2) Термокедергі

Термокедергі датчиктері температура өзгерісін материалдардың электрлік кедергілерінің өзгерісіне түрлендіреді. Бұл датчиктер металдық және шала өткізгіштік (термистор) болып екі топқа бөлінеді.

3) Ақпараттық өлшеу жүйелері.

Қазіргі таңдағы өндіріс процесстерінің күрделенуі жүздеген, кей кездерде мыңдаған физикалық шамаларды өлшеуге, бақылауға және өңдеуге алып келді. Нәтижесінде ақпараттық өлшеу жүйелері (АӨЖ) кейінгі кездерде кеңінен қолданыс тапты.

Қызыметтік бабы бойынша АӨЖ - өлшеу жүйелері, автоматты бақылау жүйелері , техникалық диагностикалау жүйелері және идентификациялау жүйелері (распознавания образов) болып бөлінеді.

Өлшеу жүйелері – өлшеудің және өлшеу нәтижелерін өңдеудің түрлі тәсілдерін қолдана отырып, өлшенетін физикалық шамалардың сандық мәндерін ыңғайлы формада береді.

Автоматты бақылау жүйелері – бақыланатын обьект күйлерінің (қасиеттерінің) алдын ала қойылатын талаптарға, номаларға сәйкестіктерін айқындайды. Егер обьект күйі қалыпты жағдайдан ауытқыған жағдайда, сигнал беріледі

Техникалық диагностикалау жүйелері – техникалық жүйелердің ақаулықтарының себеп-салдары және орны жәйлі ақпараттар береді.

Идентификациялау жүйелері – зерттелетін обьекті мен эталондық образдың өзара сәйкестігін айқындайды.

Қызмет алгоритмі бойынша АӨЖ қатаң алгоритмді (алдын ала құрылып қойған), еркін программаланушы және адаптивті жүйелер болып бөлінеді.

АӨЖ жалпылама құрылымдық схемасының құрамына келесі қондырғылар енеді (14.1 сурет):

14.1 Сурет. Аөж құрылымдық схемасы

8билет

1)Өлшеудің түрлері және тәсілдері

2)Ферродинамикалық өлшеу аспаптары

3)Жартылай өткізгішті термокедергі

1) Өлшеудің түрлері мен әдістері

Өлшеудің негізгі түрлері 1.1 суретте келтірілген

2. Сурет Өлшеу түрлері

Жанама өлшеуде өлшенетін шаманы анықтау үшін, сол шамамен функционалдық байланыста жатқан параметрлер тура тәсілмен өлшенетін, өлшеу нәтижелері бойынша өлшенетін шама есептеліп анықталады. Өлшеу теңдеуін келесі түрде жазуға болады у = F (х₁, х₂, .... х_n), мұндағы у өлшенетін шама, F – функционалдық байланыс, х₁, х₂, .... х_n тура өлшеу арқылы табылатын параметрлер.

Өлшеу әдістері деп – өлшеу принциптері мен өлшеу жабдықтарын қолдануды түсінеміз.

Өлшеу принциптері деп – өлшеу кезінде түрлі физикалық құбылыстарды (эффектілерді) қолдануды түсінеміз.

1.2 сурет Өлшеу әдістемелері

2) Ферродинамикалық аспаптар

Ферродинамикалық жүйе аспабының құрылысы 4.1 суретте келтірілген.

Бұл аспаптың жұмыс істеу принципі электродинамикалық аспаптардың жұмыс істеу принциптерімен сәйкес келеді. Ерекшелігі тек қосымша болат өзекшені 1 енгізу. Болат өзекше аспапты сыртқы электромагнитті өрістерден қоғайды және үлкен айналдыру моментінің пайда болуына септігін тигізеді.

4.1 сурет Ферродинамикалық жүйе аспабының құрылысы

1- болат өзекше, 2- қозғалмайтын катушка, 3- қозғалмалы катушка

Негізгі артықшылығы:

-сыртқы магнит өрістеріне төзімділігі

-сезімталдығы жоғары

- өлшеу тізбегінен аз қуат тұтынады.