2. Микроорг-ге химиялық факторлардың әсері

Химиялық фактор –қышқылдық ж/е сiлтiлiк ортаның әсерi (рН), оттегi әсерi. химиялық заттардың зиянды әсерiн дезинфекция мақсатында пайдаланады (антисептик ретiнде ). Химиялық заттар микробтар тобына бiрдей әсер етпейдi. Мысалы : туберкулез таяқшасы  химиялық заттарға төзiмдi. Өйткенi олардың клетка қабықшасында май тектес заттар болады. Олар химиялық заттардың клетка iшiне енуiн баяулатады. Химиялық заттардың әсерiне спора түзетiн бактериялар төзiмдi. Сондықтан дезинфекциялау мақсатпен оларға қарсы заттардың концентрацияцын жлғарылату керек. Ортаның қышқылдық ж/е сiлтiлiк реакциясы микрооорганизмдер үшiн әртүрлi болады. Олар үш топқа бөлiнедi:

1. Нейтрофильдер – ортаның бейтарап жағдайында өседi, min рН –4, opt рН 6, 8-7, 3, max рН –9. Бұл топқа көбiнесе бактериялар жатады.

2. Ацидофильдер –қышқылдық  ортаны қалайды. Оpt рН-4 ж/е  төмен, бұларға сiркеқышқылдық бактериялар жатады.

3. Алкалофильдер – сiлтiлiк ортаны қажет етедi. opt рН –9 ж/е одан да жоғары, бұларға iшек таяқша бактериялар тобынан ж/е тырысқақ ау-ң вибрионы жатады.

Жалпы бактериялар үшiн opt рН – бейтарап деңгейiнде (6, 8-7, 3), ал көбiнесе зең саңырауқұлақтар мен ашытқылар үшiн әлсiз қышқылдық opt рН 5-6.

Тағамдарды сақтау мақсатпен өндiрiсте консервілеу мақсатпен (жемiс-жидектердi) бор, салицил, бензол, пропион қышқылдарын қолданады. Кейiнгi кезде сорбин қышқылын қолданады. Күнделiктi жағдайда дезинфекциялау мақсатпен химиялық заттардан хлор ж/е оның туындыларын қолданады.

3. Стерилдеу әдісі.

Стерильдеу деп - қоректік ортадан, ыдыстардан, аспаптардан, ауадан, ж/е басқа да лаб-лық жабдықтардан микроорганизмдер ж/е оның спораларын толық жою д. а Стерилдеудің 3 тәсілі бар. 1. физикалық әдіс а)ультракүлгін сәуле. б) бактериялық сүзгішті жүргізу арқылы. жоғарғы температурамен стерилдеу өте ыңғайлы, көп қолданатын әдіс б. т. оның түрлері: 1) спирт шамының жалынында күйдіру. 2)қайнату. 3)құрғақ ауамен стерилдеу. 4)қаныққан бу қысымымен стерилдеу - микробиологиялық практикадағы ең әсерлі әдіс б. т. Стерилдеу автоклавтарда бір атмосферада 120 С температурада, 20-30 мин аралығында жүргізілді. Бұл кезде тек вегатативті бактерия формасы ғана емес, спора формалары да өледі. Стерилдеу уақыты микробтармен ластануына ж/е стерилдейтін материал түріне қарай 1-1, 5 сағат созылуы мүмкін. 5)өткенші бумен стерилдеу. Кох қайнатқыштарын автоклавтық бу өткізгіш краны ашық, қақпағы жабылмаған күйде пайдалану арқылы жүргізіледі. Өткінші бумен стерилдеу:1)пастерлеу - 60-70С темп-да 15-30мин аралығында спора түзбейтін микроорганизмдерді жоюды айтады. 2)Тиндализация - 60С темп-да өзгеріске ұшырайтын белокты заттарға ( белок, қан сарысуы)т. б. қолданылады. Темп-ны су моншасында ж/е арналған термореттегіштері бар прибормен 5 күн бойы 1 сағаттан 50-58С температура жүргізеді. 6 ) Ультракүлгін сәулемен стерильдеу- бактерицидтік шам арқылы жүргізіледі. Микроорг-ң вегативті клеткасына ғана емес, спораларына да қатты әсер етеді. 7) Сүзу арқылы стерильдеу - микроорганизмдерді сұйықтықтығынан ажырату үшін қолданылады. Бұл әдісін сұйық ж/е механикалық д. а. Бұл әдістің құрамында белок, сарысу, кейбір антибиотиктер бактерияларды вирустарын бөлуде бактериофагтар ж/е экзо токсиндерді ажырату үшін қажет. ІІ химиялық әдіс. Антисептиктерді қолдануға негізделген. Антисептик д/з - микрооргнаизмдерді жоюға арналған заттарды айтады. Потогнеді микроорганизмдерді ішкі ортадан жоюға арналған химиялық заттарды дезинфекциялайтьын зат н/е дезинфекция д. а. ІІІ биологиялық әдіс. антибиотиктерді қолдануға негізделген. Антибиотиктер деп - спецификалық заттарды айтады. Олар антимикробтарға әсер көрсетеді. Микроорганизмдердің белгілі бір түріне ғана әсер ете алады, сондықтан толық стерильдеу бермейді.

22-билет.