10.3. Sprawa fsc

Po rozstrzygnięciu arbitrów uznającym za właściwe przyznanie Wspólnotom Europejskim prawa do zastosowania przeciwśrodków w wysokości ponad 4 mld dolarów, Komisja Europejska rozpoczęła konsultacje dotyczące towarów mających podlegać retaliacjom. Brano pod rozwagę te produkty, których import ze Stanów Zjednoczonych nie przekraczał 20% całego importu do UE¹⁰²⁴. Okres konsultacji zakończył się w lutym 2003 r. i Komisja przedstawiła państwom członkowskim projekt listy towarów mających stanowić przedmiot retaliacji. Obejmował on między innymi mięso, zboże, wełnę, stal, a nawet reaktory nuklearne¹⁰²⁵. 25 kwietnia 2004 r. Wspólnoty wystąpiły do DSB o autoryzację przeciwśrodków¹⁰²⁶. Zgoda została udzielona 7 maja¹⁰²⁷.

W listopadzie 2003 r. Komisja przyjęła strategię stopniowego wdrażania przeciwśrodków. Rozpoczęcie stosowania retaliacji zaplanowano na marzec 2004 r. ze stawką 5% cła ad valorem, które co miesiąc miało wzrastać o 1%, tak by w marcu 2005 r. osiągnąć poziom 17%¹⁰²⁸. Propozycje Komisji zostały wdrożone rozporządzeniem 2193/2003 ustanawiającym dodatkowe cła przywozowe na niektóre produkty pochodzące ze Stanów Zjednoczonych¹⁰²⁹. 1 marca 2004 r. regulacja weszła w życie¹⁰³⁰.

12 maja 2004 r. Senat Stanów Zjednoczonych przyjął ustawę (American Jobs Creation Act of 2004, "JOBS Act"), która wprowadzała zmiany zgodne z kierunkiem wskazanym w zaleceniach DSB¹⁰³¹. 17 czerwca ustawa została przegłosowana w Izbie Reprezentantów. Komisarz ds. Handlu WE zapowiedział zniesienie retaliacji, jeśli zmiany staną się obowiązującym prawem¹⁰³². 25 października Prezydent Bush podpisał ustawę, która pozwalała na wdrożenie zaleceń DSB. Ustawa przewidywała jednak dwuletni okres przejściowy (do 2006 r.) oraz zachowanie praw nabytych (ang. grandfathering clause, fr. clause d’exemption pour antériorité) zawartych w FSC Repeal and Exteritorial Income Act z 2000 r. oraz w "JOBS Act". Komisarz WE ds. Handlu, Pascal Lamy, oznajmił zwycięstwo multilateralizmu i zapowiedział zawieszenie retaliacji. Jednocześnie wyrażano zaniepokojenie grandfathering clause, która pozwalała na dalsze stosowanie subsydiów w odniesieniu do umów zawartych przed 17 września 2003 r., a które mogły być przedłużane. Wśród beneficjentów były takie firmy jak General Electrics, Microsoft, Intel czy Motorola, a także konkurujący z Airbusem Boeing. Strony zdecydowały się na rozstrzygnięcie dalszych wątpliwości w ramach DSB¹⁰³³. Rada wydała rozporządzenie 171/2005¹⁰³⁴, którego skutkiem było zawieszenie retaliacji aż do momentu wyjaśnienia zgodności nowelizacji z prawem WTO. Artykuł 2 rozporządzenia przewidywał powrót do stosowania środków odwetowych od 1 stycznia 2006 r. "lub 60 dni po stwierdzeniu przez Organ Rozstrzygania Sporów WTO niezgodności niektórych aspektów wydanego przez Stany Zjednoczone Ameryki American Jobs Creation Act z 2004 r. ze zobowiązaniami Stanów Zjednoczonych wynikającymi z członkostwa w WTO, jeżeli nastąpi to po dniu 1 stycznia 2006 r."

Dnia 13 stycznia 2005 r. WE zakomunikowały o fiasku negocjacji i wnioskowały o ustanowienie drugiego panelu na podstawie art. 21 ust. 5 DSU, a 30 września wydano raport, z którego wynikało, że Stany Zjednoczone nie implementowały w pełni zaleceń wynikających z wcześniejszych ustaleń panelu, Organu Apelacyjnego i raportów na podstawie art. 21 ust. 5¹⁰³⁵. 13 lutego 2006 r. Organ Apelacyjny przedstawił decyzję potwierdzającą ustalenia panelu¹⁰³⁶, co zostało zaaprobowane przez DSB 14 marca¹⁰³⁷. W konsekwencji 2 maja 2006 r. Komisja zdecydowała o przywróceniu ceł karnych na poziomie 14% ze skutkiem od 16 maja¹⁰³⁸. Ponieważ Kongres przyjął przepisy zmieniające, zgodnie z zaleceniami DSB, klauzulę dotyczącą praw nabytych, wydano rozporządzenie 728/2006¹⁰³⁹, które zawieszało stosowanie retaliacji aż do czasu podpisu ustawy przez Prezydenta USA. Z chwilą wejścia przepisów w życie środki odwetowe miały zostać uchylone. Podpis został złożony 17 maja. Na podstawie zawiadomienia Komisji rozporządzenie nr 2193/2003 zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 171/2005 straciło moc z dniem 29 maja 2006 r.¹⁰⁴⁰

Usunięcie grandfathering clause i tym samym ostateczne dostosowanie prawa amerykańskiego do zobowiązań Stanów Zjednoczonych wynikających z członkostwa w WTO zakończyło długoletni spór. Miało to miejsce mimo licznych oporów wynikających z działalności lobby na rzecz utrzymania schematu FSC/ETI. Warta odnotowania jest mobilizacja Kongresu i przyspieszenie prac nad nowelizacją po dwukrotnym wdrożeniu środków odwetowych w czasie sporu (2004 i 2006 r.). Świadczy to o warunkowej skuteczności mechanizmu egzekucji w ramach WTO.