Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
отчет шыгару.docx
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
2 Мб
Скачать
☆

4.2.Минималды топырақ өңдеу технологиясын өндіріске ендіру нәтижелерінің қорытындысы

Күріш өсірудің дәстүрлі технологиясымен салыстырғанда жаңа технологиясын өндіріске енгізу нәтижесінде:

-күріштің гектарына орташа 2,9- 4,7 ц өнім артық жиналады.

-тұқым себер алдындағы атқарылатын жұмыстар саны 7-8 операциядан 3-4 операцияға дейін кемиді және гектарына 13 мың теңгеге жуық қаражат үнемделеді;

-суару режимінің ең тиімді нұсқасын қолдану мүмкіндігі туады және күрішті суаруға жұмсалатын су шығыны 15-20%-ға кемиді;

-себілетін тұқым 20-ға дейін үнемделеді;

-КПН-4,0 культиваторын топырақты өңдеу жұмыстарына кеткен уақыт жерді соқамен жыртып, оны тегістеуге кеткен уақыттан 2,5-3,0 есе аз жұмсалады;

-Индиялық сепкішпен бидай мен мақсарыны жалға еккенде тұқым 1,5-2,0 есеге дейін үнемделеді, ал өнім дәстүрлі технологиямен өсірген егістен төмен болмайды.

5. 1.Өндіріске ұсынымдар

-топырақ өңдеуге, суару суына, жанар-жағар майға, тұқымға жұмсалатын шығындарды КПН-4,0 культиваторын пайдалынып, топырақ өңдеу жұмыстарын минимализация арқылы азайтуға болады, яғни күріштің өзіндік құнын кемітуге болады;

-бір дана КПН-4,0 культиваторы бір маусымда 500 га жерді толық, сапалы, агротехникалық талаптарға сай өңдеп, тұқым себуге дайындай алады;

-әрбір фермер өзінің жер үлесіне қарай КПН-4,0 культиваторын ала алады.Ол Қазақстанда «Қазақ ауыл шаруашылығын механизациялау және электендіру ғылыми-зерттеу институты» ЖШС-де дайындалады;

-күріш ауыспалы егісі жағдайында жоңышқадан кейін босаған атызды жақсылап тегістеп алып (тегістігі 1-3см) қалған 6-7 жыл бойы топырақ беті тегістігін бұзбау үшін тек КПН-4,0 культиваторымен өңдеу мен шектелуге болады. Бұны тек күріш дақылы үшін ғана емес, ауыспалы егістің басқа да дақылдарын (бидай,арпа,сұлы,жоңышқа,түйежоңышқа,мақсары,сорго,рапс т.б) егу алдында топырақ өңдеуге пайдалануға болады.

Зерттеу нәтижелері мен өндірістік сынақ қорытындылары бойынша Қызылорда облысының күріш жүйесі жағдайында тиісті түрде қолданылып жүрген және минималды топырақ өңдеу технологиясы жайлы салыстырмалы мәліметтер берілді(6,7-кесте).

6-кесте. Қызылорда облысының күріш жүйесі жағдайында тиісті түрде қолданылып жүрген агротехникалық шаралар жайлы мәліметтер(аймақтың топырағы интрааймақтық шалғынд-батпақты аллювиальды).

Қойылатын параметрлер,

талаптар аттары

Тиісті түрде қолданылатын агротехникалық элементтер

(моделдер)

техникалар

қолдану реті

1.Күріш жиналлған соң сүдігер жырту 25-27 cм

100%

ПН-4-35,ПН-8-35

кем дегенде

80%

2.Дискілеу

БДТ-7 дискімен

100%

3.Эксплуатациялық

тегістеу

Д-719,ПА-3, МАРА грейдерлер Д-206 МА

кем дегенде 8 жылда1рет

4.Арнайы тегістегіштерді

пайдаланып күрішті себер алдында топырақ бетін тегістеу

Д-719,ПА-3, Мала М-6, лазерлД-719,ПА-3, Мала М-6, лазерлітегістегіш МАРА, грейдерлер, Д-206 МА

Мала М-6,рельстер

5.Кондицияға жеткізілген тұқымды себу

- кем дегендеІІ-класс;

ІІІ- репродукция

- кем дегендеІІІ-класс;ІV- репродукция

6.Минералды тыңайтқыш себу

егістің 50-75%

егістің 50%-на дейін

7.Аудармай 16-18см тереңдікке жырту

ПН-4-35; ПН-8-35

100%

8.Дискілеу

БДТ-7,дискілеу

100%

9.Тырмалау

БЗТУ-тырмамен

100%

10.Таптау

ЗКК-6,0 таптақыш

100%

11.Тұқым себу

СЗ-3,6 cепкіш

100%

12.Кешенді өсімдік

қорғау шаралары және азот тыңайтқыштармен үстеп қоректендіру

АН-2 самолеті немесе делтолет

үстеп қоректендіру міндетті түрде-100%, зиянды ағзалармен күрес қажет жағдайда

-тұқымды улау

Тұқымның 25% дейін

есептелмейді

-арамшөптерге қарсы

гербицид беру

Егістің кем дегенде 50-70%

Егістің 50%-на дейін

-пирикуляроз, саңырауқұлақ ауруларына қарсы фунгицидпен өңдеу

Егістің (ауырған)

75-100%

Егістің (ауырған)

50-75%

13.Күріш ауыспалы егісіндегі дақылдар құрылымы .Ұсынылған үлгілерге сай болуы тиіс

-күріш 50%-дан аспайды

-күріш 62,5%- дан аспайды

-көп жылдық

шөптер-37,5-50,0%

-көп жылдық

шөптер-37,5%-ға дейін

-ерте егілетін астық тұқымдастар,дәстүрлі емес,әртараптандыру дақылдары-12,5-25%

-егін жинау науқанын уақытылы аяқтау, күн

30

35

14.Атыздарды суға бастыру,сөтке

2-3

100%

-су деңгейін өлшейтін рейкалардың болуы(барлық атыздарда)

Шартты түрде болуы тиіс

100%

7-кесте.Қызылорда облысы күріш жүйесі жағдайында минималды топырақ өңдеу технологиясын қолдану жайлы ұсынымдар

Табиғи аймақ

Аймақтың топырағы

Дақыл

Қойылатын парамертрлер,

Талаптар аттары

Тиісті түрде қолданылатын агротехникалық элементтер

( моделдер)

техникалар

қолдану реті

шөлейт

Интрааймақ-

тық шалғынды-батпақты аллювиальды

Күріш және күріш ауыспалы егісінің дақылдары

1.Эксплуатациялық тегістеу

Д-714,ПА-3,МАРА, грейдерлер-Д-206МА

8

жылда 1 рет

2.Минералды тыңайтқыш беру

РМГ-3

100%

3.Культиватормен топырақөңдеу 12-15 см

КПН-4.0

100%

4.Дискілеу

БДТ-7,0 дискісі

100%

5.Тырмалау

БЗТУ-тырмасы

100%

6.Тұқым себу

СЗ-3,6

100%

Қорытынды

Ұсынымдар су, ЖЖМ және топырақ өңдеуге кететін шығынын азайту мақсатында топырақты КПН-4,0 культиваторын пайдаланып, күрішті минималды топырақ өңдеу технологиясымен өсіру ерекшеліктері қаралған. Бұл жұмыс Қызылорда облысы күріш шаруашылықтарында 1000 га жерге енгізілді. Ұсынымда жаңа минималды топырақ өңдеу технологиясының дәстүрлі технологиядан артықшылықтары көрсетілген. КПН-4,0 культиваторымен топырақ өңдеп күріш еккенде агротехникалық операциялар 10-11-ден 4-5-ке дейін азаяды, ЖЖ май шығыны 12265 га/теңгеге кемиді, таза пайда 44050 га/теңгені құрайды.