Билет 23

1. Византыйски цэзарапапизм и яго трансфармацыя у беларуским хрыстиянстве.

Цезаропапи́зм, также Цезарепапи́зм (от лат. caesar — «цезарь» и лат. papa — «папа») — термин, введённый католической историографией XIX века для обозначения таких отношений между императорской властью и церковью в Византии, в которых глава государства (император) выступал главой Церкви.

Согласно такой точке зрения, цезарепапизм возник в Римской империи при Феодосии Великом (346-395 г.) и получил формальное закрепление в Кодексе Юстиниана.

Визант. церковь в экономич. отношении значительно больше зависела от государства, чем католическая; ее праване были конституированы, назначение патриарха являлось прерогативой императора; визант. духовенство невыделилось в самостоятельное сословие и играло несравненно меньшую роль, чем заподноевропейское, в гос.администрации. Однако визант. императоры никогда не претендовали на духовную власть; они не смоглидобиться права назначения епископов и митрополитов; влияние патриархов на гос. аппарат было временамиогромно. Реальное соотношение сил между церковью и императором в различные ист. периоды былоразличным. Визант. императоры неоднократно пытались навязать свою волю церкви, но далеко не всегда онидобивались успеха; так, напр., не удалось им осуществить иконоборчества, провести унию церковную. Всеэто дало основание большинству византинистов считать, что термин "Ц." не отражает истинныхвзаимоотношений, сложившихся между визант. императорами и церковью.

В теоцентризме, характерном для средневековья любая власть трактовалась, как проявление бога или божьей воли. Средневековая литература ставила во главу бога. Жизнь трактовалась как предшествие настоящей жизни, она начиналась лишь после смерти. В литературе "оправдывалась" феадальная власть.

2. Лирыка вясновага и летняга каляндарных цыклау.

Каляндарна-абрадавы фальклор

Фальклор каляндарна-абрадавы — комплекс славесных, песенных, гульнёвых і іншых жанраў, звязаных з рытуаламі каляндарнага цыкла, што былі неад’емнай часткай жыцця і гаспадарчай дзейнасці земляроба на працягу года. Каляндарна-абрадавы фальклор беларусаў канцэнтруецца ў асноўным вакол старажытных аграрных святаў і генетычна ўзыходзіць да эпохі славянскай і нават індаеўрапейскай агульнасці. Назіранні за астранамічнымі з’явамі, зменамі ў прыродзе, феналагічнымі цыкламі раслін і фізіялагічнымі цыкламі жыцця яшчэ ў пракаветныя часы склаліся ў цэльную міфалагічную карціну свету, што знайшло сваё адлюстраванне ў каляндарна-абрадавым фальклоры. З дапамогай рытуалаў і абрадавых песень, якія мелі заклінальна-магічны характар, чалавек імкнуўся ўплываць на Сусвет з мэтай забеспячэння аптымальнага жыццяладу (ураджаю, здароўя, працягу роду). З развіццём грамадства каляндарна-абрадавая паэзія пачала адлюстроўваць працоўную дзейнасць селяніна, сацыяльны падзел грамадства, маральна-этычныя ўяўленні народа, паэтычнае сузіранне свету.

Кожная пара года мела адпаведныя рытуалы, звычаі, песеннае суправаджэнне. Агульнымі ў іх былі аграрная аснова, мэтавая ўстаноўка, паасобныя матывы. Усе абрадава-песенныя комплексы прасякнуты клопатам пра будучыню сялянскага двара і сям’і: своечасова засеяць ніву, вырасціць і сабраць ураджай, уратаваць яго ад стыхіі, а статак — ад паморку і звяроў. Уключае больш за 25 песенных разнавіднасцей і ў залежнасці ад сезонных перыядаў падзяляецца на веснавы, летні, восеньскі і зімовы цыклы.

• Зіма: калядныя (з імі змыкаюцца піліпаўскія і песні рытуальных ігрышчаў — «Яшчара», «Жаніцьбы Цярэшкі», якая складае адметнасць падзвінскіх Калядаў). Піліпаўскія песні спявалі ў час попрадак на працягу перадвелікоднага шасцітыднёвага Піліпаўскага посту (з 28 лістапада па 6 студзеня н. ст.). На попрадках праллі-песенніцы ўздымалі шмат важных праблем, што тычыліся жыцця сям’і, роду, вясковай супольнасці і вырашаліся яны на падставе кодэкса народнай маралі і этыкі. Асноўны сэнс калядак і шчадровак заключаўся ў пажаданні гаспадарам шчасця, здароўя, добрага ўраджаю напярэдадні Новага года.

• Вясна: масленічныя (што знаходзяцца на мяжы зімы і вясны), загукальныя, юраўскія, велікодныя, мікольскія, русальныя, траецкія, песні абрадавых карагодаў «Пахаванне стралы» і «Ваджэнне куста». Валачобныя песні складаюць спецыфіку і нацыянальную адметнасць беларускай каляндарнай песеннасці. З эпічным размахам яны падаюць як касмалагічныя матывы стварэння свету, так і цэлы гаспадарчы год селяніна-земляроба. Цэнтральны вобраз юраўскіх песень — святы Юр’я, да якога звяртаюцца са сваімі жыццёвымі гаспадарчымі патрэбамі, просячы яго выпускаць расу «на цёплае лета, на буйное жыта».

• Лета: купальскія і пятроўскія, жніўныя. Купалле з яго семантыкай кульмінацыйнай вітальнасці і росквіту суправаджаецца ў беларусаў песенным багаццем, а таксама шэрагам балад з міфалагічнымі матывамі. У матывах і вобразах жніўных песень закадзіраваны цэлы пласт светапоглядных, сацыякультурных, псіхалагічных з’яў, праяўленняў стасункаў чалавека з прыродай, асэнсаваных паэтычна.

• Восень: ільняныя, талочныя (апошнія бытавалі і ў межах летне-асенняга сезону). Спявалі восенню ў час працы ўключна да Пакроў. У восеньскіх песнях пануе тэма замужжа, развітання дзяўчыны з родным домам.