- •2.Turkmenistanda telekeciligi osdurmek boyunca Dowlet syyasatynda hasabyn orny.
- •3. Kici we orta telekecilige dowlet goldawyny bermigin bas ugurlarynda buhgalter hasabunun ahmiyeti.
- •5.Maýa goýumlaryň we esasy serişdeleriňgirmegiň hasaby
- •7 .Hasap belliknamalary we olaryn gornusleri .
- •10. Esasy serişdeleriň könelmeginiň(amortizasiýanyň) hasaby
- •11. Byujet bilen hasaplasyklaryn hasaby.
- •12. ‘’Dürli bergidarlar we algydarlar bn hasaplashyklar ‘’ hasapci hasapnamalara bolunýär.
- •15. Maddy däl aktiwleriň hasaby
- •16.Material resurslary,onun bahalanyshy we toporlara bolunishi
- •17. Esasy serişdeleriň abatlanşynyň hasaby.
- •18.Buhgalter hasabynyn hasapnamalary we olaryn gurlushlary.
- •19. Önümçiligiň görnüşleri we olaryň buhgalter hasabynyň guralyşyna täsiri.
- •20. Önümçilik harajatlarynyň hasabynyň umumy şekili.
- •21.Maliye netijeleri hakyndaky hasabat we onuň esasy görkezijileriniň häsiýetnamasy.
- •23. Maksatlary we gurluşlary boýuça hasapnamalaryň toparlara bölünilişi.
- •24. Türkmenistanda hasaby halkara ulňewlerine geçmekligiň zerurlygy.
- •25. Hojalyk hasabynyň görnüşleri
- •26.Buhgalter hasabynyň gurluş formalary
- •27.Esasy serişdeler olaryň baglanyşy we toparlara bölünşi
- •28. Pul serişdeleriniň hereketi barada hasabat
- •29.Baş buhgalteriň hukuklary we borçlary
- •30.“Buhgalterçilik hasaba alyş we maliýe hasabaty hakyndaky“ Türkmenistanyň kanuny onyň mazmuny we ähmiýeti.
- •31.Buhgalter hasabynyň hasapnamalar meýilnamasy
- •36. Ykdysady mazmunlary boýunça hasapnamalaryň toparlara bölünişi.
- •Kärhananyň serişdelerini hasaplamaklyk üçin niýetlenen hasapnamalar iki topara bölünýär:
- •Hasapnamalaryň bu topary ikä bölünýär:
- •37.Önümçilik harajatlary we olaryň toparlara bölünişi.
- •38.Bujgalter hasabatynyň düzüliş, tabşyrylyş we tassyklanyş tertibi.
- •Töleg talaplary bilen geçýän hasaplaşyklaryň hasaby.
- •Hasaplaşyklaryň bu görnüşiniň ady hasaplaşyklara iki subýektiň gatnaşýandygyny görkezýär:
- •41. Umumy önümçilik we umumy hojalyk çykdajylarynyň düzümi we hasaby.
- •42.Buhgalter resminamalarynyn dolanshygynyn gurnalyshy we hasaby.
- •43. Karzlaryň hasaby.
- •44. Kassa amallarynyň resminamalaşdyrylyşy we hasaby.
- •Bankyn kassasyna karhanalardan we telekecilerden bolek - satuw sowdanyň nagtpullaryny hasaplasyk hasapnamalaryna kabul etmek :
- •45.Onumchilik harajatlarynyn hasabynyn we onumlerin dushyan gymmatyny hasaplamaklygyn esasy usullary.
- •46.Hususy eyechilige gechirilyan karhanalryn buhgalter hasaby
- •49.Arzan bahaly we tiz konelyan zatlarynyn hasabynyn ayratynlyklary.
- •50. Buhgalter hasabynyň görnüşleri.
- •51. Materiallaryň gelip gowuşmagynyň we üpjün edijiler bilen hasaplaşyk hasaby.
- •52. Gymmatly kagyzlaryň we maliýe goýumlaryň hasaby.
- •53. Esaslyk maýanyň hasaby.
- •54.Ýörite maksatly hazynalaryň hasaby.
- •56. Tükelleme onuň görnüşleri we geçiriliş tertibi.
- •Şu aşakdaky ýagdaýlarda tükelleme hökmany tertipde geçirilýär:
- •Tükellemede kem çykan zatlar ilki bilen 84 “Gymmatlyklaryň ýetmezligi we zaýalanmagyndan ýitgiler” hasabynyň debetine şeýle ýazgy bilen eltilýär:
- •Soňra günäkär tölemeli edilen ýagdaýda
- •Önümçilik, aýlanşyk çykdajylarynyň ýa-da zyýanyň hasabyna ýapylanda:
- •57. Banklardaky walyuta we beyleki hasapnamalardaky amallaryn hasaby.
- •58. Oba hojalygy
- •59. Zähmet haky harajatlarynyň hasaby
- •60. Onumcilik harajatlaryn elementleri we kalkulasiya maddalary boyunca hasaby.
- •61.Işgärler b/n zähmet hak tölegi boýunça hasahlaşyklaryň sintetik hasaby
- •62. Bankdaky hasaplashyk hasapnamasyndaky geçyan amallaryn resminamalashdyrylshy we olaryn hasaby.
27.Esasy serişdeler olaryň baglanyşy we toparlara bölünşi
1. Şu standartyň maksady esasy serişdeleri hasaba almagyň tertibini görkezmekden ybaratdyr. Esasy serişdeleri hasaba almakda aktiwleriň ykrar edilmeli wagty, olaryň balans gymmatyny we olar bilen baglanyşykly ykrar edilmäge degişli ulanyş tutumlaryny kesgitlemek, hasapdan öçürmek we çykyp gitmek esasy meseleler bolup durýar. 2. Buhgalterçilik hasaba alnyşynyň hasaplap ýazmak usulynyň esasynda maliýe hasabatlylygyny düzýän we berýän edara esasy serişdeleri hasaba almak üçin şu standarty ulanmalydyr, şular muňa girmeýär: 3. Şu standart esasy serişdeler, şol sanda aşakdakylar babatynda ulanylýar: a) ýörite harby enjamlar; b) infrastruktura aktiwleri.
4. Şu standart şular babatynda ulanylmaýar:
a) oba hojalyk işine gatnaşygy bolan biologik aktiwler ("Oba hojalygy" ); we b) mineral serişdeleri işlemäge, geologiýa-gözleg işlerine we gazylyp alynýan peýdaly magdanlary, nebiti, gazy we şoňa meňzeş gaýtadan döremeýän serişdeleri gazyp çykarmaga bolan hukuklar.
Emma, şu standart işi ösdürmek ýa-da saklamak üçin peýdalanylýan esasy serişdeler ýa 4 a) we 4 b) bölümlerinde beýan edilen, ýöne işden ýa-da aktiwlerden bölünip aýrylýan aktiwlere degişlilikde ulanylýar. Esasy serişdeler – bu: a) harytlary öndürmegiň ýa-da ibermegiň we hyzmatlary etmegiň barşynda, kärendä berlende ýa-da dolandyryş maksatlarynda peýdalanmak üçin niýetlenen; b) bir ýyldan köp döwrüň dowamynda ulanylmagy göz öňünde tutulýan maddy aktiwlerdir.
- Aktiw hökmünde ykrar edilmäge degişli esasy serişdeleriň obýektine ilkibaşda özüne düşýän gymmaty boýunça baha berilmelidir.
- Eger aktiw mugt ýa-da görkezilen gymmaty boýunça alnan bolsa, onda onuň özüne düşýän gymmaty diýlip onuň satyn alnan senesindäki adalatly gymmaty ykrar edilýär.
- Esasy serişdeleriň obýekti beýleki aktiwiň ýerine ýa-da bölekleýin ýerine alnyp bilner. Şunuň ýaly obýektiň gymmatyna alnan aktiwiň berlen aktiwiň adalatly gymmatyna ekwiwalent bolan, berlen islendik serişdeleriniň ýa-da pul serişdeleriniň ekwiwalentleriniň möçberinde düzediş girizilen adalatly gymmaty boýunça baha berilýär.
28. Pul serişdeleriniň hereketi barada hasabat
Pul serişdeleri kassadaky, bank hasaplaryndaky pul serişdelerini we talap edilýänçä depozitleri öz içine alýar. Pul serişdeleriniň hereketi barada hasabat hasabat döwründe pul serişdeleriniň akymlary baradaky maglumatlary öz içine alýar, bu maglumatlar amallar, maýa goýum ýa-da maliýe işlerine bölmek bilen berilýär.
Işiň görnüşleri boýunça topara bölmek peýdalanyjylara bu işiň kärhananyň maliýe ýagdaýyna we onuň pul serişdeleriniň we pul serişdeleriniň ekwiwalentleriniň möçberine edýän täsirine baha bermek üçin maglumaty üpjün edýär. Şeýle hem bu maglumat işiň bu görnüşleriniň arasyndaky özara baglanyşyga baha bermek üçin peýdalanylyp bilner.
Kärhana amallar, maýa goýum ýa-da maliýe işinden gelýän pul serişdeleriniň hereketi hakyndaky maglumaty öz işiniň häsiýetine has gowy laýyk gelýän görnüşde berýär.
Bir amaldan gelip gowuşmalar we pul serişdeleriniň tölegi dürli hili topara bölünýän pul serişdeleriniň akymlaryny öz içine alyp biler. Mysal üçin, karz boýunça pul serişdeleriniň töleginiň göterimleri hem, berginiň esasy möçberini hem öz içine alýan halatynda, onda göterimleri emele getirýän bölek amallar işi hökmünde topara bölünip bilner, esasy pul möçberini emele getirýän bölek bolsa maliýe işi hökmünde topara bölünýär.