3. Микробиологиялық лабораторияда жұмыс істеу ережесі.

Микробиоло-қ лаб арнайы жабдықталған, күнделікті зерттеуге арналған, жекеленген орын. Микробио-қ зерттеудің обьектілеріне-ауа, су, топырақ, тамақ өнімдері және қоғамдық тамақтану орындарының құрал жабдықтары және қызметкерлердің санитарлық күйі. Микробиологиялық лаб жекеленген бірнеше бөлмелерден тұрады:

1. лабор-қ бөлме. 2. Бокс және боксалды бөлмесі-ассептикалық жағдайда өте таза жұмыстарды жүргізуге арналған бактерициттік шаммен жабдықталған иззоляция-н бөлме. Ассептика-микроорг жоюға арналған, физикалық шаманың жиынтығы. 3. Орта пісіру бөлмесе-микроорг-ді өсіруге арналған қоректік орталарды дайындайтын бөлмесі. 4. автоклавтық немесе стерилизация бөлмесі-арнайы киімдерді, аспаптарды, ыдыстарда, қоректік орталарды стерилдеуге арналған бөлме. 5. Зат қоймасы-(СКЛАД). Күнделікті жұмысқа қажетті құрал-жабдықтар:1. аппараттар

-автоклав-арнайы киімдерді ыдыстарды , қоректік орталарды, аспаптарды қаныққан бу қысымымен стерилдеуге арналған. Стерилизацияны1 сағ 120С температурада1 атмосфералық қысымда жүргізеді. -Кептіргіш шкаф-құрғақ ауамен шыны ыдыстарды стерилдеуге арналған. Стерилиз 1 сағ 160 с температурада жүргізіледі. -термостад-арнайы температурада микроорг-ді өсіруге арналған. Температураға бай-ты микроорг-ді 3 топқа бөлеміз. 1. мезофилдер-20-30 с 2. патогенді-37 с 3. термофилдер-40-50с. 2. аспаптар. қайшылар, пинциттер шприцтер, бактериялогиялық ілгіш, препараттық ине шпатель. 3. шыны ыдыстар. пробирка, колба, стакан, пипетка , түтүкшілер петри табақшасы, зат шыны, жапқыш шыны, цилиндр, көпіршесі бар табакша, пастердің флаконы. 4. Реактивтер мен материалдар мен этил спирті көмірсулардың жиынтығы, қышқылдар, сілтілер , тұздар, анимндик бояулар, имерсиялык май, желатин, агар-агар, карандаш, сүзгіш, қағаз, спирт шамы т. с. с. 5. приборлар. микроскоптар, лупалар.

2билет

1. Микроорганизмдер систематиасы.

2. Бактериялардың морфологиясы, қозғалуы, спора түзуі ж/е көбеюі.

3. Микроскоп және микроскоптау техникасы.

1. Микроорганизмдерді зерттейтін биологиялық ғылым – микробиология, зерттеу нысаны бойынша қарастырады: бактериялар мен актиномицеттерді (бактериология), мицелиалды саңырауқұлақтар мен ашытқыларды (микология), микробалдырларды (альгология), вирустарды (вирусология), қарапайымдарды (протозоология). Біріншіден, қолдану саласы бойынша микроорганизмдер топтары бөлінбейді (мысалы, медициналық биотехнологияда микробтардың бір тобын, тағамдық биотехнологияда келесі, ауылшаруашылық биотехнологияда – үшінші тобын және т. б. ). бір микробтық метаболитті (аминқышқылдары, органикалық қышқылдар, антибиотиктер, витаминдер) түрлі таксономиядағы микроорганизмдер түрлері (ашытқылар, бактериялар, мицелиалды саңырауқұлақтар, актиномицеттер) синтездей алады, сондай ақ бір метаболитті әртүрлі салада қоодануға болады. Екіншіден, әртүрлі салада биообъект ретінде қолданылатын микроорганизмдерге қойылатын талаптар әртүрлі, бір бірінен айырмашылықтары болады. Антибиотиктер өндірітендірге бір талап қойылады, вакцина түріне қолданылатын штамдарға қойылатын талаптардан бөлек, ал пробиотиктерге қойылатын талап екеуіне мүлдем ұқсамайды және т. б. Үшіншіден, биотехнологияның түрлі салаларында қолданылатын биообъект маңызы, ролі және қатысуы жағынан ерекшеліктері болады. микроорганизмдердің бейімделуітехнологиялық жағдайларға, өндірістің ауқымдылығына және жасанды (биореакторларда) тіршілік етуінде функцияланғанда, техникалық, өндірістік микробиологиядан «өндірістік микроорганизмдер» термині пайда болады. Төртіншіден, технологиялық міндеттерге байланысты бионысанды монодақылда (антибиотиктер, витаминдер, аминқышқылдар өндіретіндер, вакциналық штамдар) немесе ажыратуы қиын қоғамдастағы таксономиялық топтар (ағынды суларды активті лаймен тазартуда) түрінде пайдалануға болады. 1886ж неміс ғалымы Геккель микрорг жеке патшалық протистаға жіктеді. Протиста д/з – алғашқы тіршілік деген мағынаны білдіреді. Протиста клетка құрылысына қарай жоғарғы ж/е төменгі сатыдағы болып бөлінеді. Жоғарғы сатыдағы протиста жануарлар мен өсімдіктер клеткасына ұқсас өте күрделі ядродан тұратын. Сондықтан оларды эукариоттар д. а, Ал төменгі сатыдағы протисталар қарапайым, көптеген органеллалары жоқ, ядро ДНҚ-сы цитоплазмасында бос күйінде кездеседі. Сондықтан оларды нағыз ядросы жоқ прокариоттар д. а. Эукариоттарға микроскопиялық саңырауқұлақтар, балдырлар жатады. Прокариоттарға актиномециттер, бактериялар, көк жасыл балдырлар жатады. Қазіргі кезде протиста архебактерияның 3-ші патшалығы анықталған. Олар клетка құрылысы жағынан эукариоттарға да прокариоттарға да ұқсас. Архебактерияның клеткасының пішіні шар, квадрат, сәуле, цилиндр, сфера тәрізді болып келеді. Олардың эукариоттарға ұқсас жері клетка құрамында митохондрийлер бар. Ал прокариотқа ұқсас жері нағыз ядросы жоқ және клетка қабығында жалған мурин д. зат б-ды. Систематика-микроб-ң классификациясы, номенклатурасы және идентификациясымен (ажырату) зертт-н ғылым саласы. Номенклатура-атаулар жүйесі. Микроб-н туысын ж/е түр-н тұратын қос номенклатура қолд. Мыс:ішек таяқшасы-Escherichia coli. Идентификация-микроорг-ң жеке қасиеттеріне бай-ты топтарға жіктеу. Классификация-шығу-тегіне, морфологиясына ж/е физиологиялық қасиетіне бай-ты бір жүйеге қалып-у. Түр-шығу-тегі бірдей морфолиялық ж/е биологиялық қасиеті ұқсас микроорганизм-ң жиынтығы. Түр негізінен номенклатураның негізгі бірлігі болып табылады. Микробиологияда бұлардан басқа да 1-неше терминдер қолданылады. Штамм деген - әртүрлi ( топырақ, су, организм ) немесе бiр түрлi табиғи ортадан бөлiнiп алынған бiр түрге жататын микроорганизмдердiң әртүрлдi дақылдары.

Клон деген – бiр клеткадан алынған дақыл немесе культура.

Қәзiргi кезде микрооорганизмдердi анықтау, ажырату үшiн 1984 жылы қабылданған Бергийдiң “ Бактериялар анықтамасы” пайдаланылады. Колония-бір түрдің микроорг. бір жерде шоғырланып орналасуы. Дақыл-зертхана-қ жағдайда жасанды қоректік ортада өсіріліп алынған микроорг. түрі.