12. Әлеуметтік-экономикалық және экологиялық әсер

12.1 Жобаның әлеуметтік-экономикалық мәні

Жобаны іске асыру кезінде:

• тұрақты табыс алуға мүмкіндік беретін жаңа жұмыс орнын ашуды;

• сүтті мал тұқымын өсіретін жаңа фермалар құру;

Солтүстік Қазақстан облысының бюджетіне салықтар мен басқа да аударымдардың түсуін (7 жылда 35 млн. теңгеден астам) шешу қарастырылған.

Әлеуметтік әсерлер арасынан мыналарды бөліп көрсетуге болады:

• Халықтың сүт өніміне деген сұранысын қанағаттандыру;

Жобаны іске асыру нәтижесінде 28 жұмыс орны ашылады. Біліктілікті арттыру жоспарлануда. Шығындарға кадрларды оқыту шығыстары қосылған.

12.2 Қоршаған ортаға әсер

Қазіргі заманғы мал шаруашылығында энергия тұтынатын технологияларды қолдану қоршаған ортаға антропогенді жүктемені ұлғайтумен қатар жүреді. Бұл мал шаруашылығы кешендерінен түсетін ластаулардың кері салдарларының алдын алу шығындарының артуына алып келеді.

Әсіресе болуы мүмкін теріс салдарларды анықтау және олардан сақтандыру әдістерін анықтау болып табылады. Бұларға тиісінше атмосферлық ауаға ластаушы және басқа заттардың шығуын; су жән суасты объектілеріне су тарту алаңдарына шығарындыларды; топырақтың ластануын; өндірістік және тұтыну қалдықтарының жинақталуын жатқызуға болады:.

Мал шаруашылығы кәсіпорындары қоршағасн ауаға шығаратын ластаушы көздерді мынадай түрлерге бөлуге болады:

- шаңды газ шығарындылары — органикалық қалдықтардың шіру және жану өнімдері: микроорганизмдер, тозаң, органикалық қосындылар, азот қышқылы, күкірт, көміртегі;

- қатты шаң түйінділерінен тұратын полидисперсті массасы бар ағынды сулар, азық қалдықтары, сондай-ақ азот, нитриттер, хлоридтер, сульфаттар, фосфаттар, патогенді микробдар, май, темір, бактериологиялық (БПК) және химиялық (ХПК) ластаушы заттар, мұнай өнімдері, СПАВ-тар;

- көптеген микроорганизмдері бар өндірістің органикалық қалдықтары;

- мал шаруашылығы кешенінің азықтық емес қалдықтары: ветеринарлық конфискаттар құнсыз өнімдер, сондай-ақ өлген мал..

24-кесте – Жобаның шеңберінде табиғатты қорғау іс-шараларын іске асыру кестесі

Іс-шараның мақсаты	Іс-шара
Табиғатқа теріс әсерді азайту	1.Технологиялық жабдықтарды жаңғырту және жаңарту 2.Аз қалдықты және қалдықсыз технологиягы енгізу 3.Органикалық қалдықтар, газтозаң шығарындылары, су тұтыну және ағынды суларды шығару көлемін азайту
Газтозаң шығарындысымен ластаудың алдын алу	1.Шаңтозаң ұстау аппаратурасын орнату
Органикалық қалдықтарды азайту	1.Малдың қиын дұрыс сақтауды, тасымалдауды, кәдеге жаратуды және қайта өңдеуді ұйымдастыру 2.Кәдеге жарату мен екінші өнім алудың заманауи әдістерін қолдану

Табиғатқа теріс әсерді азайту мақсатында кәсіпорынның жоспарларында – бөлімшелердегі технологиялық жабдықтарды жаңғырту және жаңарту, шаруашылық қызметін ұйымдастыруға заманауи экологиялық нормаларға сәйкес келетін өзгерістер енгізу.

Бұл шаруашылықтарда үнемі пайда болатын және жинақталатын барлық шикізат ресурстарын шаруашылық айналымына енгізуге негізделген аз қалдықты және қалдықсыз технологияларды енгізу. Органикалық қалдықтардың, шаңтозаң шығарындыларының, суды тұтыну және ағынды суды шығару көлемін азайта отырып қоршаған ортаға кері әсерді азайтуға болады.

Шаңтозаң шығарындыларымен ластаудың алдын алу үшін кәсіпорында шаңтозаң ұстайтын аппаратура орнатылатын болады, ол ауа желдеткіші атмосфераға шығарар алдындағы қолайсыз иістен тазалауды қамтамасыз етеді.

Органикалық қалдықтарды азайтуға органикалық қалдықтарды дұрыс сақтау, тасымалдау, кәдеге жарату және қайтадан өңдеуді дұрыс ұйымдастыру, кәдеге жарату мен екінші өнім алудың заманауи әдістерін қолдану арқылы қол жеткізіледі.