• Дірілдік диагностика

Дірілдік диагностика диагностикаланатын жабдықтың дірілдерінің параметрлерін өлшеуге және талдауға негізделген, және де диагностиканың басқа түрлерінің ішінде ерекше орын алады. Ол әсіресе айналатын жабдықтарды диагностикалауда табысты пайдаланылады.

Диагностикалық ақпарат алу тәсілі бойынша дірілдік диагностиканы функциональдыққа да, тестілікке де жатқызуға болады. Екніші бағыт негізінен механикалық жүйелер мен құрылымдаодың тербелістік қасиеттерін және резонанстық жиіліктерде тербеліс энергияларын жоғалтуын бағалау үшін қолданылады. Бұл кезде тестілік әрекет ретінде соққылық импульс немесе арнайы жұмыс режимдері, мысалы айналатын машиналардың екпіндеу –тоқтау режимлері пайдаланылуы мүмкін.

Функциональдық диагностика жабдыққа қосымша тестілік әрекет етпей және жұмыс режимдерін бұзбай, яғни жұмысында (өзінің функциясын орындау кезінде) іске асырылады. Бірақ, бір немесе бірнеше параметрлермен сипатталатын, функциональдық параметрлік диагностиканың диагностикалық сигналдарымен салыстырғанда, дірілдік сигналдардың құрамында диагностикалық сигналдардың көлемі ерекше көп. Бұларға сигналдардың жалпы деңгейі, олардың спектрлері, амплидудалары, жиіліктері және бастапқы фазасының құраушылары, құраушылар арасындағы қатынас және т.б. жатады.

Дірілдік диагностиканың арқасында ақауларды ерте кезеңдерде байқауға және белгілі бір топқа жатқызуға, жабдықтың іс жүзіндегі техникалық күйі бойынша күтім жасау мен жөндеуге өтуге мүмкіндік беретін, жабдықтардың (бірінші кезекте роторлардың) күйлерін жүйелік мониторингтеу өте қарапайым іске асырылады

Діріл – физкалық дененің тепе-теңдік күйінен ауытқып, көп рет қайталануымен сипатталтын механикалық тербеліс. Бұл тербелістер төрт факторлардың салдарлары болып табылады. Олар: жүйенің серпімділік реакциялары, оның демпферлену дәрежесі, инерция күштері, сыртқы күшсалмақтардың сипаты мен шамалары. Діріл мынадай негізгі параметрлермен сипатталады: дірілдік орын ауыстыру S, дірілдік жылдамдық v, дірілдік үдеу а, бұрыштық жырдамдық w немесе тербеліс жиілігі f.

Дірілдің ең қарапайым түрі гармоникалық тербелістер. Бұл кезде оның шамалары синусоидалық немесе косинусоидалық заңдылықтармен өзгереді. Мысалы, масса орталығы (м. о.) айналатын физикалық дененің вертикаль бойымен тербелісі.

• Дірілдік диагностиканың қолданылуы

Дірілдік диагностика диагностикаланатын жабдықтың дірілдерінің параметрлерін өлшеуге және талдауға негізделген, және де диагностиканың басқа түрлерінің ішінде ерекше орын алады. Ол әсіресе айналатын жабдықтарды диагностикалауда табысты пайдаланылады.

Диагностикалық ақпарат алу тәсілі бойынша дірілдік диагностиканы функциональдыққа да, тестілікке де жатқызуға болады. Екніші бағыт негізінен механикалық жүйелер мен құрылымдаодың тербелістік қасиеттерін және резонанстық жиіліктерде тербеліс энергияларын жоғалтуын бағалау үшін қолданылады. Бұл кезде тестілік әрекет ретінде соққылық импульс немесе арнайы жұмыс режимдері, мысалы айналатын машиналардың екпіндеу –тоқтау режимлері пайдаланылуы мүмкін.

Функциональдық диагностика жабдыққа қосымша тестілік әрекет етпей және жұмыс режимдерін бұзбай, яғни жұмысында (өзінің функциясын орындау кезінде) іске асырылады. Бірақ, бір немесе бірнеше параметрлермен сипатталатын, функциональдық параметрлік диагностиканың диагностикалық сигналдарымен салыстырғанда, дірілдік сигналдардың құрамында диагностикалық сигналдардың көлемі ерекше көп. Бұларға сигналдардың жалпы деңгейі, олардың спектрлері, амплидудалары, жиіліктері және бастапқы фазасының құраушылары, құраушылар арасындағы қатынас және т.б. жатады.

Дірілдік диагностиканың арқасында ақауларды ерте кезеңдерде байқауға және белгілі бір топқа жатқызуға, жабдықтың іс жүзіндегі техникалық күйі бойынша күтім жасау мен жөндеуге өтуге мүмкіндік беретін, жабдықтардың (бірінші кезекте роторлардың) күйлерін жүйелік мониторингтеу өте қарапайым іске асырылады