29 Сурет - сбб токарлық білдектерінде өңдеу кезіндегі координаттық жүйелер.
Білдек МиF базалық нүктелеріне қатысты координаттар жүйелерін орналастыруын есептегенде бағдарламалар мен БКЖ–ні құрал центрінің Р – ZMP и XMP өтпелі мағыналарын анықтауға болады.
XMP = XMF + ХиFK + Хи КТ + ХиТР ;
ZMP = ZMF + ZиFK + ZиKT + ZиTP .
ZMP и XMP координаттарын анықтау үшңн құрамдас өлшемдер бағыттарын есептеген жөн.
Білдектердің құрылымдық элементтері. СББ білдектерінің базалық тораптары жоғары дәлдік, қаттылық, вибротұрақтылық , сенімділікке ие болуы керек. Өйткені қымбат автоматты құрал жабдық және тәулігіне екі ауысым жұмыс істейді. Тұғырлар: болатты шыныққан және бағытталған ажарланған жабдықтпрмен; пісірілген тұғыр және тұрғыш шойын тұғырлар (термоөңдеу мен пісірудің арнайы технологиясы); тік және еңіс орналасқан жоңқаның сыртқа шығуына бағытталған жазықтықты токарлық білдектер тұғырлары. Орнықтырудың қаттылығын, тез орындалуын қамтамасыз ететін бағыттар, біріктірілген тербелмелі бағыттауыштар; гидростатикалық; аэростатикалық және т. б.. Бас жетек.Асинхронды электрқозғауышты; реттелген тұрақты ток қозғауышты түрлер қолданылады.Айналдырық. Жылуөткізуге үлкен көңіл бөлінеді, сондықтан арнайы майлау және салқындату жүйесі қолданылады ( «ИР 320ПМФ4» мысалында тәсілдердің бірі көрсетілген). Кері байланыс бергіштері: магнитті, фотоэлектрлі, индукциялы, электрлік, оптикалық, ультрадыбысты және т. б. Құралдың автоматты ауысым құрылғылары: дүкенде орналасуына байланысты, дүкенде айналдырыққа қатысты. Құралдық дүкендер 2 топқа бөлінеді:1ші, берілген дайындамада белгілі реттілігіне байланысты құралдық орналасуы; 2-ші – тек қана құралды сақтау үшін ғана емес, жұмыс істейтін мүшесіне тасымалдау.Дүкендер дискілі, барабанды, тізбекті және секциялы бола алады.
30 Сурет - Көпмақсатты білдек тораптары және тетіктің координаи жүйесі:
I — білдек тұғыры; 2 — ұзартылған стол; 3 —көлденең стол;
4 —айналмалы стол; 5 — серігі; 6 —айналдырық;
7 — білдек айналдырығы; 8 — кескіш құрал;
9 — өғделінетін дайындама.
30-ші суретте көпмақсатты білдектің технологиялық жүйесінің негізгі тетіктер мен торптардың базалауы және негізгі мен көмекші тетіктер базаларымен байланысқан. Білдек тұғырларының бағыттауышымен байланысқан O1X1Y1Z1 координаттық жазықтықтары білдектің бас координат жүйесін құрайды. Тораптар мен басқа тетіктердің координат жүйелері белгілі бір дәлдікпен осыған байланысты орналасқан.
Нег: 1 [ 85-92], 2 [ 103-132], Қос.: 7 [ 63-75],7 [ 155-190]
Бақылау сұрақтары:
1.Сандық бағдарламалы басқару жүйелеріне не кіреді (СББ).
2. Сандық бағдарламалы басқару құрылғысы неден құралады.
3. Білдектің ЖСББ–ның құрылымы
4.Дайындаманы өңдеу кезіндегі СББ білдектеріндегі координат жүйелері.
5.СББ білдектерінде өңдеу кезіндегі технологиялық жабдыққа нені жатқызады.
9- Дәрiс тақырыбы. СББ білдектерінің тетіктерін өңдеуге арналған басқарушы бағдарламаларын қайта өңдеу үшін ақпарат дайындау.
СББ білдектерінен өңделінетін тетікті геометриялық обьект ретінде қарастыруға болады. Тетікті қайта өңдегенде құрал мен қайта өңдеу бір біріне қарағанда белгілі бір траекториямен қозғалады. Тетік өңдеу бағдарламалы (31 сур.) құралдық белгілі бір нүктенің қозғалысын– оның центрін (Р) суреттейді.
Сфералық бетті соңғылық жоңғыш үшін оң жарты сфера ортасы, соңғы цилиндрлік үшін бұрғы, зенкер, развёртка – негіздеу ортасы, кескіш ортасы үшін – биікті доға айналасының шеңбер ортасы және т. б. Өңделінетін тетік контурына қарағанда құрал ортасының қоззғалыс шеңбері өңделген кезде әр түрлі орналасуы мүмкін: контурмен бірге, контурдан қашықтықта орналасуы өзгереді.
