- •«Unix (Linux) операциялық жүйесі» пәнінен оқу тәжірибесі бойынша тәжірибелік жұмыстар жинағы
- •2014-2015 Оқу жылы
- •«Unix (Linux) операциялық жүйесі» пәні бойынша оқу тәжірибесінен күнтізбелік-тақырыптық жоспардан үзінді
- •Тәжірибелік жұмыс №1,2,3
- •Командалар
- •Командалар не істей алады? unix жүйесінін сыртқы келбеті бағдарламаларды және жүйенін саймандық құралдарын тұрады. Олар функцияларға бөлінеді:
- •Файлдық жүйе
- •Символдық каналдын байланысы – бұл файл басқа файлдарды көрсетеді.
- •Unix қабықшалары
- •Unix ож-де еңгізу/шығару жүйелерімен жұмыс
- •Unix командалары қателерді арнайы шығару жүйесіне шығарылады (standard error)
- •Бақылау сұрақтары:
- •Тәжірибелік жұмыс № 4,5,6
- •Ядро модульдері
- •Ядромен арақатынас принциптері.
- •Файлдық жүйе
- •Символдық каналдын байланысы – бұл файл басқа файлдарды көрсетеді.
- •Файлдық жүйенің мысалы
- •Жүйелік буферизацияның енгізу – шығару принциптері
- •Енгізу – шығаруды басқаруға арналға жүйелік шақырулар
- •Тәжірибелік жұмыс № 7,8,9
- •2. Кейбір жиі қолданылатын командалар:
- •Pwd ағымдағы директорияның атын алу
- •Cd ағымдағы директорияны өзгерту
- •Ls Каталогты басып шығару
- •Rm Файлды немесе директорияны жою.
- •Mkdir Директория құру
- •Chmod Файлға ену құқығын өзгерту.
- •Файл типтері
- •Тапсырмалар: cat, cd, cp, cut, echo, find, grep, head, ln, ls, mkdir, mv, paste, pwd, sort, tail, tar, touch, uniq, wc командаларымен жұмыс. Жүйеге кіргеннен кейінгі командалық жол
- •1. Cat файл-аргументтерді стандартты шығаруға жинақтау немесе шығару арқылы келесі команданы орындап нәтижені көріңіз
- •2. More, pg Файлды жол бойынша көру әрекетін орындаңыз.
- •3. Cp Файлдарды көшіру командасын пайдалану арқылы «файл1»-дің көшірмесін «файл2»-ге көшіру әрекетін орындаңыз
- •Тәжірибелік жұмыс № 10,11,12 Курс тақырыбы: 1.2. Linux/unix ож файлдық жүйесі
- •Енгізу – шығарудың жүйесіне
- •Unix файлдық жүйенің негізгі каталогтар
- •Файлдық жүйе
- •Қалыпты (стандартты) бумалар
- •Тіркеу параметрлері
- •Ntfs рұқсаттылығы
- •Ntfs рұқсатын қолдану
- •Unix операциялық жүйенің файлдары
- •1.Командаларды пайдаланып операциялық жүйе туралы ақпараттарды көрсетіңіз.
- •Тәжірибелік жұмыс № 13,14,15 Курс тақырыбы: 1.4. Желі конфигурациясын орнату
- •Терминал
- •Теркеу ат алу
- •Тіркеу процедурасы
- •Тәжірибелік жұмыс № 16,17,18
- •1.5 Тақырып. Linux/unix ож администрациялау жүйесі
- •Қолданушы командалар не істей алады? unix жүйесінін сыртқы келбеті бағдарламаларды және жүйенін саймандық құралдарын тұрады. Олар функцияларға бөлінеді:
- •Символдық каналдын байланысы – бұл файл басқа файлдарды көрсетеді.
- •Сұрақтарға жауап беріңіз.
- •Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
- •2. Командный язык ос unixАвторлары:Ктитров с.В., Овсянникова н.В. 2007
2. Кейбір жиі қолданылатын командалар:
pwd - ағымдағы директорияның атын алу
cd ағымдағы директорияны өзгерту
ls - файлдар мен директориялар жөніндегі ақпараттарды баспаға шығару
cat - файл-аргументтерді стандартты шығаруға жинақтау немесе шығару
cp - файлдардың көшірмесін жасау
mv - файлдардың орнын ауыстыру (атын өзгерту)
ln - файлға сілтеме құру
rm - файлды жою
rmdir – директрияны жою
mkdir – директорияны құру
echo - командалық жолдың аргументерін стандартты шығаруға шығару
ps - орындалатын процесстердің нөмірлері мен ақпараттарын шығару
kill - орындалып жатқан процессті оның «нөмірі» бойынша «өлтіру»
man - команданың қолданылғаны және кілттері бойынша анықтаманы шығару
Pwd ағымдағы директорияның атын алу
Pwd
Cd ағымдағы директорияны өзгерту
cd [ директория]
cd /usr/spool/lp/adm
cd ..
Ls Каталогты басып шығару
Команда форматы: ls [кілттер] [атаулар]
атаулар – файлдар мен директорийлер аты, директорийлер үшін оған енетін файлдардың тізімі баспаға шығарылады, файлдар үшін оның аты мен қосымша ақпарат шығарылады. Файлдардың аттары алфавит бойынша сұрыпталады. Ls аргументсіз болса, онда ағымдағы директорияның мазұнын шығарады.
ls -al - толық форматта шығару:
күні иесі модификация уақыты
линктер топ файл аты
(аттар) өлшемі
-rwxr-xr-x 1 semey sys 17 Oct 18 16:13 ../jean
drwxr-xr-x 1 semey sys 12 Oct 18 16:11 ../jelly
-rwxr-xr-x 1 semey sys 0 Oct 13 14:14 ../j.bu.txt
^^ ^ ^
|| | |
|| | +----- «басқалардың» файлға қатысты құқықтары
|| +-------- бір топтағылардың файлға қатысты құқықтары
|+----------- файл «иесінің» құқықтары
+------------ "-" – файл деген сөз, "d" - директория
Құқықтар:
r – файлды тек оқуға болады,
w – файлға жазуға болады,
x - файл орындалатын болып табылады,
- - файлға енуге құқық жоқ.
-a – барлық файлдарды шығару (аттары нүктеден басталса да);
-x – 4 колонкаға шығару;
-t – фал аттары алфавит бойынша емес, соңғы өзгеріс енгізілгн уақыты бойынша сұрыпталады
-R – барлы ішкі каталогтардан рекурсивті өту
ls -CF - каталогтың атын бірнеше бағандарда атау (оглавление каталога в несколько столбиков)
ls -al - толық форматта атау беру
cat файл-аргументтерді стандартты шығаруға жинақтау немесе шығару
Команда форматы: cat файл1 [файл2... ]
Cat аталғандардың мазмұнын стандардтты шығаруға жібереді. мысал:
cat файл
файлдың мазмұнын шығарады
cat файл1 файл2 > файл3
бастапқы екі файлды қосып, нәтижесін үшінші файлға орнатады. файла1 мазмұнын файлу2-нің ішіне қосу үшін келесі команданы орындау керек:
cat файл1 >> файл2
more, pg Файлды жол бойынша көру.
more file_name ...
pg file_name ...
less file_name ...
осы барлық командалар файлды экран бойынша көруге мүмкіндік береді.
q - көруді аяқтау
ПРОБЕЛ – келесі бетті көрсету
ENTER - бір жолға жылжыту
b - алдыңғы бетті көрсету
/ - іздеу
h - Help – барлық мүмкін командалардың тізімін
cp Файлдарды көшіру
Команда форматы: cp файл1 файл2
cp файл1 [файл2 ...] каталог
Бұл команда файл1, ... , ФАЙЛ-ға көшірмесін жасайды. Егер ФАЙЛ – директория болса, онда файл1 және басқалар өөз аттарымен көшіріледі. Егер ФАЙЛ әлі құрылмаған болса, ол құрылады, бұғанға дейін бар болса, оның мазмұны жоғалады.
mv Файлдардың орнын (атын) өзгерту
Команда форматы: mv файл1 файл2
mv файл1 [файл2 ...] каталог
Бұл команда cp командасы сияқты, бірақ бастапқы файл жойылады.
mv /dss/*/rk_*.help /dss/delo
ln Файлдарды байланыстыру.
Команда форматы: ln файл1 файл2
# «қатты» линк құрылады
ln -s файл1 файл2
# «Символдық түрдегі» линк құрылады
Бұл команда файл1 файлына тағы бр ат құрады. Нәтижесінде файл1 мен файл2 физикалық түрде бір файл болыптабылады. Егер сіз «символдық түрдегі файл құратын болсаңыз, онда файл1-дің болуы міндетті емес. Ал файл2 бәрі бір құрылады.
