83. Т.Ахтановтың «Махаббат мұңы» драмасы.

85. Б.Соқпақбаев повестері.

Бердібек Соқ пақбаев шығ армаларына тә н, ортақ белгі –

бірінші жақ тан баяндалатындығ ы. Бұл стильді жазушы саналы түрде таңдап алғ анғ а ұқ сайды. Олай дейтініміз, балаларғ а арналғ андық тан сенімді болу керек. Тілге жеңіл, түсінуге оң ай болса... деген сияқ ты біз айтпағ ан тағ ы да қ аншама қ асиетті қ оса келгенде еңоңтайлысы – осы. Авторлық «Мен» жеке тұлғ а ретінде қай шығ армасында да қ арапайым адам. Жұрттан асқ ан ерлігі, елден асқ ан ақ ылы да кӛрінбейді. Бірақ оқ ушыны бірден-ақбаурап алады. Шығ арманыңмық тылығ ын – «енді не болар екен дегізсе...» деп бағ алап жатамыз кейде. Бердібек Соқпақбаевтың ерекшелігі осы сӛзді кӛп айтқ ызбайды. Бірақ оқ и бересіз, құнығ а бересіз. Шиеленісіп жатқ ан сюжет те жоқ . Дегенмен, жібермейді бір күш. Себебі, Бердібек Соқ пақ баев алдымен оқ ушының санасына

орнығ ып, ӛзі оқ ушығ а, оқ ушы оғ ан айналып кетеді.«Менің атым Қ ожа» шығ армасында «Повестің бірінші тарауын осымен доғ арамын да,

келесі тарауғ а кӛ шемін», – дейді автор шығ арманың ішінде. К әдімгі автор ретінде айта салады. Оқ иғ алардан бӛліп алып. Бірақ осы бір жол о қ ырманғ а автор Бердібек емес, Қ ожа болып әсер етеді. Қ ожа осы қ азір, қасыңда отырып жазып отырғ андай. Та қ бір повесть жазу оп-оң ай шаруа сық ылды. Міне, автор осы тұстан бастап толық тай сіздің құрдасың ыз. Бала. Ал, сіз шығ арманың басында-ақ авторғ а айналып кеткенсіз. Қ араң ыз, Қ ожа ӛз атына риза емес. Дәл осы тұста сіз де ӛз атыңыз жайлы бір ойлап ӛтесіз. Келесі сәтте мына бір үзінді: «Жуырда мен газеттен оқ ыдым: қытайлық тардың ат қ оюы қызық болады екен. Бала бес-алты жасқ а толғ анша оныңтәуелді аты болмайды. «Ортаншым», «кенжем», «сүйіктім»,

«жұпарым» деген секілді шартты атаумен атап жүреді. Ал есі кіріп, бес-алты жасқ а толғ аннан кейін, бала ӛзіне қ андай есім ұнаса, соны таң дап алады. Міне, әділдік деген. Осы дұрыс емес пе?» Жазушының ӛзі кӛрсеткендей "Менің атым - Қ ожа" мен М.Твеннің "Том Сойерін"

салыстырып қ арай бастасақ , тараулардың қ ысқалығ ы, автордың айтайын деген ойын тым ауырлатппай, жеңіл елгезек тілмен алып кетуі сияқ ы ұқ састық тарды табуғ а болады. Жазушының шынайы ӛмірден алынғ ан қызық ты хикаялары жоғ арыдағ ыдай ӛмірі ӛлмес нұсқ алармен

әбзелденген. Алайда, бұл еліктеу дәрежесінде қ алып қ оймағ ан, қ азақ топырағының шындығ ынан барып туындағ ан талантты шығ арма. "Осындай шығ арма қ азақ балаларына да керек" деген мақ саттан барып туындағ ан дүние болса керек.

86. Ә.Кекілбаев повестері.

Сын мақалаларымен қатар Кекілбаевтың көптеген әдеби шығармалары дүниеге келе бастағанда көптеген оқушылар іздегенін тауып, күткені келгендей қуанғаны да есімізде. “Күй”, “Шыңырау”, “Ханша дария хикаясы” деген Әбекеңнің сол кездегі шығармалары оқушыларының дүниетанымына жаңа бір рухани серпіліс берген-ді. Тақауда ғана жарыққа шыққан Әбекеңнің 25 жасында жазған “Күй” повесі бойынша түсірілген “Кек” фильмін бүгінгі көрермендер де түсініп, жылы қабылдады.

Әбіштің «Шыңырау» повесін жазуда анасының өмірінің бір сәттік қиыншылығы мен тартқан тауқыметінің көрінісін суреттегені аян. Еңсептің жер қазып жер қойнына кіруі оның тұрмыстық қажеттілікті талап еткенінен болып отыр. Әкесінің ізін басқаны ол оның өмірлік ұстанымы болып қала бермек. Бұл жерде «шахта» мен «шыңырау» екеуінің бір типтік байланысы. Екеуі де қазылған жер қойнау. Бірі – су, бірі – көмір дейтін қажеттілікті шығарып отырған қазба байлықтар. Әбіштің психологиялық ойлау тәсіліндегі астарлы идеяның ұшын сондай жұқалап, нәзіктікпен жеткізе білуіне шек келтіруге болмас.