28.Кеңес өкіметінің білім мен ғылым саласындағы реформаларындағы қайшылықтар іс.

1917 жылы Қазан төңкерісінен кейін Қазақстанда жаппай сауатсыздықты жою мен ағарту ісін дамыту ісін мәдени өзгерістердің басты бағыты болды. 20ғ басында халық ағарту ісі қоғамның қосалқы жүйесі ретінде терең дағдарысқа душар болды. Халықтың басым көпшілігі оқи да жаза да алмады, миллиондаған балалар мектепке бармады, оқу орындары мен педагогикалық кадрлардың аса тапшылығы байқалды. Сондықтан, большевиктер халық ағарту саласында кешенді ж\е батыл шараларға кіріскен кезде , қос мақсатқа бірдей жетуді:біріншіден, қарапайым адамдардың ықпалы мен сеніміне кіру ,екіншіден, бұқара халықтың санасына маркстік-лениндік идеялогияны сіңіруді ұйғарды.БОАКтың 1918ж 16 қащзандағы «Бірыңғай еңбек мектебі туралы «ережесі РКФСР халық ағарту комиссариатының 1918 ж 31 қазандағы Ұлттық азшылық мектептері туралы» қаулысы В.И. Ленин 1919 ж 26 желтоқсанда қол қойған. РКФСР халықтары арасындағы «сауатсыздықты жою туралы» қаулысы осы шараға мемлекеттік сипат берді: 1920 жылдан жергілікті халық ағарту бөлімдерінің жанынан сауатсыздықты жою жөніндегі төтенше комиссиялар құрыла бастады. Олар хат танымайтының есебін алуды ұйымдастыру, оқу құралдарын шығарумен айналысты.1920-21 ж сауатсыздықты жою б\ша 2412 қызыл отау жұмыс істеп, онда 72232 адам сауатын ашты. Сауат ашушылар саны бірте—бірте өсті. Егер 1922-23 оқу жылында оқи ж\е жазу білуді небәрі 4,1 мың адам меңгерсе, ал 1926-27 ж оқу жылында олардың саны 43,6мың адамға жетті. Республика халқының сауаттылық деңгейін де артты. 1920 ж 14,4% дан 1926 ж 22,5%ға дейін көтерілді.

29.Мәдениетте солақай ж\е біржақты большевиктік тұжырымдаманың үстемдік алуын көрсетіңіз.

Қазақстанға большевизмнің билікке келуі, Азамат соғысы кезінде басып қырылған халықты айтпағанда, Қазақстан тарихындағы 1921-23 ж 1,2 млн кісі қырылған «ұлы жұттан» басталды. Осы ортақ опат, барлық атқамінер азаматтарды алашсың , не большевиксің деп бөлмей «біп жеңнен қол, бір жағадан бас шығартты». Нағыз жаулауды большевиктер көрсетті. Олардың Қазақстанда 5 кеңестер съезінде автономияға тек «Қазақ» деген көне атауы қайтарылып ғана қоймай, іле-шала Қазақ АКСР басшылығына Голощекинді тағайындаудан басталлды. Голощекин төңірегіне бірыңғай жағымпаз, мансапқұмар, ұлты қазақ большевиктер жиылып, баяғы патша үкіметінің «бөліп ал да, билей бер» саясатын жалғастыруға мүмкіндік берді. Большевиктер билікке келгендегі ең бірінші қарарларына сай,Азамат соғысы кезіндегі көзқарастарына қарамай жалпы кешірім жарияласа да, бұл уақытша көз бүркеу болып, «алаш қозғалысына 1929-32 ж аралығында саяси нүкте қойылды. Бұл большевиктер режимінің қазақ руханиятының көш басында жүргек серкелеріне ойсырата берген соққы болды.

30.Соғысқа дейінгі Қазақстандағы қоғамдық-саяси, әлеуметтік-экономикалық ж\е мәдени-рухани ахуал.

Соғысқа дейінгі жылдарда репрессияға қарамастан Қазақстан мәдениетті жетіліп, дами түсті.1926 ж қаңтарда Қызылордада тұңғыш кәсіби қазақ театры ашылды. Онда М Әуезов, Ж Шанин, С Қожамқұлов, Қ Қуанышбаев, З Атабаева, ж\е басқа да дарынды драматургтер, режиссерлер, актерлер жұмыс істеді. Бұл кезеңде Қазақстанның тұңғыш кәсіби суретшісі Ә Қастеев керемет туындылар жазды. Сонымен бірге соғысқа дейінгі кезеңде Ә Ысмайлов, ж\е Қ Қожықовтар, Б Сәрсенбаев,О Таңсықбаев сияқты қазақ суретшілері жұртшылыққа кеңінен танымал болды. Соғыс жылдарында Қазақстанда ұлттық көркемсурет өнерінің дамуына зор үлес қосқан Украина, Белорусь, Ленинград ж\е Мәскеуден келген суретшілер жұмыс істеді. 1930-32 ж аштық салдарынан балалар саны күрт азайып, жетімдер көбейді. 1932 жылдың күзінде балалар үйіне 68мың бала орналастырылды. Ұжымшарлар мен кеңшарлардың қаржысына салынған интернаттар жұмыс істеді. Мұғалімдер саны артты. Оғыс қарсаныңда жүздеген мұғалімдер ордендермен ж\е медальдармен марапатталды. «Қазақ КСР інің еңбек сіңірген мұғалімі» атанған алғашқы ұстаздар: С Көбеев, С Ақышев, А Ақатов, Ш Сарыбаев т.б Қазақстанда тұңғыш жоғары оқу орны пед. институт 1928 ж ашылып,оған Абай есімі берілді.1929-31ж Алматы зоотехникалық малдәрігерлік жоғары оқу орны, 1931-32ж Орал ж\е Қызылорда пед. институттары ашылды. 1934 ж С.М.Киров ат. Қазақ Мемлекеттік университеті ашылды. Кейіннеен Оралда, Семейде, Петропавлда, Ақтөбеде, Қарағандыда, Қостанайда мұғалімдер институттары ашылды.

Ұлы отан соғысы қарсаныңда 20 жоғ. оқу орны, 118 орта арнаулы оқу орны болып, 40мыңдай адам оқыды. 1930 ж өзге республикалардың жоғарғы оқу орындары мен техникумдарында 20 мыңдай қазақстандық оқыды. 1926ж М.Массон ежелгі Тараз қаласының орнына қазба жұмыстарын жүргізді.1932 ж КСРО Ғылым академиясының Қазақстандағы филиалы құрылды. Алғашқыда оның құрамында зоология ж\е ботаника секторлары, Алматыдағы Ботаника бағы болды. 1935ж геология ж\е тарих секторлары құрылды. Кейін Қазақ ұлттық өнер ғылыми зерттеу институты қосылды 1935ж С. Асфендияров жазған «Қазақстанның көне заманнан бергі тарихының» -1 бөлімі жарыққа шықты. 1920-30ж С.Сейфуллин, С Мұқанов, А. Байтұрсынұлы,Қ. Жұбанов қазақ тілі білімі мен әдебиеттану мәселесі жөнінде еңбек жазды. Ұлы отан соғысы қарсаңында 57 ғылыми мекемеде 1700ден астам ғылыми еңбек еткен.