Қан қысымын (ад) анықтау іс әрекеттері

1. Пациентті ыңғайлы жағдайда отырғызады немесе жатқызады (1 сурет).

2. Пациенттің қолын (алақанын) жоғары қаратып ашады.

3. Пациенттің иығына, шынтақ иінінен 2-3 см жоғары арасына бір саусақ сыятындай етіп манжетті байлайды.

4. Манометрді манжетпен қосады.

5. Шынтақ иініне фонендоскопты орналастырып, иық артериясының соғуын тексерді.

6. Резеңке баллонның, тиегін жауып манжетке біртіндеп тамырдың соғуы естілмегенше ауа жіберіп және оның үстіне 30 мм с.б. ауаны қосады.

7. Ауаның қысымынан шыны түтіктегі сынап көтеріліп (манометр қолданса стерлкасы "0"-ден жогары көтеріледі), ол манжеттегі ауа кысымының өскенін кәрсетеді.

8. Резеңке баллонның тиегін ақырындап ашып, манжеттегі ауаны жайлап шығарады.

9. Фонендоскоптағы бірінші естілген дыбысты (тамырдың соғуы) сынап бағанасы бойынша салыстырып - бүл көрсеткіш - систолық жоғары қысым болып саналды.

10. Ауаны онан әрі ақырын шығарып, сол кезде тамырдың соғуы естілмей қалады, бүл кездегі көрсеткішті диастолық - төменгі қысым болып саналады. Алынған мәліметтерді төменде келтірілген 2 кестеге жазады.

Естеру! Ересек адамның тұрақты қан қысымы 140/90 мм сынап бағанасынан 100/60 мм.с.б. дейін болады.

1 Сурет. Қан қысымын анықтау

Жұмыстың орындалу тәртібі.

1. Пульсті өлшеу, қалыпты күйдегі адамның систолылық және диастолылық артериалдық қысымын өлшеу. Нәтежелерін 2 - кестеге енгізу.

2. Метрономмен берілген жиілікпен жиілікті қолданған жөн дененің биіктігі 25 см тепкішекке (тумбочка) орын ауыстыру арқылы жұмыс жасау - 3 мин. ішінде қыздар үшін 60 қадам, ұлдар үшін 90 қадам жұмыс жасау.

3. Пульсті және қысымды өлшеу, нәтижені 2 - ші кестенің, 2 - ші жолына толтырыңыз.

4. 5 - 10 минуттық демалыстан кейін қайтадан пульс пен артериальды қысымды қайта өлшеңізде нәтижені 2 - ші кестенің, 3 - ші жолына жазу керек.

5. 2 - ші кестеге науқастың жасын жазу керек. 1 - ші кестеден аортадағы қанның жылдамдығын және тығыздығының орташа статистикалық мәндерін алып, бұл мәлеметтерді 2 - ші кестеге жазыңыз.

6. ЭЕМ - да ЖТЖ параметрлерін орташа артериялық және пульстық қысым қанның соққылық көлемі, жүректің жұмысы, күші және қанның минуттық көлемін есептеу нәтижелерін 3 - ші кестеге толтырыңыз.

7. Алынған нәтижелерге талдау жүргізіңіз. Жүктемеден кейін және демалғаннан кейін өлшенетін және есептелінетін параметрлердің қалай өзгеретінін анықтаңыз (артериальды, орташа, пульстік қысым, жүректің соққы және минуттық көлемдері, пульс, жүректің жұмысы мен қуаты). Қортынды жасаңыз.

ЖТЖ - ның өлшенеген параметрлері. 2 - кесте.

№	Аты және фамилиясы	мм. сынап. бағ.	мм. сынап. баІ.		В, жыл
	Сатов А.М.
1	жүктемеге дейін
2	жүктемеден соң
3	демалыстан кейін

ЖТЖ есептік параметрлері.

3- кесте.

Күні Фамилиясы Жасы
Сіздің нәтижеңіз	Жүктемеге дейін	Жүктемеден кейін	Демалыстан кейін
Орташа артериялық қысым (мм. сынап. Бағ).
Пульстік қысым (мм. сынап. Бағ).
Жүректің соққы көлемі (мл)
1 cоққыдағы жүректің жұмысы (Дж)
1 минуттағы жүректің жұмысы (Дж)
1 сағаттағы жүректің жұмысы (Дж)
Систолылық қуаты (Вт)
Қанның минуттық көлемі ( )

Бақылау сұрақтар

1. Жүректің соққы көлемі.

2. Аортадағы орташа қан қысымы.

3. Қанның орташа қысымы.

4. Систолылық және диастолылық қысым.

5. Қанның кинетикалық энергиясы.

6. Жүректің қарыншаларының статистикалық және кинетикалық жұмысы.

7. Жүректің жұмысы.

8. Қанның минуттық көлемі.

9. Жүректің қуаты.

10. Модель, математикалық модель деген не?

Тест тапсырмалары:

1. Биологиялыі обьектілерді мaтематикалыі модельдеу ол...

А) нақтыға жуық болатын, идеал түріндегі процесстер мен жүйелерді аналитикалық сипаттау.100

В) алынІан белгілі бір шектегі н±тижелерді реальді процестерге ж±не жүйелерге іолдануІа болады.

С) нақтыға жуық болатын, идеал түріндегі процесстер мен жүйелерді сипаттау болмайды.

Д) эксперимент арқылы алуға қиын болатын биологиялық процесстерті сипаттауға мүмкіншілік бере алмайды.

Е) дұрыс жауабы жоқ.

2. Жүректің атқаратын жұмысы негізінен байланысты:

А) оң жақ қарыншаға.

В) сол жақ қарыншаға.100

С) кинетикалық энергияға.

Д) потенциалдық энергияға.

Е) жұмысқа.

2. Сол жаі іарыншаныµ ±рбір жиырылІандаІы жұмысы ...

А) статистикалыі іұраушысы ортадаІы жүректіµ соііы көлеміí¿µ іанныµ орташа іысымына көбейтіндісімен аныіталады.

В) ыІыстырылып шыІарылатын іан көлеміне іажет энергия беруге жұмсалмайды.

С) потенциалдық және кинетикалық энергияларына байланысты.

Д) кинетикалық жұмысының аортадаІы іанныµ кинетикалы³ энергиясымен аныіталады.

Е) ыІыстырылып шыІарылатын іан көлеміне іажет энергия беруге жұмсалады.

2. Сол жаі іарынша жұмысыныµ статистикалыі іұраушысы...

А) адамныµ жасын ж±не систолылыі, диастолылыі іысымдарын біле отырып Старр формуласы бойынша аныіталады.

В) кинетикалыі іұраушысыныµ жұмысы аортадаІы іанныµ кинетикалы³ энергиясымен аныіталады.

С) ортадаІы жүректің соііы көлемін¿µ іанныµ орташа іысымына көбейтіндісімен аныіталады. 100

Д) ³арыншасыныµ жиырылу уа³ытының шамасымен ал²ан ж½рек 1 цикл¿н¿µ ¼за³ты²ыныµ ½штен б¿р¿не теµ.

Е) қанныµ минутты³ кºлем¿ (£МК) теµ.

2. Жүректің сол жаі іарыншасының жұмысы тең:

А) ; 100

В)

C)

Д) ;

E)

2. Жүректің кинетикалық жұмысы тең:

А) ;

В)

C)

Д) ;

E)

2. Жүректің жұмысы тең:

А) ; В) C)

Д) ; E)

2. Қанның орташа динамикалық қысымы немесе Гиккем формуласы:

А) ;

В)

C)

Д) ;

E)

2. Қанның соққылық көлемі немесе Старр формуласы:

А) ; В) C)

Д) ; E)

2. Жүрек қарыншасының жиырылу уақыты тең:

А) ;

В)

C)

Д) ;

E)

2. Жүректің қуаты тең болады:

А) ; В) C) 100

Д) ; E)

2. Қанның минуттық көлемі:

А) ;

В)

C)

Д) ;

E) 100

№ 11 ЗЕРТХАНАЛЫҚ ЖҰМЫС

Тақырыбы: Электрокардиографтың құрылысы, жұмыс жасау принципі. ЭКГ-ні тіркеу және талдау принциптері.

Мақсаты: Электрокардиографтың жұмыс істеу принципімен және құрлысымен танысу, алғашқы ЭКГ-ға анализ жасауды және түсіруді үйрену. Жүрек қыртыстарындағы потенциал шамасын, интервалдар ұзақтығын, жүректің соғу жиілігін, ЭКГ-дан табуды үйрену.

Оқыту мақсаты: электрокардиограмманы жазып алу, электрокардиографтың сезгіштігін, тістер потенциалдарын, стандарттық аралықтар ұзақтылығын, жүрек циклының және тамыр соғысы жиіліктерінің ұзақтылығын анықтау және тістер шамаларын және аралықтар ұзақтығын олардың үлгі мәндерімен салыстырып, қорытынды шығару.

Құрал-жабдықтар: Электрокардтограф, электродтар.