Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
tarikh.docx
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
151 Кб
Скачать
☆

26.Меншіктен айыруға және күштеп ұжымдастыруға қарсы халық наразылығы мен көтерілістер-ұлт азаттық қозғалыстар жалғасы екендігін дәлелдеңіз.

Большевиктер қазақ ауылында әлеуметтік теңсіздікті жою мақсатында шабыныдық ж\е жайылымдық жерлерді бөліске салды.Ф.Голощекин «Жайылымдық жерді бөлу деген не?» дей отырып , бұл науқанға зор екпін бере отырып ж\е төңірегіндегі большевиктерді жігерлендіру үшін «Бұл Кіші Қазан» деді. 1926ж 20 мамырда «Жерге орналаспай жерді пайдаланатын көшпелі ж\е жарт көшпелі аудандардың шабындық ж\е егісітік жерлерін уақытша қайта бөлу туралы заң қабылданды.Қазақстанда большевиктер 1926-27 ж 1250мың десятина жайылымдық ж\е 1360 мың десятина шабындық жерді бөлді. Бөлінген жердің 61,6%кедейлер, 8,8% ауқаттылар алды, ал жайылымдық жердің 59,3% кедейлерге, 31,7% орташаларға ж\е 9% ауқатты қожалықтарға берілді. Алайда Голощекиннің бұл саясаты еш нәтиже бере алмады.Біріншіден, қазақтың дәстүрлі шаруа\қ жүйесі сақталып отырған жағдайда шабындық ж\е жайылымдық жай бөліске салу еш нәтиже бермеді.Екіншіден, ол жерлер шаруа қожалығындағы отбасы мүшелерінің санына байланысты бөлінеді.Ал қазақ дәстүрінде керісінше, маладың саны мен құрамына байланысты бөлінеді.Үшіншіден, жерге ие болған шаруа\р жерді пайдалана алмады,себебі оларға еңбек құралдары жетпеді ж\е сапасы өте төмен болды. Бірақ большевиктер бұл шараларын тоқтатпады. Осыған орай мал саны 40,5млннан 4,5млнға дейін азайды.кедейлердің саны көбейді. 1932-33 ж аштық басталды.Көптеген адамдар ауруға шалдығып, қырылды.Халық көтеріліске шығып, бірақ қызыл армия оларды тез басып тастады. 1916ж ұлт азаттық көтеріліс осыған ұқсас болды. Патша үкіметі халықтың жағдайын мүлдем ойлаған жоқ. Олардың жұмыс істеу уақытын ұзартып , жалақыларын азайтты. Тіпті халықты қара жұмысқа алу туралы шешім қабылдайды.Халық бұндай қиындықтарға шыдамай көтеріліске шығады.Осы екі жағдайда да ресей халықты әбден қинады.Өздерінің қалағандарын істеп , қазақ халқын пайдаланды.

27.Алаш зиялыларына қарсы қуғын сүргін қазақ ұлтын рухсыздандырудың ж\е мәңгүрттендірудің бастауы екендігін негіздеңіз.

1937 ж БК(б)П ОКнің И В Сталин мен оның айналасындағылардың «халық жаулары ж\е олардың құйыршықтарын түп тамырымен жоюдың» қажеттігі жөніндегі нұсқауы барлық жерде қолдау тапты.1928 ж ортасынан бастап Алаш қозғалысына қатысқан зиялылар жаппай тұтқындала бастады.Оларға «буржуазияшыл-ұлтшылдар» деген жалған айып тағылды. Сол жылы 44 алашордашы тұтқындалып, оның ішінде Ж.Аймауытов Ә.Байділдин Д.Әділев ату жазасына кесіліп, үкім орындалады.Ал қалғандары түрмеге қамалды. Ұлттық зиялылардың екінші тобы 1930ж қыркүйек қазан айларында тұтқындалып, оның 15і Орталық Ресейге жер аударылды.1936-38ж Қазақстанда 25833 адам партиядан шығарылып, олардың 8544 іне халық жаулары н\е халық жауларының сыбайластары ж\е т.б. айыптар тағылды.Танымал қазақ зиялылары,Алаш қайраткерлері түгелге жуық саяси қуғын сүргінге ұшырады.олардың отбасы мүшелері де жазықсыз қудалау көрді. Соңғы зерттеулер б\ша 1931жылдан бастап 1954жылдың 1ақпанына дейінгі кезеңде КСРОда соттан тыс және сот органдары ақпанына дейінгі кезеңде КСРОда соттан тыс және сот органдары 3 млн 777мың адамды ату жазасына соттап оның 643 мыңына үкім орындалса, ал2млн 369 мыңын 25 жылға дейінгі мерзімге түрмелерге қамап, лагерлерге айдалған.1930 жылдардың ортасында Мирзоян,Құлмамбетов, Н.Нұрмақов, О. Жандосов,Рысқұлов, сынды көрнекті партия ж\е мемлекет қайраткерлері, «халық жаулары» ретінде тұтқындалд ретінде тұтқындалды.

30-жылдары Қазақстан жөніндегі саясат осындай сынақ мақсатында жүргізілді.Бүгінгі күннің көзқарасы б\ша ол мынадай перспективаларды көздеді:саяси салада:Қазақстан халқының тілі мен тарихын жою, саяси тәуелсіздігі, шынайы егемендігінен айыру, Қазақстанда «Кіші Қазан» жоспарын жүзеге асыру;әлеуметтік-экономикалық салада:Қазақстанды елдің шикізат базасы ретінде дамыту, қазақ халқын отаршылыққа көшіру мен ұжымдастыру;ұлтаралық қатынастар саласында:ассимиляция саясатын жүзеге асыру есебінен республикалық ұлттық әлеуетін «жақсарту».жалған халық жаууларымен күрес концлагерьлердің құрылуына жағдай жасады.(Карлаг, Степлаг, АЛЖИР)Көптеген аудандар тікен сымдармен қоршалып ол сақадай сай қаруланған әскермен күзетілді.Кейінірек атылған адамдарды жаппай жерленген жерлер анықтала бастады. Сондай орындардың бірі Алматы түбіндегі Жаңалық ауылынның жанынан кездейсоқ табылды.Мұнда 1937-38 жылдары атлған белгілі жазушылар мен ақындар: М. Жұмабаев,С.Сейфуллин, І. Жансүгіров, Б.Майлин, көрнекті ғалымдар А. Байтұрсынов, С. Асфендияров, т.б. мемлекет, қоғам қайраткерлері, шаруашылық басшылары мен өндіріс озаттары сынды тоталитарлық тәртіптің мыңдаған құрбандары құпия жағдайда жерленді.

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]