4.Блиц-тест

1. Сөзжасамдық тәсіл дегеніміз не?

А. бірнеше туынды сөзде қайталанып отыратын бір түрлі тәсілдер

В. тілдің өмір сүріп тұрған кезеңіндегі жаңа қолданыстар

С. жаңа сөз жасаудың үлгісі, жолы, амалы

Д. жаңасөз тудыру

2. Окказионал сөздер дегеніміз не?

А. тілдік қолданыста жоқ, егер қажет болса, жасап алуға болатын сөздер

В. жалпыхалықтыққолданысқа шейін жаңа, одан соң өзінің жаңалық қасиетін жоятын сөздер

С.белгілі бір көркем шығармаларда, фелетон, скетчтерде жиі кездесетін тосын, соны сөздер

Д. әдеби тілге жақын сөздер

3. Түбірлес туынды сөздерді табыңыз.

А. Көр, көргіш, көргіштік

В. Көр, көрсет, көрсетпе

С. Көр, көрсету, көрме, көрмені

Д. Көр, көрме, көрмегеннен

Е. Көр, көргіш, көргішті

4.Туынды етістікті табыңыз.

А. Сына, ойна

В. Сұра, құра

С. Тырма, құрма

Д. Айна, сайла

Е. Байла, байрақ

5. Аналитикалық тәсіл дегеніміз не?

А. сөздердің жаңа мағынаға ауысуы не ие болуы

В. сөздердің қосымшалар арқылы жасалуы

С. сөздердің бірігуі, тіркесуі, қосарлануы арқылы жасалуы

Д. жұрнақтар арқылы

5) Бақылау сұрақтары

1.Сөз байлығының толығуы немен тікелей байланысты?

2.Сөзжасам тәсілдері нешеу?

3. Фонетикалық тәсіл деп қандай тәсіл аталады? Мысал келтіріңіз.

4. Морфологиялық тәсіл дегеніміз не?

5. Синтаксистік тәсіл қандай тәсіл?

6) Сызбалар, есептер, ситуациялар

1. Сөзжасам жүйесі жөнінде топ болып талдау жасаңыздар.

2. Сөзжасам тәсілдерінің түрлері туралы ғалымдар пікірлерін талдап, қайпікірге қосылатындықтарыңызды дәлелдеңіздер.

7) Глоссарий

Сөзжасам жүйесі орыс. словообразовательная система – өзара қарым-қатынаста болып отыратын сөзжасамдық типтер мен сөзжасамдық ұялардың жиынтығы.

Сөзжасам жүйелілігі ( үнемі қайталануы) орыс. словообразовательная регулярность – сөзжасамға қатысты сөздердің құрылымдық және мағыналық байланыстарының жүйелі түрде қайталанып отыруы. Мыс.: жақсы сөзінен – ар жұрнағының көмегімен жақсару сөзінің жасалу үлгісі жас сөзінен – ар жұрнағы арқылы жасару сөзінің тууында қайталап тұр.

8) Мәнжазба тақырыптары

1. Сөзжасам жүйесі

2. Сөзжасам тәсілдері

9)Әдебиеттер

1.Оралбай Н. Қазақ тілінің сөзжасамы. Алматы, 2002.

2.Төлеуов І. Сөз таптары. Алматы, 1982.

3. Қазіргі қазақ тілінің сөзжасам жүйесі.Алматы, 1989.

4. Қасым Б. Сөзжасам: семантика, уәждеме. Алматы, 2003.

2. № 4 сабақ

Тақырып: Сөзжасамдық мағына. Туынды сөздер.

Сабақ мақсаты: Сөзжасамдық мағына мен туынды сөздердің тілдегі жүйелі құбылыс екендігін және оладың жасалу тәсілдерін түсіндіру, меңгерту.

Семинар жоспары:

1. Сөзжасамдық мағына

2. Туынды сөздер.

4.Блиц-тест

3. Қосарлану арқылы жасалған сөздер

А. жалт – жұлт

В. ата – ана

С. бүгін

Д. кеш

4. Аналитикалық тәсіл дегеніміз не?

А. сөздердің жаңа мағынаға ауысуы не ие болуы

В. сөздердің қосымшалар арқылы жасалуы

С. сөздердің бірігуі, тіркесуі, қосарлануы арқылы жасалуы

Д. жұрнақтар арқылы

5. Сөзжасам жүйесі

А. туынды сөз

В. сөзжасамдық бірліктердің жиынтығы

С. сөз табы

Д. сөз жасаушы тәсілдер

5) Бақылау сұрақтары

1. Сөз байлығының толығуы немен тікелей байланысты?

2.Сөзжасам тәсілдері нешеу?

3. Фонетикалық тәсіл деп қандай тәсіл аталады? Мысал келтіріңіз.

4. Морфологиялық тәсіл дегеніміз не?

5. Синтаксистік тәсіл қандай тәсіл?

6.Сөзжасамдық мағына дегеніміз қандай мағына?