• Ротаметрдің әрекет принципі және құрылым

Ротор дірілі мойынтіректерге беріліп, кез-келген нүктеде байқалуы мүмкін. Дірілдік параметрлерді өлшеу үш өзара перпендикуляр бағытта жүргізіледі. өлшенген параметрлер рауалылармен салыстырылады.

Кейбір роторлы машиналар үшін, мысалы иілгіш роторлы, дірілді мойынтіректердің қозғалмайтын корпусында өлшеу жеткіліксіз болуы мүмкін. Бұл жағдайда сондай-ақ айналатын ротордың дірілін өлшеуді іске асырады. Бұдан басқа, қуаты үлкен машиналар үшін мойынтіректе біліктің қозғалу траекториясын талдауды пайдаланады.

Дірілдік жылдамдығын өлшеуден басқа, төменгі жиілік диапазонында жұмыс істейтін машиналар үшін дірілдік орынауыстыруды өлшейді; жоғарғы жиілік диапазонында жұмыс істейтін машиналар үшін дірілдік үдеуді өлшейді. Жалпы жағдайда машиналардың дірілін рауалы деп есептейді, егер ол барлық дірілдік параметрлер (орынауыстыру, жылдамдық, үдеу) бойынша рауалыдан аспайтын болса

• Ротордың дірілдеуін азайту тәсілдері

Ротордың дірілін азайту үшін оларды мейлінше теңгерілген етіп жасауға тырысады, бірақ жасаудың және жинаудың дәл болмауы, материалдардың әртүрлілігі, күшсалмақ әсерінен жылу өрісінің асимметриясы кезінде ротор бөлшектерінің деформациялануы, мойынтіректерінің тозуы себептерінен барлық роторлар азғана болса да теңгерусіздік болады. Роторладың теңгерусіздігі роторлы машиналардың дірілінің басты себебі болып табылады.

Пайдалану шарттарында ротордың теңгерусіздігі үш құраушыдан тұрады:

D_ж = Dқал + Σ Dт i + Σ Dпі ≤ [D],

мұнда D_ж – машинаның қалыптасқан жұмыс жылдамдығы кезіндегі ротордың теңгерусіздігі; Dқал - теңгеруші станокта теігергеннен кейінгі ротордың теігерусіздігі (қалдық теігерусіздік); Σ Dт i – роторды теңгергеннен кейін оған қосымша элементтерді жалғағанда (мысалы, тісті берілістерді) пайда болатын технологиялық теңгерусіздіктердің жиынтығы; Σ Dпі – жұмыс процесі кезінде қосымша пайда болатын пайдалану теңгерусіздігі; [D] – шектік рауалы пайдалану теігерусіздігі.

• Ротордың дірілдік белсенділігіне әсер ететін ақауларақаулар

Роторлардың дірілдік белсенділіктері. Роторы бар машиналарды екі топқа бөлуге болады:

- құрылымдық теңгерілмеген қозғалатын бөлшекті машиналар (поршенді компрессорлар, поршенді сораптар, тербелгіштер және т.б.);

- қозғалатын бөлшектері номиналь теңгерілген машиналар.

Екінші топқа роторлы машиналардың көбісі жатады. Бірақ та толықтай теңгерілген роторлар болмайды.

Ротордың дірілін азайту үшін оларды мейлінше теңгерілген етіп жасауға тырысады, бірақ жасаудың және жинаудың дәл болмауы, материалдардың әртүрлілігі, күшсалмақ әсерінен жылу өрісінің асимметриясы кезінде ротор бөлшектерінің деформациялануы, мойынтіректерінің тозуы себептерінен барлық роторлар азғана болса да теңгерусіздік болады. Роторладың теңгерусіздігі роторлы машиналардың дірілінің басты себебі болып табылады

• Ротордың теңдеспеушілігінің түрлері

Теңгерусіздіктен басқа технологиялық роторлы машиналардың дірілдік белсенділігін анықтайтын жиі кездесетін ақаулары мыналар: ротормен жалғастырылған біліктердің монтаждау қателігі, роторлық машиналардың элементтерінің бекітілулерінің босауы (люфт), іргетас ақауы, тербеліс және сырғанау мойынтіректерінің зақымдануы, роторлық біліктің майысуы және т.б.

Ротор дірілі мойынтіректерге беріліп, кез-келген нүктеде байқалуы мүмкін. Дірілдік параметрлерді өлшеу үш өзара перпендикуляр бағытта жүргізіледі. өлшенген параметрлер рауалылармен салыстырылады.

Кейбір роторлы машиналар үшін, мысалы иілгіш роторлы, дірілді мойынтіректердің қозғалмайтын корпусында өлшеу жеткіліксіз болуы мүмкін. Бұл жағдайда сондай-ақ айналатын ротордың дірілін өлшеуді іске асырады. Бұдан басқа, қуаты үлкен машиналар үшін мойынтіректе біліктің қозғалу траекториясын талдауды пайдаланады.

Дірілдік жылдамдығын өлшеуден басқа, төменгі жиілік диапазонында жұмыс істейтін машиналар үшін дірілдік орынауыстыруды өлшейді; жоғарғы жиілік диапазонында жұмыс істейтін машиналар үшін дірілдік үдеуді өлшейді. Жалпы жағдайда машиналардың дірілін рауалы деп есептейді, егер ол барлық дірілдік параметрлер (орынауыстыру, жылдамдық, үдеу) бойынша рауалыдан аспайтын болса.