22.Zmiany klimatyczne jako zagrozenie dla bezp.Miedzynar.

Zanik warstwy ozonowej dot półkuli płn. 3% zaś w okolicach bieguna płn. 5-10%, 1977-84 koncentracja ozonu w okolicach bieguna płd. spadła o ok40%. od ok. 1930r. produkcja freonu zmieniła warstwę ozonową, i do ziemi dociera coraz więcej promienia ultrafioletowego. Skutkami są: obniżenie sprawności immunologicznej człowieka, nowotwory skóry, mutacje genowe.

Efekt cieplarniany Zgodnie z badaniami w ciągu ostatniego stulecia przeciętna temperatura powietrza ziemi wzrosła o 0,2-0,6 stopni C i prognozuje się że do 2100r. może wzrosnąć o 1,4-5,8 stopni C. w porównaniu ze średnim poziomem w 1980r., co jest spowodowane przez rozwój przemysłowy i działalność człowieka. Największe znaczenie ma aktywność słońca. Konsekwencje zmian temperatury są przedmiotem spekulacji. Ocieplenie klimatu może doprowadzić do epoki lodowcowej. topnienie lodowców i podniesienie poziomu wód ocenia się że do 2010r. poziom wód wzrośnie o 9-90cm zalewając obszary nisko położone. W wyniku zmian klimatu nasilą się procesy migracyjne- uchodźca środowiskowy, oraz ulegnie przeobrażeniu struktura produkcji rolnej, możliwe jest również rozprzestrzenienie się chorób tropikalnych.

23.Pojęcie I istota bezpieczeństwa energetycznego

Stan braku zagrożenia przerwaniem dostaw paliw i energii. Stan ten zapewnia dywersyfikacja dostaw importowanych paliw oraz zwiększanie udziału energii ze źródeł odnawialnych, zdolności wydobywczej ze złóż krajowych – ropy naftowej, gazu ziemnego oraz wykorzystanie krajowych złóż węgla, co pozwala na nieprzerwaną pracę systemu energetycznego kraju w sytuacji przerwania dostaw z jednego źródła. Do zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego może również przyczyniać się rozproszenie źródeł energii.

Energia i surowce są produktem strategicznym mającym realny wpływ na niemal wszystkie elementy prawidłowego funkcjonowania państwa. Są determinantami działania państwa na polu gosp. Ale też politycznym, ekologicznym i społecznym.

Aspekt polityczne bezp. energetycznego

Polega na realizowaniu działań zmierzających do ograniczenia lub wyeliminowania możliwości wywierania presji politycznej przez podmioty mające status dostawcy energii. Celem tych działań jest takie osiągnięcie stabilnego dostępu do źródeł nośników energii poprzez ustanowienie poprawnych relacji politycznych z państwami dysponującymi zasobami nośników energii pierwotnych oraz państwami przez terytorium których odbywa się transport tych nośników

24. Globalny I regionalny wymiar bezp. Energetycznego

25. Wyzwania I zagrożenia dla bezp. Energetycznego Wyzwania:

• Monopolizacja i rywalizacja o surowce

• Nierównomierne rozmieszczenie surowców

• Wyczerpywanie surowców

• Wzrost gosp. i liczby ludności

• Rosnące zapotrzebowanie na energie

• Zmiany klimatyczne

Zagrożenia BE

• Surowce jako broń polityczna

• Miedzynarowy kryzys i wojny o podział

• Terroryzm

• Katastrofy naturalne

Gospodarka energetyczna każdego kraju wykorzystuje różne rodzaje paliw i energii będących pochodnymi energetycznych zasobów przyrody, zwane energią pierwotną. Do energii pierwotnej zalicza się: źródła odnawialne np. energie słoneczna, fal morskich

Źródła nieodnawialne to te, które nie są w ogóle uzupełniane lub uzupełniają się znacznie wolniej niż użytkowane np. paliwa kopalne (węgiel, ropa i gaz ziemny),paliwa jądrowe (uran, tor, deuter, lit, bor)

Zasadniczo zagrożenia bezpieczeństwa energetycznego można podzielić na:

a) wewnętrzne i zewnętrzne,

b) krótkoterminowe. są związane z funkcjonowaniem infrastruktury transportu przesyłowego i obejmują: braki dostaw spowodowane wypadkami, problemami politycznymi, atakami terrorystycznymi, warunkami pogodowymi lub awariami sieci.

c) długoterminowe

• ryzyko geologiczne – odnosi się do wyczerpywania zasobów,

• ryzyko techniczne – obejmuje problemy z systemami wydobycia i przesyłu, spowodowane niedoinwestowaniem i złym stanem technicznym,

• ryzyko ekonomiczne – wiąże się z różnicą między podażą a popytem (nowe zasoby mogą nie zostać dostarczone na rynek na czas), wynikają z braku inwestycji

• ryzyko geopolityczne – obejmuje zawieszenie dostaw z przyczyn politycznych, wojny domowej; wpływa na nie zarówno celowa polityka poszczególnych rządów, jak i skutki konfliktów regionalnych, terroryzmu oraz brak reguł odnośnie wydobycia na spornych terytoriach, jak Arktyka czy Morze Południowochińskie.

• ryzyko środowiskowe – dotyczy zanieczyszczenia środowiska przez działania w sektorze energetyki, obejmuje wypadki (wyciek ropy, awaria jądrowa), jak i ich długofalowe skutki, np. przyspieszenie zmian klimatycznych

d) Mogą one powstać na etapie wydobycia, produkcji, transportu i dystrybucji surowców energetycznych/energii.

Zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego, a w szczególności ciągłości dostaw energii realizowane jest przy występowaniu trzech podstawowych rodzajów ograniczeń:

• ekologicznych – wiążących się z pilną potrzebą zmniejszenia obciążeń środowiska naturalnego (głównie emisji gazów cieplarnianych);

• politycznych – wiążących się z koncentracją źródeł ropy naftowej i gazu ziemnego w kilkunastu krajach,

• finansowych – wynikających z ograniczonych środków finansowych na podwyższenie bezpieczeństwa dostaw i zastąpienie przestarzałych technologii energetycznych, nowymi mniej obciążającymi środowisko