34. Wymień I scharakteryzuj rolę pozabudżetowych publicznych funduszy celowych w finansowaniu ochrony środowiska.

Fundusze celowe są specyficzną dla Polski, pozabudżetową formą finansowania ochrony środowiska. Środki tych funduszy są przeznaczone na finansowanie w całości lub w części przedsięwzięć związanych z ochroną środowiska l gospodarką wodną. W obowiązującej klasyfikacji budżetowej wyróżnia się Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Fundusz Ochrony Gruntów Rolnych (FOGR) i Wojewódzkie Fundusze Ochrony Gruntów Rolnych. Natomiast Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska l Gospodarki Wodnej nie są traktowane jako państwowy fundusz celowy, mimo że zgodnie z art. 18 Prawa budżetowego są one funduszami wyodrębnionymi z budżetu państwa dla wykonywania zadań państwowych. Fundusze wojewódzkie nie są, więc przedmiotem kontroli parlamentarnej, a ich wydatki i dochody nie są uwzględniane w budżecie państwa. FOGR dzieli się na terenowy i centralny, środki FOGR przeznacza się na zagospodarowanie nieużytków, budowę oraz renowację stawów rybnych, użyźnianie gleb i - przede wszystkim - na budowę dróg (z reguły 70-75%), co ma tytko pośredni związek z ochroną środowiska. Środki Funduszu Leśnego przeznacza się głównie na finansowanie zalesień, usuwanie szkód w lasach, budowę dróg leśnych itp. Są to, więc w części nakłady na ochronę środowiska, chociaż GUS nie uwzględnia ich w sprawozdawczości statystycznej. Obecny system - w zasadzie - rozdziela instytucje zbierające środki finansowe od instytucji gospodarujących tymi środkami. Wymiar i egzekucja opłat należy do kompetencji starosty i wojewody, w których imieniu czynności te są wykonywane przez wydziały ochrony środowiska i wydziały finansowe zarządów województw i urzędów powiatów, natomiast wymiar, egzekucja i redystrybucja kar należy do kompetencji wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska. Zadanie związane z gromadzeniem i redystrybucją wpływających środków realizuje zarząd województwa. Organ ten prowadzi wyodrębnione rachunki bankowe oraz przekazuje poszczególnym funduszom należne im sumy. Wiąże się z tym także obowiązek naliczania należnej opłaty na podstawie własnych ustaleń tym podmiotom, które nie dokonały tego samodzielnie w przewidzianym prawem terminie. Zarząd będzie prowadził również publicznie dostępne rejestry objętych opłatami zanieczyszczeń wprowadzanych do powietrza atmosferycznego. Przychody Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych są relatywnie niewielkie, gdyż stanowią zaledwie równowartość 2-3% środków funduszy ekologicznych, a pokaźne zasoby Funduszu Leśnego, zasilanego przychodami ze sprzedaży drewna i odszkodowaniami za szkody w drzewostanach (równowartość około 90% środków funduszy ekologicznych), tylko w części są przeznaczane na przedsięwzięcia proekologiczne.

 

35. Źródła dochodów funduszy ekologicznych.

Podstawowym źródłem środków finansowych Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOSiGW), funduszy wojewódzkich, powiatowych i gminnych są opłaty i kary ekologiczne. Dochód funduszu powiatowego i gminnego nie będzie mógł być wyższy niż piętnastokrotność średniej krajowej dochodów z roku poprzedniego przypadających na jednego mieszkańca, liczonych odpowiednio dla gmin i powiatów. Nadwyżka będzie przekazywana na rzecz funduszu wojewódzkiego. Dochodami NFOŚiGW oraz funduszy wojewódzkich mogą być także środki z tytułu; -udziału w spółkach, emisji obligacji, -zaciągania kredytów i udzielania oprocentowanych pożyczek na realizację zadań ochrony środowiska i gospodarki wodnej, -oprocentowania rachunków bankowych, a także; -zyski z finansowanych przedsięwzięć, -wpływy i środki z Innych funduszy, - inne dochody określone przez Radę Ministrów, Przychody Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych (FOGR) stanowią, -należności i opłaty związane z wyłączeniem gruntów z produkcji, -kwoty uzyskane ze sprzedaży próchniczej warstwy gleb, -kwoty uzyskane jako różnica należności za grunty wyłączone z produkcji i rekultywowane, -różne rodzaje opłat i kar przewidzianych w ustawie. Dochody Funduszu Leśnego tworzą: -odpis podstawowy obciążający koszty nadleśnictw, -należności, kary i opłaty związana z wyłączeniem z produkcji gruntów leśnych, -należności wynikające z odszkodowań: + cywilnoprawnych za szkody powstałe w wyniku oddziaływania gazów i pyłów przemysłowych, +za przedwczesny wyrąb drzewostanów na podstawie przepisów Ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, +za szkody powstałe w wyniku pożarów, prac górniczych i geologicznych. - dochody z udziału jednostek organizacyjnych Lasów Państwowych w spółkach, -dotacje budżetowe.