10.1. Sprawa hormonów

26 lipca 1999 r. DSB zatwierdził raport arbitrów określający wysokość środków odwetowych w sprawie hormonów (zob. pkt 5.2.2)⁹⁸⁰. 29 lipca Stany Zjednoczone wdrożyły sankcje poprzez nałożenie stuprocentowych ceł karnych na produkty rolne pochodzące ze Wspólnot Europejskich. Kilka dni później podobną decyzję podjęła Kanada⁹⁸¹.

Otwarcie wspólnotowego rynku na wołowinę z innych krajów, zwłaszcza produkowaną przy użyciu hormonów, stanowiło wrażliwą kwestię polityczną. Kryzys związany z "chorobą wściekłych krów" spowodował spadek konsumpcji wołowiny w Europie, przy jednocześnie wysokiej produkcji wewnętrznej i istotnych subsydiach w ramach polityki rolnej. Pomijając argumenty dotyczące bezpieczeństwa żywności, zezwolenie na stosowanie hormonów powodujących wzrost zwierząt oznaczałoby wzrost produkcji wołowiny⁹⁸².

Po czterech latach stosowania środków odwetowych Wspólnoty Europejskie na obradach DSB 27 października 2003 r. oświadczyły, że w związku w uchwaleniem dyrektywy 2003/74⁹⁸³ zakazującej stosowania niektórych hormonów przy produkcji mięsa, ustało ratio dalszego utrzymywania retaliacji przez Stany Zjednoczone i Kanadę. Wspólnoty nie zniosły zakazu importu mięsa produkowanego przy zastosowanieu hormonów, lecz wprowadziły nowe mechanizmy oceny ryzyka. Zdaniem WE nowsze analizy dostarczyły dostatecznych dowodów uzasadniających zakaz produkcji, przez co spełniony został wymóg art. 5 ust. 1 i 2 porozumienia w sprawie stosowania środków sanitarnych i fitosanitarnych⁹⁸⁴, na którego naruszenie uprzednio wskazał Organ Apelacyjny⁹⁸⁵.

Jednak Stany Zjednoczone i Kanada stwierdziły, że nowa dyrektywa nie implementowała zaleceń zatwierdzonych przez DSB. Dalej uznawano, że zakazy prawa wspólnotowego nie opierały się na przekonujących danych naukowych. Zdaniem USA i Kanady utrzymanie stanu naruszenia porozumienia SPS nie dawało podstaw do zniesienia środków odwetowych⁹⁸⁶.

Wspólnoty sugerowały, że Kanada i USA powinny wnieść o ustanowienie panelu na podstawie art. 21 ust. 5 DSU, celem weryfikacji prawidłowości implementacji. USA i Kanada stwierdziły, że to na WE spoczywa ciężar wykazania, iż nowa regulacja jest zgodna z prawem WTO oraz że wcześniej nie zachodzi przesłanka zniesienia środków odwetowych⁹⁸⁷.

W rezultacie powstałego impasu, 8 listopada 2004 r. Wspólnoty Europejskie postawiły wniosek o przeprowadzenie konsultacji. Zarzuty dotyczyły niezgodnego z DSU utrzymywania środków odwetowych, unilateralnego stwierdzenia niezgodności nowej dyrektywy z porozumieniem SPS oraz zaniechania wszczęcia procedury na podstawie art. 21 ust. 5 DSU celem weryfikacji adekwatności implementacji⁹⁸⁸.

We wcześniejszym raporcie Organ Apelacyjny podtrzymał konkluzję panelu, że zasada ostrożności⁹⁸⁹ nie uzasadnia uchylenia zastosowania wyraźnych przepisów porozumienia SPS⁹⁹⁰. W doktrynie pojawiły się jednak poglądy, że dyrektywa 2003/74 przewiduje racjonalny i obiektywny sposób oceny ryzyka związanego ze stosowaniem hormonów, przez co zgodna jest z porozumieniem SPS. Utrzymywanie zawieszenia koncesji przez Stany Zjednoczone i Kanadę jest nielegalne, ponieważ opiera się unilateralnej odmowie uznania dyrektywy za właściwy środek implementacyjny⁹⁹¹.

Paneliści musieli zająć stanowisko w kwestii nieuregulowanej przez DSU. Jedynymi odnoszącymi się do wspomnianej sytuacji przepisami są art. 21 ust. 6 i art. 22 ust. 8 DSU, zlecające DSB nadzór nad implementacją. Petros C. Mavroidis twierdził, że w takiej sytuacji jedynym rozwiązaniem jest wniesienie kolejnej skargi do DSB, której przedmiotem będzie legalność dalszego stosowania przeciwśrodków. Dlatego potrzebna jest reforma DSU poprzez dodanie przyspieszonej procedury (à la art. 21 ust. 5) weryfikującej zasadność dalszego stosowania przeciwśrodków⁹⁹² (zob. pkt 12.3).

Panel wydał raport 31 marca 2008 r. Stwierdzono w nim, że Stany Zjednoczone, utrzymując środki odwetowe oraz samodzielnie określając ich wysokość, naruszyły art. 23 ust. 1 i ust. 2 lit. a DSU. Niemniej, w takim zakresie, w jakim Wspólnoty Europejskie przyjmując dyrektywę 2003/74 nie usunęły niezgodności porozumieniem SPS, art. 22 ust. 8 nie został naruszony. Paneliści stwierdzili, że taka analiza leżałaby poza zakresem ich mandatu. Zaleceniem wobec Stanów Zjednoczonych było odwołanie się do DSU celem ustalenia zasadności utrzymywania środków odwetowych⁹⁹³. Analogiczne rozstrzygnięcie zapadło w odniesieniu do Kanady⁹⁹⁴. Wspólnota Europejska odpowiedziała wniesieniem odwołania do Organu Apelacyjnego przeciwko obu raportom⁹⁹⁵.