3.Психологтың этикалық кодексі:

1. Қауіп келтірме! Өз білімдеріңді дұрыс қолдана біл.

2. Бағалама! Жағымсыз бағалауларыңды дауыстап айтпа.

3. Адамды сол қалпында қабылдай біл. Психолог алдына келген клиентті түсіне білуге міндетті.

4. Кәсіби құпияны сақтау. Оқушылар, мұғалімдер және ата-аналар жайлы ақпараттарды жариялауға қатаң түрде тыйым салынады.

5. Оқушылар мен қызметкерлер бар жерде, жұмыстағы әріптестеріңмен араларыңдағы түсініксіз мәселелерді шешпе.

6. Компетентті бол! Техникалар мен әдістерді жетік білмесең, қолданба.

7. Клиентпен қарым-қатынаста дистанцияны ұстана біл.

8. Клиенттің өз іс-әрекеті мен өміріне деген жауапкершілік құқығынан айырма.

9. Клиентті қате ақпараттандырма! Себебі клиент дұрыс емес шешім қабылдауы мүмкін.

10. Клиенттің әртүрлі психологиялық шараларға қатысуындағы еріктілік принципін ұстан!

11. Өзіңді тұлға және маман ретінде сыйлай біл!

45 Билет

1.Валидтықтың түрлері мен критерийлері

Зерттеу кезінде психологтық-педагогтық эксперимент сенімді болу үшін нəтижелер дұрыс, психодиагностикалық əдістер ғылыми негізделген болуы керек. «Валидтілік» деген термин европа тілінен аударғанда толық, жарамды деген мағынаны білдіреді. Валидтілік мінездемесі ол əдістемені қолдану сферасы, жағдайы туралы да түсінік береді. Валидтіліктің бірнеше түрлері бар. Олар теориялық жəне практикалық, ішкі жəне сыртқы болып бөлінеді. Теориялық валидтілік – зерттеудің сапасы мен көрсеткіштері91 басқа əдістемелердің сапасы мен көрсеткіштеріне сəйкес келуімен анықталады. Теориялық валидтілік теорияға сүйеніп, бірнеше əдістемелер арқылы анықтайды жəне психодиагностикалық құралдар арқылы зерттеудің өлшемін анықтайды. Эмпирикалық валидтілік – зерттелінушінің шынайы мінез- құлқына алынған нəтижелердің сəйкес болуы. Ішкі валидтілік – əдістемелердің тапсырмалары, тесттері əдістеменің мақсатына сəйкес келуін жəне тестің бағалануы даму көрсеткіштерінен көрсетеміз. Олар 5 элемент арқылы көрінеді. Сыртқы валидтілік – бұл жерде көрсеткіштер мен əдістеме арасындағыбайланыстар маңызды, зерттелінушінің мінез-құлқының сыртқы белгілеріне сəйкес келеді. Тұрақты валидтілік-психикалық белгілерді репрезентативтік тап- сырмалар мен тесттер арқылы бағалау. Əдістемені құрған кезде оның валидтілігін анықтау өте қиын. Ол бірнеше рет қолданғаннан кейін тексеріледі жəне анықталады. Валидтілік критерийлері – берілген əдістеме валидті ме, жоқ па деп анықтаудағы негізгі белгілер. 1. Мінез-құлық көрсеткіштері - əртүрлі өмір жағдайындағы зерттелінушінің реакциялары жəне əрекеттері. 2. Зерттелінушінің əртүрлі əрекеттегі, оқудағы, еңбектегі, шығармашылықтағы жетістіктері. 3. Əртүрлі бақылау тапсырмаларын орындаудағы мəліметтер. 4. Басқа əдістемелер арқылы алынған мəліметтер, тексерілген əдістемелердің валидтілігі мен байланысының нақтылығы.

2.А.Бодолев,в.В.Столин бойынша психодиагностикалық әдістер топтамасы:

А. А. Бодалев, В. В. Столин бойынша психодиагностика- лық əдістер топтамасы: 1. Əдістемелік сипаты бойынша: - Объективті тесттер (дұрыс жауаптың болуы мүмкін, яғни тап- сырма дұрыс орындалуы тиіс) - Стандартты тестер. - Сұрақнамалық ашық тесттер. - Шкалалық-техникалық тесттер (Ч. Осгудтың семантикалық дифференциалдық тесті). Субъективті тестер: жеке-бағдарлық техникалық, сюжетті – рөлдік ойындар. - Проективті əдістемелер; - Диалогтық техникалар (сұқбаттар, диалогты ойындар) 2. Психодиагностика процедурасының жүзеге асуы жəне оның нəтижеге тигізетін əсері: объективті жəне диалогтық болып бөлінеді. Ал енді əдістер топтамасына тоқталайық: 1) Əдістердің нəтижелерін өңдеу – суреттер мен бейнелер негізінде зерттеу. Бұған ТАТ, САТ, Розенцвейгтің фрустрациялық тесті, Жиля тесті, Сонди тесті жатады. 2) Г. Роршах тесті . 3) Конструктивтік əдіс. 4) Шығармашылық əдіс. Психологияда психиканы зерттеу объективті қағида болып табы- лады. Бұл қағида кез келген психикалық құбылыстысол күйінде зерт- теу қажеттілігін білдіреді. Объективті қағида адамның психикалық ерекшеліктері жайлы, оның нақты істері мен қылықтарына қарай, дұрыс пікірге келуге болатын адамды қызмет процесі барысын- да зерттеуді талап етеді. Бұл принципті басшылыққа ала отырып, психикалық құбылыстарды белгілі бір адамға неғұрлым тəн, сондай- ақ тəн емес жағдайларда зерттеу қажет. Объективті принцип жиналған материалдарды өңдеуде де көрініс табуы мүмкін. Алынған фактілердің барлығы, оның ішінде бір-біріне қарама-қайшылық жан-жақты талдауға түсуі керек. Қарама-қайшы фактілерге ерекше назар аударған жөн. Психологиялық зерттеулерді құрудың тағы бір маңыздылығы, психикалық құбылыстарды даму барысында зерттеу принципі болып табылады. Егер объективті дүние ұдайы қозғалыста жəне өзгерісте болса, онда осыған орай, оны бейнелендірудің қозғалыссыз, өзгеріссіз болуы мүмкін емес. Психикалық құбылыстарды олардың даму барысында зерттеу адам бойында қалыптасқан психикалық қасиеттерді ғана емес, сонымен қатар жаңа пайда болып келе жатқан психикалық ерекшеліктерді зерттеудің, əсіресе, оқушы психикасын бақылаудың маңызы зор.