт билгесе” орденына лаек булган укытучы
- •Вакыйф Нуруллин
- •Әхәт Гаффар
- •Язучы Әхәт Габдрахман улы Гаффаров
- •Танылган каләм ияләре
- •Ренат Гаффар
- •Хикәяче, публицист Ренат Гаффар
- •Рәсемдә: Ренат Гаффар абыйсы Әхәт белән. Сабан туй бәйрәмендә авылдашлары арасында
- •Рәкыйп Гаффар
- •Журналист Рәкыйп Гаффар.
- •Журналист Фоат Мәхмүт улы Гайсин.
- •Фотрәсемдә: Фоат Гайсин һәм Халидә Гәрәева мәктәп музеенда почётлы каравылда, 1970 нче ел
- •Авылдашлар сәхнәдә
- •Рәсемдә: Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры артисты Хафизов Ирек Галимулла улы.
- •Казан шәһәре Мәскәү районы к(п)фу каршындагы ш. Мәрдҗани исемендәге 2 нче номерлы гимназиянең туган якны өйрәнү үзәге
- •Чистай педагогия техникумының 3 курс студентлары. 1936 нчы ел Сулда баскан – Асия Бәдретдинова, сулда утырган – Галия Хәмидуллина
- •4 Нче дәвер - 1960-1990 нчы еллар.
- •1Нче сентябрь линейкасы.
- •1971 Нче ел. Укытучылар коллективы. Г. Шиһапов фотосы.
- •"Аҗаган"да җиңүче команда
- •Р айон ярышларыннан кубок алып кайткан чаңгы командасы. 1970 нче ел
- •Мәктәпнең газ-51 машинасы
- •Авылым күренешләре (сакланган фотолар)
- •Олы Әшнәк авылы фоторәсемнәрдә Ләйсән Садриева фотолары.
Журналист Фоат Мәхмүт улы Гайсин.
“Фидакарь хезмәт өчен” медале кавалеры, “Татарстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре”, Рафаэль Төхвәтуллин исемендәге премия лауреаты.
“Авылда язуга һәвәслек Гаффаровлар династиясеннән башланды. Әхәт абый – күренекле язучы, Ринат белән Рәкыйп журналистика юлын сайладылар. Ул чорда район газетасында авылдашларның фамилияләре күренү олы бер вакыйгага тиң иде. Алардан күреп, калганнар да ярыша-ярыша яза башлады. Редакция хезмәткәрләре безгә хатлар язып, темалар да тәкъдим иттеләр.
Фотрәсемдә: Фоат Гайсин һәм Халидә Гәрәева мәктәп музеенда почётлы каравылда, 1970 нче ел
Университетка мин мәктәпне тәмамлауга керә алдым һәм рәхәтләнеп укыдым. Флорид Әгъзамов, Людмила Пивоварова, Розалина Нуруллина, Җәүдәт Акчурин кебек педагоглар безгә белем биреп кенә калмады, яшәргә өйрәттеләр. Безнең чыгарылыштан мин берүзем телевидениегә, “Татарстан” дәүләт телерадиокомпаниясенең “Яңалыклар” бүлегенә килеп эләктем. Ул вакытта анда Рөстәм Нәбиуллин, Абдулла Дубин, Иркә Сакаева кебек күренекле дикторлар, Әгъзам Фәйзрахманов, Наил Ганиев кебек бик яхшы белгечләр эшли иде. Барысы да бик таләпчән, шул ук вакытта ярдәмчел булдылар. Алар янәшәсендә өйрәнми калу мөмкин түгел иде.
Әлмәт төбәгендә мине якташлары итеп кабул итәргә күнеккәннәр. Гомеремнең иң матур вакытлары шунда үтте бит.
"Татнефть" җитәкчесе Наиль Маганов Ф. Гайсинга Мактау хаты тапшыра
Хәзер инде оныкларым да үсеп килә. Бик еш булмаса да, туган җиребезгә дә кайтып киләбез. Хәләл җефетем Фирдания белән бер авылдан без, шуңа күрә дә туган туфракка эзне суытмаска исәп. Хәзер без шундый чорга килеп җитек бит”.
“Ватаным Татарстан”, /№ 139, 24.09.2014/
Авылдашлар сәхнәдә
Рәсемдә: Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры артисты Хафизов Ирек Галимулла улы.
Хафизов И.Г. 1976 нчы елның 16 октябрендә туа. 1998 елда Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать академиясен тәмамлый. 1998 нче елдан Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театрында эшли.
Башкарган рольләре: Рафаэль- “Туй алдыннан”- Хәй Вахит; Дана, Ширбәтче; "Йосыф- Зөләйха”- Нурмөхәммәт Хисамов; Мәрвән - “Өти балак Гөлүзә”- Юныс Әминов; Алмаз –“Мәхәббәт чишмәсе” - Исламия Мәхмүтова; Галимҗан —“Күрәсем килгән иде… “- Исламия Мәхмүтова; Сәләхетдин - “Сакла, шартламасын!” - Кәрим Тинчурин; ”Полицейский- "Без барыбыз да кешеләр”- Эрих Мария Ремарк; Фәндәс- “Өзелгән яфраклар”- Рәмзия Габделхакова;
Хафизов И. Г төрле рольләрдә
Сафа- “Гашыйклар тавы”- Илдар Юзеев; Галимҗан- “Эх,алмагачлары!”- Шамил Фәрхетдинов; “Кияү” («Канлы туй») - Ф.Г.Лорка; Низам – «Ак тәүбә, кара тәүбә» - Т.Миңнуллин; Наил - «Яңадан мәхәббәт турында” - Х.Вахит; Эраст -«Галиҗәнап де Пурсоньяк» - Мольер; Офицер - «Кураж ана һәм аның балалары» - Б.Брехт; Айтуган – «Сандугачлар килгән безгә» - И.Юзеев; Алчын - «Хуҗа Насретдин» Н.Исәнбәт; Мәрдән – «Танышу- кавышу театры» Д.Салихов һ.б.
Авылдашыбызга Татарстан Республикасы президенты Р.Н. Миннеханов Указы белән 2016 нчы елның 2 нче декабрендә “Татарстанның атказанган артисты” дигән мактаулы исем бирелә.
Мәктәп музее
Мәктәп музеен беренче оештыручылар булып тарих фәне укытучысы Гарипов Ильяс Нәҗип улы һәм география фәне укытучысы Гарипова Венера Миңнулла кызы тора.
Гарипов
И.Н.
Гарипова
В.М.
Иске мәктәптән күчкән экспонатлар 2005 нче елда Гарипов И.Н. тарафыннан системага салынып туган якны өйрәнү мәктәп музее буларак яңадан ачыла. 2007 нче елда яшь туган якны өйрәнүчеләр республикада оештырылган бәйгеләрдә катнашып Дипломнар белән бүләкләнәләр. Соңгы елларда музей белән Гарипова В.М. җитәкчелек итә. Әһәмиятле һәм файдалы материаллар, экспонатлар белән музей даими баетыла. Музей үз эченә төп 4 бүлекне ала:
-Олы Әшнәк авылының борынгы 770 еллык тарихы;
-Совет власте елларында авыл;
-Авылдашлар Бөек Ватан сугышында (бүлекчә –әфганчылар);
-Туган якның мәгърифәтчелек тарихы.
Олы Әшнәк авылы, борынгы эш кораллары
Борынгы чүлмәк Корыч һәм тимердән эшләнгән кораллар
Китмән,ыңгырчак, чырапычак, кулдан ясалган агач кашык
Борынгы көзге Кулдан эшләнгән кайчы
Йон эрләү җайланмасы Итек басу формасы
Чабата, күмер үтүге Кискеч, үткен таш
Пионер дружинасының стена гәҗите һәм альбомы
Кулдан чигелгән чигү үрнәкләре
Олы Әшнәк авылы кибетләре.
XX йөз башында Олы Әшнәктә 2 мәчет, 2 тимерчелек алачыгы, 2 тегермән, 3 ярма яргыч һәм 12 вак-төякләр кибете (лавкалар) эшләгән. Халык саны 1926 нчы елда 1.980 кешегә җитә. Татарстан Үзәк архивында Олы Әшнәк Авыл советының 1929 нчы елның 26 нчы сентяберендә үткәрелгән Авыл советы утырышы Беркетмәсе бар (ф.329. ед.1.,1928г.). Көн тәртибе:а) халыктан икмәк җыю планы үтәлеше; б) коллективлаштыру айлыгын үткәрү; в) лавкалар эше буенча. Җыелышта барлыгы 969 кеше катнаша. Шуларның 544 –хатын-кызлар, коммунистлар (большевиклар)-10, комсомолга кандидатлар-21, крестияннәр-226, эшче-батраклар-4, командировкага җибәрелгәннәр- 2, башкалар-8. Җыелышны Яржанцев дигән кеше ача. Ул сүзен болай башлап җибәрә: “Сельское хозяйство развиваться может по капиталистическому или по социалистическому пути. Жизнь заставляет нас стать на путь социалистическкого развития....”. Өченче көн тәртибе буенча Олы Әшнәк авылында эшләп килүче азык-төлек лавкасының эше тикшерелә. “Члены сельского совета выразили недовольство работой приказчика Ошняковского отделения п/о “Кама”. Казаев не торгует в лавке 8 часов, а бывает 5-6 часов, отпускает много сахару җителям другого селения. Грубо обращается с җителями села..” Шул ук җыелышта приказчикны эшеннән алыр өчен п/о “Кама” җитәкчелегенә юллама кабул ителә. Мөгаен, лавкаларның ул вакытта күбесе, Балык-Бистәсе, Масловка һәм Корноухово авылларындагы сәүдә оешмаларына караган була. 1954 нчы елны авылда яңа азык-төлек кибете ачыла.
Авыл кибете, 1960-65 нче еллар
1954 нче елдан алып 1998 нче елга кадәр кибеттә Шиһапова Тәзбирә Мөяссәр кызы эшләде. Берара шулай ук кибеттә Диярова Рәйсә һәм Шакирова Нурия сатулык иттеләр.
Фоторәсемдә: кибетче Шиһапова Т.М. һәм аның ярдәмчесе Диярова Рәйсә
1950 нче елдан сәүдә эшен җитәкләү Корноухово авылында урнашкан кулланучылар җәмгыятенә (селпо) йөкләнә. Товар сатуның план үтәлеше Олы Әшнәктә даими югары була. Шиһапова Т.М. ТАССР ның Югары Советының Рәхмәт хатына лаек була.
Рәсемдә: Б.Бистәсе районының алдынгы ккибетчеләре. (Уңнан икенче Шиһапова Т.М.).
Шулай ук Олы Әшнәктә хуҗалык товарлары сатучы кибет тә уңышлы эшләп килә.
Анда күп еллар Садриева Мәрзия Кәримулла кызы эшләде.
Рәсемдә: Садриева М.К.
10 елга якын авыл азык-төлек кибетендә сатучы булып эшләгән Нурия Шакирова Нурия Сахиб кызы. Алдынгы савымчы, 35 еллык хезмәт стажының 25 елын савымчылыкка, оператор-лаборант эшенә багышлаган.
Рәсемдә: Шакиров Н.С. Яңа кибетләр.
Туган якны өйрәнү кысаларында иҗат ителгән проект “Казан асты”
(Балык Бистәсе районы “Олы Әшнәк” авылы җирлегендә)
