Бөж тапсырмалары

1. Бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланған «Қазақстанның экономикасы» тақырыбындағы сұхбаттар мен мақалалар жайлы оқып, әңгімелеңіз.

2. Қазақстанның қазба байлықтары жайлы әңгімелеңіз.

Ақша-кредит саясаты. Банк жүйесі. Ұлттық валюта

7-сабақ

Ұлттық валютамыз теңге – Тəуелсіздік символы.

ОҚЫЛЫМ-ЖАЗЫЛЫМ

1-тапсырма.

БІЗДІҢ ҰЛТТЫҚ ВАЛЮТА

1993 жылдың 12 қарашасында Қазақстан Республикасының Президенті «Қазақстан Республикасының Ұлттық валютасын енгізу туралы» Жарлыққа қол қойды. 1993 жылы 15 қарашада Қазақстанның ұлттық валютасы – теңге айналымға енді. Бұл жас республиканың тарихындағы маңызды қадамдардың бірі еді. 15 қараша Ұлттық валюта күні. «Ұлттық валюта күні» еліміздегі қаржы жүйесі қызметкерлерінің кəсіби мерекесі. Қазіргі кезде Халықаралық валюта қорының талабы бойынша, банкноттардың түр-сипаты үнемі жаңарып отыруы керек. Өйткені банкнот ұзақ айналымда болса, жалған ақша жасау жиілеп кетуі мүмкін. Жыл сайын Халықаралық банкнот қауымдастығы əлемдегі ең үздік валютаны анықтайды. Халықаралық банкнот қауымдастығының 2000-нан аса мүшесі бар. Арнайы сайтта интернет арқылы дауыс беріп, жылдың үздік банкнотын таңдайды. Осы қоғамдастық «2011 жылғы ең үздік банкнот» атағын 2012 жылы Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 20 жылдығына арналған номиналы 10 000 теңгелік ескерткіш банкнотына берген болатын. Бұл – қазіргі кезде елдегі айналымда жүрген ең жоғары номиналды купюра. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің «Қазақ Елі» сериясынан номиналы 5 000 теңгелік банкноты екінші рет «2012 жылғы ең үздік банкнот» атағын иеленді. 5 мың теңгелік банкнот 2011 жылы шыққан. Ал Түркі жазба ескерткішіне арналған, номиналы 1000 теңгелік «Kүлтегін» ескерткіш банкнотына берілген үшінші «2013 жылғы ең үздік банкнот» атағы тәуелсіз Қазақстан жылнамасындағы тарихи маңызды сәт болды. Өйткені, осы кезге дейін бірде-бір елдің ұлттық валютасы үш марапат алып көрген емес. Үздік валютаны таңдағанда банкноттың дизайны мен идеологиясына, техникалық сипаттамасына, қорғаныш жүйесіне ерекше мəн береді. Ең əдемі, ең сапалы үздік банкноттар жыл сайын анықталады. Əр жылдары басқа да елдердің ақшасы үздік деп танылған. Атап айтсақ, канадалық 20 доллар, Фарер аралының 1000 номиналды кроны, Шотландияның валютасы, Самоаның банкноты, Бермуд аралдарының ақшасы.

Сөздік

айналым оборот

әлемдегі в мире

ең үздік самый лучший

жеңімпаз победитель

дауыс беру голосовать

қауымдастық сообщество

қорғаныш жүйесі защитная система

маңызды важный, значительный

мән значение

жылнама ежегодник, летописть

сапалы качественный

таңдайды выбирают

техникалық сипаттамасы техническая спецификация

2-тапсырма. Мәтін бойынша сұрақтарға жауап беріңіз.

1. Халықаралық банкнот қауымдастығы жыл сайын нені анықтайды?

2. Қай елдің ақшасы əлемдегі ең үздік валюта болды?

3. Халықаралық банкнот қауымдастығының қанша мүшесі бар?

4. Жылдың үздік банкнотын қалай таңдайды?

5. 2011 жылы қай банкнот үздік деп танылды?

6. 5 мың теңгелік банкнот қай жылы жеңімпаз атанды?

7. Ел тəуелсіздігінің 20 жылдығына арналып шығарылған теңгені атаңыз.

8. Айналымда жүрген ең жоғары номиналды купюраны атаңыз.

9. 5 мың теңгелік банкнот қай жылы шыққан?

10. Үздік банкноттарды таңдағанда қандай ерекшеліктеріне мəн береді?

11.. Халықаралық валюта қорының талабы қандай?

12. Банкноттар не үшін үнемі жаңарып отыруы керек?

13. Қандай жағдайда жалған ақша жасау жиілейді? òàáûңûç.