8.6.2. Procedura karuzeli w projektach nowelizacji dsu900

Nie wszystkie amerykańskie organizacje rolnicze jednakowo popierały procedurę karuzeli celnej. Wdrożenie sankcji ograniczało zdolność negocjacyjną USTR w większym stopniu niż sama tylko groźba ich wdrożenia, która często jest bardziej efektywnym narzędziem nakłonienia do liberalizacji niż same sankcje⁹⁰¹.

Istniało także zagrożenie stosowania analogicznych praktyk odwetowych ze strony WE, zwłaszcza w perspektywie autoryzacji wysokich retaliacji w sprawie FSC. Jednocześnie "rozrzucenie" przedmiotów retaliacji mogłoby mieć głęboko destruktywny wpływ na liberalizację handlu w ogólności⁹⁰² oraz podważałoby pozycje Stanów Zjednoczonych jako zwolennika i promotora liberalizacji handlu⁹⁰³.

Zagadnienie procedury karuzelowej pojawiło się w projektach reformy DSU (por. rozdział 12). Wspólnoty początkowo stały na stanowisku, że zmiana produktów na liście byłaby możliwa tylko w przypadku autoryzacji przez DSB, a dopuszczalne zmiany mogłyby mieć charakter techniczny. Po nowelizacji prawa amerykańskiego WE stały się jednak zwolennikiem całkowitego zakazu rotacji. Przy zupełnie odmiennych poglądach Stanów Zjednoczonych, zagadnienie procedury karuzelowej zostało wycofane ze wspólnego projektu nowelizacji DSU⁹⁰⁴.

Propozycję w tej kwestii przedłożyły Tajlandia i Filipiny. Arbitrzy najpierw wypowiadaliby się co do wysokości zniweczenia lub naruszenia. Następnie stwierdzaliby, czy przedłożona lista jest zgodna ze stwierdzoną wysokością zniweczenia lub naruszenia. Jednocześnie zawieszanie koncesji spoza listy byłoby możliwe jedynie za obopólną zgodą stron. Aprobaty arbitrów nie wymagałaby także zmiana ze względów technicznych, np. po określeniu przez arbitrów nowego poziomu zawieszenia⁹⁰⁵. Rosemary A. Ford na podstawie propozycji Tajlandii i Filipin stwierdziła, że w obowiązującym stanie prawnym retaliacje karuzelowe są dopuszczalne. Dopiero nowelizacja mogłaby je ograniczyć. Zdaniem Ford, jak długo suma nałożonych ceł karnych nie przekracza poziomu autoryzowanego przez DSB, niezgodność nie ma miejsca⁹⁰⁶.

Pomimo luki prawnej w opisanej kwestii trudno się zgodzić z powyższą konkluzją, nawet jeśli nie można odmówić zasadności czysto jurydycznej analizie prowadzącej do takiego wniosku. Po pierwsze - nie ulega wątpliwości, że procedura karuzelowa miała na celu zwiększenie dolegliwości spowodowanych retaliacjami. Poparcie tej tezy analizami ekonomicznymi prowadziłoby do wniosku o ich sprzeczności z DSU. Podobny wniosek wynika także pośrednio ze sprawy hormonów. Deklaracja USA o niestosowaniu procedury karuzelowej spowodowała, że arbitrzy mogli uchylić się od odpowiedzi na pytanie o jej legalność. Nic nie stało jednak na przeszkodzie stwierdzeniu, że nieprzekroczenie poziomu autoryzowanego zawieszenia jest zgodne z DSU.

Po drugie - istnieje silny argument pragmatyczny. Arbitrzy będą unikać środków zaradczych, które mogłyby osłabić autorytet systemu rozstrzygania sporów WTO⁹⁰⁷. Przejawem tego był "bojkot" orzeczenia dopuszczającego retroaktywne środki zaradcze (por. pkt 7.4). Wzmacnianie systemu egzekucji orzeczeń musi opierać się na metodach w pełni akceptowanych przez państwa-strony. Jednak zasadnicza różnica w porównaniu z wprowadzeniem sankcji retroaktywnych polega na wyraźnym poparciu procedury karuzelowej przez Stany Zjednoczone, braku jednoznacznego stanowiska części państw i wyraźnej opozycji tylko ze strony Wspólnot Europejskich. Ewentualne rozstrzygnięcie o legalności tej procedury niekoniecznie musiałoby się spotkać z jednogłośnie negatywną reakcją. Tego typu kwestie nie powinny być jednak przedmiotem rozstrzygnięć organów sądowych, lecz wynikać z wyraźnie określonej woli państw, bowiem tylko wtedy będą należycie legitymowane. Dopóki pozostają nierozstrzygnięte, dobra wiara nakazuje powstrzymanie się od stosowania środków, których legalność w świetle prawa WTO nie jest jednoznaczna, nawet jeśli środki te wzmacniałyby mechanizm egzekucyjny, jednak za cenę ryzyka osłabienia jego autorytetu.

Rozdział 9

Funkcje środków odwetowych⁹⁰⁸

Identyfikacja funkcji środków odwetowych wynika pośrednio z DSU. Ich bliższe określenie wymaga jednak analizy decyzji arbitrów. W orzecznictwie w ramach systemu GATT/WTO widoczne są wszystkie trzy metody interpretacji porozumień skodyfikowane w art. 31 Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów: tekstualna, kontekstualna i celowościowa (por. 6.2.1, 6.2.2, 6.2.3). Dominujący tekstualizm (por. pkt 6.2.1) orzeczeń przejawia się w rozkodowywaniu przepisów poprzez skrupulatne ustalanie znaczenia słów za pomocą słowników. Jednak wspomniane techniki interpretacyjne wzajemnie się uzupełniają. Na podstawie analizy raportów arbitrów można określić funkcje środków odwetowych w prawie Światowej Organizacji Handlu. Uzupełnieniem analizy jest porównanie celów/funkcji⁹⁰⁹ na gruncie ogólnego prawa międzynarodowego, ze szczególnym uwzględnieniem kodyfikacji KPM.