Командалар

Бағдарлама - бұл компьютерге арналған нұсқаулардын жиынтығы. Алдын ала трансляциясыз орындалатын бағдарламалар жасалынған командалар немесе бағдарламалар деп аталады.

Командалар не істей алады? unix жүйесінін сыртқы келбеті бағдарламаларды және жүйенін саймандық құралдарын тұрады. Олар функцияларға бөлінеді:

1. Бағдарламалық байланыс – бағдарламалық тілдер және жүйенін интерфейсін қамтамасыз етеді.

2. мәтінді өңдеу - жүйеде жолдық және экрандық редакторлар бар, сонда мәтінді өңдеуге, қателерді іздеуге болады

3. Ақпаратты ұйымдастыру – көптеген бағдарламалар каталогтарды, папкаларды жасауға, жоюға мүмкіндік береді.

4. Қызмет ететін бағдарламалар – графиканы және есептерді шешетін саймандар құрылғылары

5. Электрондық байланыс – басқа жүйелерге ақпаратты жіберуге мүмкіндік береді

Командаларды қалай орындауға болады

UNIX жүйесіне сұраныс ұғымды болу үшін біз команданы командалық жолына жазамыз. Егер синтаксис бойынша команданын бөліктерін жазбасақ,онда shell сұранысты интерпретиция алмайды.

Командалық жолдын синтаксисынын мысалы:

command option(s) argument(s) <CR>

әр командалық жолына жоқ дегенде екі компоненті жазу керек:команданы және батырманы <RETURN>. Командалық жол кілттерді және аргументтерді пайдалана алады.

Көрсетілген мысалда:

command – бұл орындалатын бағдарламанын option – бағдарламаны қалай іске қосу үшін кілттер argument – өңделетін мәліметтерді көрсетеді, бұл каталог немесе файл аты

Кейбір командалар бір командалық жазбада бірнеше аргументті қолдана алады.Мысалы:

ls -l -i file1 file2 file3

команда кілт аргумент

команда орындалу үшін экранда көмек көрсетіледі (мысалы # символы). Shell команданы тексереді, абғдарлама орындалу үшін каталогтарды іздейді,содан кейін сұранысты ядроға жібереді. Ядро нұсқаларды орындайды да сіз берген команданы орындады.

Бағдарламаны аяқтаған сон, shell келесі команданы орындауга дайындығын көмек жол мен көрсетеді.

Файлдық жүйе

Файлдық жүйе UNIX ОЖ-нін тасы болып табылады. Ол логикалық әдістін ұйымдастыруын, ақпараттын басқаруын қамтамасыз етеді. Файлдық жүйе иерархиялық құрылымнан тұрады.

UNIX ОЖ-нің негізгі элементі файл болып табылады. Фалдын түрлері:

1. Қарапайым

2. Анықтама

3. Арнайы

4. Символдық каналдын байланысы

Қарапайым файл символдардын жиынтығы. әр түрлі ақпаратты сақтауға арналған. Мәтіндерден,бағдарламанын кодынан тұра алады.

Анықтамалар супер-файл болып табылады. Олар басқа файлдар немесе басқа анықтамалардын тұрады. Сіз жасаған анықтамалар, өзініздін анықтамасынызда сақталынады. Жүйеге кіргенде бұл анықтама сізге беріледі.

Арнайы файлдар физикалық құралдарға сәйкес келеді. Олар дискжетек,магниттік лента немесе байланыс каналы.

Символдық каналдын байланысы – бұл файл басқа файлдарды көрсетеді.

UNIX қабықшалары. UNIX утилиттары.

Unix қабықшалары

Unix ОЖ-нің мүмкіндігі – бұл командалық жолы. Командалық жолы арқылы сіз көптеген операцияларды орындай аласыз.

Мысалы, барлық уникалды аттары бар файлдарды атау үшін келесідей жол жазамыз:

find . -type f -print | sort | uniq

Осы жол үш әр түрлі утилиттерді қолданылады:

• find утилитасы белгелінген каталогты қарастырады

• sort утилитасы , тізімді сұрыптайды.

• uniq утилитасы ("unique") тізімді сканерлейді, қайталанатын жолдарды жояды. Мысалы 1. Берілген тізім

Groucho Groucho Chico Chico Groucho Harpo Zeppo Zeppo

uniq утилитасы қолданғаннан кейін:

Groucho Chico Groucho Harpo Zeppo