28 Билет

1) Лассажу фигурасын қолданып, электрондық осциллографпен жиілікті өлшеу әдісі. Лассажу фигуралар әдісімен жиілікті өлшеу:

Белгісіз жиілікті мына пропорция арқылы табуға болады:

Бұдан шығады:

2)Максвелл-Вина өлшеуіш көпір схемасы. Жұмыс істеу принципі, тепе-теңдік теңдеулері

Максвелл-Вина өлшеуіш көпір сұлбасы Максвелл мен Винаның сұлбаларының құрамасы болып саналады (9.5 сурет).

 

9.5 Сурет – Максвелл-Вина өлшеуіш көпір сұлбасы

Бұл өлшеуіш сұлба орауыш пен конденсатордың параметрлерін, кей кезде активтік кедергілерді өлшеуге арналған. Жалпы алғанда бұл сұлба үшін тепе-теңдік жағдай былайша жазылады.

 и .                                (9.12)

Орауыштың параметрін өлшеу үшін Х1 және Х2 ұяларға оны жалғастырады (L=L_X және R₁=R_w).

Ал Х3 және Х4 ұяларына өлшеуіш конденсатор С_N=C және R₄ кедергісі жалғанады. R₃ және R₄ кедергілердің арқасында сұлбаның тепе-теңдігін орнатады, содан кейін орауыштың белгісіз параметрлерін табуға болады

L_x=C_N R₂ R₃,      R_w= ,   tg б_L= .                (9.13)

Конденсатордың параметрін өлшеу үшін Х3 және Х4 ұяларына жалғастырады (орын басар схема бойынша С=C_x және R₄=R_v). Ал ХI және Х2 ұяларына өлшеуіш орауыш L_n=L мен R₁ кедергі жалғанады. R₃ ті өзгертумен сұлбада тепе-теңдік пайда болады. Сонда конденсатордың белгісіз параметрлері былайша табылады

C₂= , R_u = .                                 (9.14)

3) Берілгені: осциллографтың бұрмалауының ұзақтығының ауқымы 50мс бөліктен 0,2 мс дейін өзгереді. Әрбір бөлік 6мм ге тең.

Табу керек: бұрмаланудың жылдамдығын

м/с

м/с

29 Билет

1) Кедергі өлшеуіштің параллельдік қосылу схемасы. Оның неге арналуы өлшеу ауқымы және өлшеу дәлдігі

Электрлік кедергіні өлшеудің көп тараған бір түрі-тұрақты токтың кедергісін өлшеу. Ары қарай «кедергіні өлшеу» терминін қолданамыз. І_С жүзінде өлшейтін кедергінің шамасы Омның өте майда бөлшектерінен бастап ондаған тераОм болуы мүмкін. Кедергіні өлшеуде пайдаланатын әдістер: 1. Бірден санақты қосалқы әдістері; 2. Нольдік санақты салыстырмалы әдістер. Осы өлшеу әдістеріне байланысты өлшеуіш аспаптар тізбекті не параллелді омметрлер деп аталады.

Шамасы аз кедергілерді өлшегенде параллель қосылған кедергі өлшеуіштер қолданады. 7.2 суретте кедергі өлшеуіштің параллельдік қосылу сұлбасы көрсетілген.

 

 

 7.2 Сурет – Кедергі өлшеуіштің параллельдік қосылу сұлбасы

Екі қыспақ ашық кезінде (R_X = ) өлшеуіш аспап арқылы максималдық ток жүреді I_A = I_М Егер екі қыспақ жабық болса (R_X = O) өлшеуіш механизмінің көрсеткіші механикалық нольде тұрады.Өлшейтін кедергіні қосқан кезде тізбектегі ток екіге бөлінеді, сондықтан өлшеуіш аспаптың корсеткіші төмендейді. Бұл жағдайда кедергі өлшеуіштің шкаласы кедергіні дұрыс көрсеткенімен, шкаланың барлық ауқымы біркелкі болмайды (нольдік көрсеткіш сол жақта).

Өлшеу ауқымы өлшеуіш аспаптың ішкі кедергісіне R_П байланысты болғандықтан, бұл кедергіні өзгерту үшін қосымша кедергіні R_Д параллель не тізбектей қосады. Бұл Омметрдің өлшеу ауқымы 10-150 Ом.

Олардың шкаласының біркелкі еместігінен, дәлдік кластары былай табылады.

r = L/L_Н*100                                         (8.4)

мұнда ΔL – миллиметр арқылы белгілеген Омметрдің шкаласының абсолюттік қателігі;

L_Н – миллиметр арқылы берілген шкаланың шегі. Бұл миллиметрді Омға аудару үшін аспаптың сезімталдық қасиетін қолданады S (мм/Oм). Омметрдің дәлдік класы әдейі жасалған таңбаның үстінде көрсетіледі, мысалы; 1,5 не 4.