Тәжірибелік бөлім

Зертханалық қондырғы (1 сурет ) муфель пешінен 1, температураны бақа-лауға арналған құралдардан 3 тұрады.

Зертханалық жұмысты орындауғы қажетті жабдықтар:аналитикалық тара-зылар, штангенциркуль, фарфорлы тигельдер 5, метал үлгілері, шымшуыр не көсеу.

1 – муфель пеші; 2 – температураны реттегіш; 3 – термометр; 4 - термопара;

5 – үлгі салынған тигельдер

1 Сурет. Зертханалық қондырғының сызбасы жұмыстың орындалу тәртібі

Оқытушы көрсеткен температурада үш металл үлгілерін алып сынақтан өткіземіз. Қондырғының сызбасы 1 суретте көрсетілген.

Әрбір үлгінің өлшемі, штангерциркульмен өлшеніп кестеге енгізіледі. Әр үлгі үшін толық бетінің ауданы есептелінеді:

(3)

Бұл мәндер де кестеге түседі.

Әрбір үлгінің бастапқы салмағын 10^-4 г дейінгі дәлдікпен электрондық тарзыда өлшенеді.

Берілген үш үлгілерді 4 түрлі температура аралықтарда коррозияға ұшыратамыз 200, 400, 600 және 800 ^°С

Үлгілер тигельдермен бірге қосып, тигельдермен бірге көрсетілген жо-ғарғы температураға дейін қыздырылған муфель пешіне салынады.

Үш үлгі салынған тигельдер пеште 20 минуттан ұстап 200 ^°С, содан кейін шығарылып асбестке орнатылады. Дәл солай келесі 400, 600 және 800 ^°С аралықтарда 20 минуттан қыздырып өткіземіз.

Әрбір үлгілерді суытып, тигельмен бірге өлшейміз. Өзгертген мәндерін кестеге енгіземіз.

Әрбір үлгінің өзерген массасын есептейміз .

Коррозияның салмақтық көрсеткішін шығарамыз, [ ]:

(4)

,

Мұндағы, – үлгінің беті (бастапқы), [ ];

– зерттеліп отырған температурада үлгіні ұстау ұзақтығы, сағ

Газды коррозия жылдамдығығының температураға тәуелділігі К⁺мына теңдеумен өрнектеледі:

, (5)

Мұндағы, – (4) формуламен есептелетін газды коррозияның оңдық массалық көрсеткіші, [ ];

– натурал логарифм негізі;

– активация (күшею,жылдамдату) жылуы, [ ];

= 8,314 [ ] – газ тұрақтысы;

– абсолют температурасы, .

(5) теңдеу мына түрге келуі мүмкін:

, (6)

координатасының графигі түзу болып табылады.

Бұл тәуелділік кез келген температурада газды коррозия жылдамдығын графиктік әдіспен оңай анықтауға мүмкіндік береді. Ол сонымен қатар А және Q тұрақтыларын анықтауға да қолданылуы мүмкін. Тәжірибе нәтижелері бойынша (5)теңдеу:

при ; (7)

Е = – 2,303×R×tga = 2,303×R×tgb, (8)

мұнда a - х өсіне бағыттас lgK⁺ = f түзуінен пайда болатын бұрыш ;

b -х өсіне қарсы бағытталған lgK⁺ = f түзуінен пайда болатын бұрыш.

Тәжірибе нәтижелері мен есептелген мәндер 1 кестеге енгізіледі.

К⁺ мәнін (4) формуламен есептейміз;әр температура үшін коррозияның салмақтық көрсеткішінің орташа мәнін анықтаймыз.

1 кесте – тәжірибе нәтижелері

Тәжірибе нәтижелері	Сынақ температурасы, К
	Үлгілер
	1	2	3		4	5	6	7	8	9
Үлгі өлшемдері
Үлгі бетінің ауданы S, [м2]
Үлгінің бастапқы салмағы gо, [г]
Коррозия уақыты, [ч]
Тигель және қақпен қоса алғандағы үлгінің салмағы gот, [г]
Тигель салмағы gт, [г]
Қақпен қоса алғандағы үлгі салмағы g1, [г]
Артық салмақ Dg=g1–gо, [г]
K+ [г/м2∙сағ]

Алынған мәліметтер бойынша “К⁺ - Т, К” және lgK⁺ - координаталары бойынша график тұрғызу керек; (4) температураға тәуелділік теңдеуінің тқраұты коэффициенттерін анықтау; алынған эмпирикалық формула бойынша барлық температура үшін коррозияның салмақтық көрсеткішін анықтап оларды тәжірибе нәтижелерімен салыстыру.

Қорытындыда міндетті түрде тәжірибе нәтижелері мен алынған эмпирикалық формула бойынша газды коррозия жылдамдығына температураның тәуелділігін көрсету керек.