3.Өзін - өзі бақылау, өзінің көңіл – күйін басқарудың амалы ретінде.

Бақылау — зерттеу не тексеру әдісі. Бақылау арнайы жоспар бойынша жүргізіледі. Жоспарда Бақылаудың мақсаты мен міндеттері, объектісі (сабақ, саяхат, лабораториядағы, шеберханадағы, оқу-тәжірибе учаскесіндегі оқушылардың жұмыстары), жүргізу әдісі мен жолдары дұрыс көрсетілуі тиіс. Ғылыми негізде шығармашылықпен жасалған жоспар зерттеу жұмысының нәтижелі болуына игі әсер етеді. Ғылыми Бақылау зерттелетін педагогикалық құбылысты дұрыс әрі дәл жазып алуды талап етеді. Сондықтан Бақылаудың нәтижесі зерттеушінің педагогикалық іскерлігіне, қабілетіне және сауаттылығына байланысты. Зерттелетін тақырыптың мақсаты мен мазмұнына қарап, Бақылауды жаппай және ішінара жүргізуге болады. Оқу-тәрбие барысында жалпы мәселелерді (сабақ үстіндегі оқушылардың танымдық іс-әрекеті, оқушылар зейінін жандандыру, балалардың ұжымдық іс-әрекеті, т.б.) зерттеу үшін жаппай Бақылау әдісі пайдаланылады. Жеке оқушының іс-әрекеті мен мінез-құлқын зерттеу үшін ішінара Бақылау әдісі қолданылады. Бақылау нәтижелері дұрыс шығу үшін түрлі формулалар, кестелер, фотосуреттер, сұлбалар, әсіресе, техника құралдарды (киноға түсіру, магнитофонға жазу, т.б.) кеңінен пайдаланадыАдам әлемнің биологиялық, психологиялық, әлеуметтік үлгіден тұрады. Жеке тұлғаның қалыптасуы, бүкіл адами сапарларға ие болуы да осы үш тағаннан тарқатылады. Оның ең көлемді бөлігі – туа біткен биологиялық қабілет «істей аламын». Одан бәсеңдеу бөлігі, психологиялық қабілет – «қалаймын», ең аз бөлігі - әлеуметтік «қажет». Тұлғаның дамуы осы үш құрамдастың қайсысы басым болса, соған бағынышты. Жеке тұлғаны қалыптастыру үшін оның ішкі психологиялық «Мені» мен табиғат ана сыйлаған биологиялық қабілетін ашатындай, қоршаған әлеуметтік ортамен қарым – қатынасын реттеп, дамыта алатындай жағдай жасау міндет.Жеке адам қоғамда өмір сүріп, басқалармен, табиғат әлемімен үйлесімді қарым – қатынаста болатын,адамзаттың қол жеткен игіліктерін меңгерген, жеке бас мүддесін ел тағдыры, халық тағдырымен орайластырылған, ұжымның, ережелерін, ішкі тәртібін сақтап, қастерлейтін, үздік білім алып, саналы, мақсатты еңбек ететін, табиғат байлықтарын тиімді пайдаланатын, қоршаған ортаны қорғайтын, өз құқықтары мен бостан-дықтарын орынды пайдалана білетін тұлға болып қалыптасуы үшін өз сыныбымызда жұмыстар жүргізіп келеміз.Өзін-өзі тәрбиелеу жұмысын дамыту үшін, әр адам өзінің түрлі қасиеттері мен қылықтарын талдай алатын, қоғам мен ұжым қоятын талаптарды ескере отырып, бұларға сын көзбен қарай алатындай қабілетке ие болуы тиіс. Сол үшін де қоғамының әрбір азаматы өзін-өзі көпшілік алдында жақсы, ұнамды жағынан көрсете білуге ұмтылуы керек. Адам өз кемшіліктерін, жеке басының мәдениетінің төмендігін, тәрбиесі нашарлығын, мұндағы барлық жауапкершілікті басқа адамдарға үйіп – төгіп, өзін судан таза етіп көрсетуге қақысы жоқ. Әр адам жан дүниесі даму жолының күрделі жолдарынан өзі дербес өтіп, өзін- өзі тәрбиелеуі тиіс. Адамның өзін-өзі тәрбиелеу оңайлықпен қолға түспейді. Өзіне - өзің үніліп, өзіңді тізгіндеуге тырысу, белгілі мақсат көздеу – осы істегі бастапқы қадам. Адам өз мінез – құлқының жаман- жақсы жақтарын ой таразысына салуға ұмтылады, алдына таудай талаптар қойып, бұларын қайткенде тиімді етіп орындау жолын қарастырады. Адам өзін-өзітәрбиелеуде асқан шыдамдылық , қиыншылықтарға төзімділік, ерекше ұстамдылық, ұзақ уақыт бойына қажымай – талмай, ерінбей жалықпай жұмыс істей білуге машықтануы керек. Осы отырған әр қайсымыз «Мен істеймін» деу арқылы өз ортамыз да жақсы қасиеттермен көрінуге тырысуға, жіберген қателіктер мен жетістіктерге талдау жасауға; «Мен үшін керек» деп талаптану арқылы өз іс- әрекетімізді бағалай білуге; «Мен істей аламын»деп өз іс-әрекеттерімізге сенімділікпен қарауға жетісуіміз керек.