Квант сандары
n - бас квант саны, орбитальдағы электронның энергиясын және орбитальдың көлемін көрсетеді, күрделі атомдарда электрон орналасқан қабаттың реттік нөмірін көрсетеді. n=1; 2; 3; 4; - бүтін сандар. Квант қабаты K, L, M, N, O, P, Q деп белгіленеді.
l
- орбиталь квант саны,
электрон бұлтының пішінін сипаттайды
l=0, 1, 2, 3... n-1. l- дің бұл мәндеріне s, p, d, f
деп белгіленетін орбиталь-дар
сәйкес. s - шар тәріздес, p - гантель;
d
- күрделі гантель;
m
- магнит квант саны
- бұл сан орбиталды квант санына
тәуелді, бір пішіндес орбитальдардың
жалпы санын және олардың кеңістікте
орналасуын көрсетеді.
2.1-cурет
m = - l (+l
m - атом орбитальдарының қай жаққа бейімделіп созылуының бағытын білдіреді, сондықтан (+) немесе (-) белгісі болады. Бұл үш квант саны Шредингер теңдеуінен шықты. Ал кейін спектрдегі сызық өте күшті магнит өрісінде екіге жіктелетіні анықталды. БҒл құбылыс электронның төртінші квант саны s- пен сипатталатын жағдайын көрсетті. ms - спин квант саны. Мәні + 1/2 және -1/2; Электронның осінің айналасындағы қозғалысын сипаттайды. Квант сандары квант қабаттарындағы электрондардың санын және ықтималды орындарын сипаттайды.
Кесте құрайық:
2.1-кесте
n |
1(K) |
2 (L) |
||||||||||||||
l |
0 |
0 |
1 |
|||||||||||||
m |
0 |
0 |
0 |
+1 |
-1 |
|||||||||||
S |
+1/2; -1/2 |
+1/2; -/2 |
+1/2; -1/2 |
+1/2; -/2 |
+1/2; -1/2 |
|||||||||||
Орбиталь символдары |
1s |
2s |
2pz |
2px |
2py |
|||||||||||
l-дің мәніне сәйкес элек-трондардың max. саны |
2 |
2 |
6
|
|||||||||||||
n-нің мәніне сәйкес элек-трондар саны |
2 |
8 |
||||||||||||||
n |
3 (M) |
|||||||||||||||
l |
0 |
1 |
2 |
|||||||||||||
m |
0 |
0 |
+1 |
-1 |
0 |
+1 |
-1 |
+2 |
-2 |
|||||||
ms |
+1/2 -1/2 |
+1/2 -1/2 |
+1/2 -1/2 |
+1/2 -1/2 |
+1/2 -1/2 |
+1/2 -1/2 |
+1/2 -1/2 |
+1/2 -1/2 |
+1/2 -1/2 |
|||||||
Орбиталь символ-дары |
3s
|
3px |
3py |
3pz |
3dz2 |
3dxz |
3dyz |
3dxу |
3dx2-y2 |
|||||||
l-дің мәніне сәйкес элек-трондар-дың max. саны |
2
|
6
|
10 |
|||||||||||||
n-нің мәніне сәйкес элек-трондар-дың max. саны |
18
|
|||||||||||||||
Төртінші квант қабатында n=4; l=0,1,2,3. Ал магнит квант санының мәндері: 0; (1; ( 2; (3, демек орбитальдар 4f деп аталады. 4S, 4P, 4d орбитальдарында сәйкесінше 2, 6, 10 электрон, ал 4f орбитальда 14 электрон болады. Сонымен, 4-ші кванттық қабаттағы электрондардың максимал саны 2n2 формуласы бойынша 32-ге тең.
Дәл осылай бесінші, алтыншы, жетінші квант қабаттарындағы электрондардың max саны анықталады. Бірақ жалпы химия деңгейінде 4f деген орбитальдан әрі қарай қарастырылмайды.
Сонымен квант қабаттарындағы электрондар саны 2n2 деген формуламен анықталады.
S- орбитальда электрондардың мүмкін болатын максимал саны 2-ге тең.
Үш Р-орбитальда - 6-ға тең
Бес d - орбитальда - 10-ға тең