5.2.2. Sprawa hormonów

5.2.2.1. Stan faktyczny

Niemal równocześnie z przebiegiem "wojny bananowej" Stany Zjednoczone zażądały konsultacji i powołania panelu w sprawie dyrektywy wspólnotowej zabraniającej importu mięsa pochodzącego od bydła hodowanego z użyciem hormonów (tzw. sprawa hormonów lub wojna o wołowinę⁴³²). Panel potwierdził, że dyrektywa jest niezgodna z przepisami sanitarnymi WTO⁴³³. Analogiczne rozstrzygnięcie zapadło na podstawie wniosku Kanady⁴³⁴. WE złożyły odwołanie, ale Organ Apelacyjny w znacznej mierze podtrzymał konkluzje paneli⁴³⁵. Arbiter wyznaczył termin 15 miesięcy (do maja 1999 r.) na dokonanie sugerowanych poprawek w regulacjach i praktyce Wspólnot⁴³⁶. Przed upływem terminu WE potwierdziły, że nie wykonają zaleceń WTO⁴³⁷. Stany Zjednoczone⁴³⁸ i Kanada⁴³⁹ złożyły wniosek o autoryzację nałożenia środków odwetowych (na temat dalszego przebiegu sprawy zob. pkt 10.1).

5.2.2.2. Wybór hipotetycznego stanu faktycznego

W przeciwieństwie do decyzji w sprawie bananów, decyzja w arbitrażu na podstawie art. 22 ust. 6 w sprawie hormonów zawiera wyjaśnienie co do sposobu obliczenia wysokości zawieszenia koncesji.

Strony sporu przedstawiły bardzo rozbieżne stanowiska w kwestii poziomu zniweczenia i naruszenia. Stany Zjednoczone utrzymywały, że poziom ten kształtuje się w granicach 202 mln dolarów rocznie, natomiast Wspólnoty szacowały go na 53 mln dolarów⁴⁴⁰. Rozbieżność obliczeń wskazuje na możliwość przyjmowania skrajnie odmiennych założeń w zależności od hipotetycznego stanu faktycznego.

Dokonując oceny wysokości zawieszenia, arbitrzy postawili następujące pytanie: jaki byłby roczny poziom eksportu amerykańskiej wołowiny produkowanej przy użyciu hormonów do WE, gdyby Wspólnoty zniosły ograniczenia z dniem 13 maja 1999 r., tj. wraz z upływem wyznaczonego rozsądnego okresu? Przyjęto metodologię, zgodnie z którą należało obliczyć całkowitą wysokość amerykańskiego eksportu wołowiny na rynek europejski, w sytuacji gdyby nie wprowadzono zakazu importu mięsa produkowanego przy zastosowaniu zakazanych hormonów (hipotetyczny stan faktyczny). Od powyższej wysokości arbitrzy postanowili odjąć wysokość importu wołowiny produkowanej bez użycia zakazanych hormonów, nieobjętej europejskim zakazem (tzw. eksport bieżący, który miał miejsce po nałożeniu ograniczeń)⁴⁴¹.

Mimo że przyjęty hipotetyczny stan faktyczny oraz składające się na nań wielkości są lepiej uzasadnione niż w raporcie o sporze bananowym, austriacki ekonomista Fritz Breuss zgłosił następujące wątpliwości:

1) produkty wołowe produkowane bez użycia hormonów nie były objęte wspólnotowym zakazem, ale częściowo ich import⁴⁴² był objęty kontyngentem taryfowym w wysokości 20% cła ad valorem na 11,500 ton; teza, że kontyngent ten wyczerpie się⁴⁴³, a udział Stanów Zjednoczonych i Kanady będzie wynosił odpowiednio 92% i 8%⁴⁴⁴ nie została wyczerpująco uzasadniona;

2) cenę tony mięsa wołowego założono na 5342 dolarów, chociaż arbitrzy sami przyznali, że w rzeczywistości była ona wyższa⁴⁴⁵;

3) dla obliczenia wysokości zawieszenia, od wartości handlu hipotetycznego odjęto wartość handlu rzeczywistego (ang. current exports) i zredukowano go o 25%, co miało odzwierciedlać tendencję zniżkową na rynku europejskim; arbitrzy sami jednak przyznali, że wskazana zmienna trudna jest do weryfikacji⁴⁴⁶.

Należy zaznaczyć, że nawet niewielka modyfikacja w każdej z przyjętych zmiennych pociąga za sobą zmianę rezultatu prowadzącego do obliczenia wysokości zawieszenia koncesji⁴⁴⁷.

Ostatecznie arbitrzy upoważnili Stany Zjednoczone do retaliacji w wysokości 116,8 mln dolarów⁴⁴⁸, natomiast Kanadę - w wysokości 11,3 mln dolarów kanadyjskich⁴⁴⁹.