2. Sacrum/ profanum w kulturze, społeczne funkcje religii, religia wg. Durkheima

Religia wg E. Durkheima: uważa on, że religie i ich system nie mają tajemnic. Twierdzi, że istnieją jakieś wyobrażenia i czynności, wyodrębnił on sferę:

• SACRUM: strefa wyodrębniona od życia codziennego, znajduje się w niej wszystko co sakralne. To wszystko to co oddzielone i zakazane, posiada swoje wzniosłości. Najbliżej sacrum znajdują się kapłani, szamani itp. – poprzez kontakt z sacrum narzuca się im jego cechy ( np. traktowanie osób związanych z kościołem)

• PROFANUM: strefa związana z codziennością, to wszystko co robimy na co dzień.

Religia jest system powiązanych ze sobą wierzeń i praktyk odnoszących się do rzeczy świętych, wyodrębnionych czyli sakralnych, łączących wszystkich wierzących wyznawców w jedną moralną wspólnotę zwaną kościołem.

Socjologia religii wywodzi się przede wszystkim od Émile'a Durkheima, który przedstawił własną koncepcję miejsca religii w społeczeństwie w oparciu o swą teorię kolektywnej (zbiorowej) świadomości (sumienia - conscience). Twierdził, że religia jest wytworem społecznym, niezależnym od jednostki, co więcej, że przedmiotem czci w każdej religii jest samo społeczeństwo. Intencją Durkheima było jak najszersze ujęcie zjawisk religijnych. Z tego powodu zaprezentował bardzo ogólną definicję religii. Obejmuje ona następujące elementy: (1) system wierzeń i praktyk odnoszących się do rzeczy świętych (sacrum) oraz (2) integracyjną funkcję religii polegającą na jednoczeniu wiernych we wspólnotę moralną, która reguluje zachowania jednostek. Durkheima nie interesuje treść wierzeń, np. odniesienie do bóstwa czy innych nadprzyrodzonych istot czy rzeczy, ale rola jaką wierzenia spełniają dla społeczeństwa. Podział na rzeczy święte (sacrum) i codzienne (profanum) istnieje w świadomości aktorów społecznych. Nacisk położony na jednoczącą rolę religii pozwala zaliczyć koncepcję Durkheima do nurtu strukturalno-funkcjonalnego.

SPOŁECZNE FUNKCJE RELIGII:

• zapewnienia wewnętrzną harmonię i adaptację do otoczenia (dla utrzymania tej wewnętrznej harmonii, solidarności społecznej, konieczne jest istnienie silnej więzi jednoczącej poszczególne jednostki we wspólnotę myśli, uczuć i czynów. 

• wskazuje człowiekowi istnienie ideałów będących przedmiotem jego dążeń, staje się niezbędnym elementem rozwoju myśli ludzkiej, prowadzącym do tworzenia moralności, nauki, prawa, polityki, sztuki, itp. (jest pierwotnym etapem cywilizacji ludzkości, uspołeczniania)

• stanowi źródło ładu moralnego

• integruje społeczność i reguluje zachowania jej członków (daje poczucie wspólnoty ideałów, jedności grupy)

• wzmacnia społeczność duchowo w momentach krytycznych, dzięki wsparciu moralnemu pomaga przezwyciężyć kryzysy

3. Wymiana- fundament życia społecznego. Kulturowe postaci wymiany społecznej ( teoria daru m. Maussa

Dar, wymiana wg M. Maussa: mówi on, że nie ma społeczeństwa, które nie miałoby w swojej naturze wymiany darów (np. jarmarki, kobiety, dzieci, działania, uprzejmości). Stwierdza, że dar jest fundamentem istnienia społeczeństwa. Dar posiada duszę ponieważ odczuwamy potrzebę. Ten kto daje jest wyżej niż te kto dostaje, bierze. Dający umacnia swoją pozycję, uzależnia od siebie drugą osobę. Odmowa daru jest odmową chęci nawiązania więzi z drugą osobą ( np. dzień dobry – brak odpowiedzi)

Moralność daru: dar ustanawia hierarchię w społeczeństwie. Ktoś coś dla mnie zrobił – czuję, że muszę się mu odwdzięczyć. Nie zawsze otrzymywanie daru jest przyjemne dla biorącego

Zjawisko potlacza: polega na rozdawaniu swoich darów ( wódz zaprasza na biesiadę i obdarowuje przybyłych wszystkim co ma najlepsze, co zwiększa jego prestiż). Zaproszeni goście następnie niszczą wszystkie dary na oczach gospodarzy bo czują się uniżeni. Po pewnym czasie role odwracają się i wcześniejsi goście zapraszają do siebie itd. Występuje tutaj agon czyli czynnik rywalizacji, współzawodnictwa (społeczeństwo agonistyczne). To również składanie daru Bogu jako wdzięczność, to nakaz moralny –forma prośby( coś daję ale równocześnie oczekuję czegoś w zamian). Potlacz - ceremonia plemion Indian Ameryki Północnej

Rytuał Kula: Wymiana dokonywana cyklicznie przez mieszkańców Nowej Gwinei, Luizjad, wyspy Woodlark, Archipelagu Trobrianda, Wyspy d'Entrecasteaux. .Wyruszają łodziami w podróż i wymieniają się z mieszkańcami sąsiednich wysp naramiennikami i naszyjnikami z muszli. Naramienniki i naszyjniki są przechodnie, nikt nie może ich zatrzymać dla siebie – wymiana nieagonistyczna. Podczas tej wędrówki mieszkańcy dowiadują się wszystkich nowinek u swoich sąsiadów.

Do ut des – daje byś dał: to istota życia społecznego. Dar sytuuje się w każdej dziedzinie życia współczesnego. Nie musi być to układ ekonomiczny np. ja Ci załatwiam notatki ty pójdziesz mi po wpis :D Całe społeczeństwo działa w oparciu o wymianę. Mauss uważa, ze pokarmy są magicznym nośnikiem nawiązywania oraz zrywania więzi. Mieści się w tym całościowa koncepcja wymiany obejmująca wszystkie sfery życia aktywnego. Rzecz darowana posiada „ducha”, poznajemy jego obecność po potrzebie rewanżu. Odmowa przyjęcia daru jest równoznaczna z rozpoczęciem wojny.

e) Toanga?: nośnik mana, mocy religijnej oraz magicznej

f) Olod?: narzędzia, przedmioty, ruchomości należące wyłącznie do męża