15 Дәріс. Кеден зертханаларының жүйесі. Экс құрылымы.

Сараптаманы қоғамдық бастауларда, коммерциялық негізде немесе қызметтік тапсырманы орындау кезінде жүргізуге болады. Сондықтан қазіргі уақытта әлемде түрлі сараптаманы ұйымдастырушылық формалары бар: қоғамдық, жеке-кооперативті, цехтік, мемлекеттік, халықаралық тұрақты немеғсе уақытша негізде жүргізілетін жұмыс.

Кез-келген сараптық ұйымдар, соның ішінде кедеендік зертхананлар қажетті құралдар мен техникалық әдістер саны мен зерттеу тәсілдері, берілген қоры, бақылау үлгілері жинақтарының эталондары , жұмысқа сәйкес жұмыс орындарымен , және маңызды-жоғары квалификацияланған сараптама кадірлерін иемденуі қажет.

Оларда теориялар мен сараптама тәжірибесіне байланысты, техника қауіпсіздігі ережелері мен зерттелетін обьектілерді қорғауды қамтамасыздандыру шартты, меншік, пен конфендициалды ақпараттары бар нормативті- техникалық құжаттар мен жүргізуші материалдары болу тиіс.

Сарапты орындарына қызметті әр сарапшы мен мамандар категорияларына олардың функционалды міндеттері мен жауапкершілігін орнататын , оқу мен профиссионалды дайындама деңгейініне, ғылыми- техникалық біліктілікпен тәжірибеге сілтемесі болады.

ЭКС құрылымы. Кедендік сараптама немесе басқа қылмыстық және азаматтық жұмыстар бойынша заң сақтау ұйымдарының шешімімен кедендік ережелерді бұзу жұмыстары мен немесе кеден ұйымдары мен кеден бақылауы мен кеден дайындамаларын арбитражды сот арқылы түсініктемелеушілерді шешеді.

ЭКС құрылымы оның өлшемдері, штатты құрамы мен басқа факторлармен шешілетін есептерге тәуелді анықталады. Кез-келген жағдайда оның құрылымда жекелеген сараптама мен тауар топтарының бағыттары бойынша сарапты бөлімдер; жұмыс анлизі мен кеден бақылау технологиялар мен кеден бақылау технологиялары мен кеден ұйымдары мен әсерлесу сонымен қатар көмекші бөлім мен қызметтер ЭКС жұмысын толығымен қамтамасыздандырады. Сараптама бөлімдерін сараптама түрлері мен тауар топтары арнайландырылған аналитикалық құрылғы мен квалификацияланған кадрлардың сараптық зерттеулер сапасының жоғарылауының шарттарын қамтамасыз етеді.

ЭКС –та бекітілгеннен кейін бұйрық бұйырылған немесе көрсеткіштер түрінде сараптамамен тағайындалған кеден ұйымдары мен қолданылатын әдістемелік құжаттар қатарын дайындайды.

Мысал ретінде ЭКС-та жекелеген сараптама түрлері мен тауар түрлеріне қойылған сұрақтарды алайық.

Идентификациялық сараптама – тауарды біртек тауар топтары мен немесе бақыланатын тауар тізбегі, жеке тауар белгілері, тауардың орнатылған сапалы сипаттамалары мен техникалық баяндама бойынша тауарды орнату. Сарапшы анықтау керек. Қай класс немесе біртекті тауар тобына берілген тауардың жататынын;

тауардың аты мен тән болуы, соның ішінде кіріс/шығыс шектелген немесе айналымға рұқсат етілмеген өнімдер;

тауардың сапалы сипатамалар мен оның техникалық сипатамасына сай болуы.

химиялық сараптама-химиялық құрамның объектінің ұсынған химиялық қосылыстарының түрді сандық қатынасын зерттеу. Сарапшы орнатуы тиіс;

объектінің химиялық құрамын;

онда ерекше бақылауға жататын анықталған тауар топтары сілтейтін элементтердің болуын (бағалы металдар, есірткі заттары, қатты әсер ететін және улы заттар, этил спирті);

объектіде компоненттің болуы.

Тауарды химиялық құрамы мен ондағы қосылыстар қатынасы бойынша идентификациялау.

технологиялық сараптама- тауар орналасу кедендік режим кеден аумағында және кеден бақылау кезіндегі мүмкіндіктерін анықтау. Сарапшы:

белгілі шикі заттүрін өндеуде өнімдердің шығу нормаларын;

белгілі өнімді алудағы шикізат шығынын;

өнімді өндеудегі шикізат идентификациясы;

өндеу үрдісі үздіксіз технологиялық үрдіс болып табылатынын;

тауардың шығу орнын;

тауарды зерттеуге келтірілген шығу технологиялары;

анықталған тауарды өндіруде шикізатты толығымен қолдануды анықтау керек.

Тауар білгірлік баға сараптамасы-тауар бағасы оның сапалық, негізгі құрамдық және факторлық негізінде анықтау. Сарапшы:

ТНВЭД сәйкес кедендік тауар атын;

бағасына әсер ететін тауардың сапалық көрсеткіштерін;

тауардың базарлық бағасын орнату керек.

Материал біліктілік сараптама – тауарды нақты заттар, өнімдер мен материалдар класына жататынын анықтау. Зерттеу барысында орнатады:

өнімнің қандай материалдан жасалынғанын;

материалдың физикалық, химиялық, механикалық құрамын;

Зерттелетін материал классификациясына әсер ететін технологиялық критерийлер.

Бағалау сараптамасы – федералды меншікке айналған қолданушылық тауар құнын анықтау. Сарапшы:

тауардың қолданушылық сапасын;

НТД сай тауарлық құрылымын;

тауардың базарлық бағасын орнатуы тиіс;

Минералогиялық сараптама – бағалы тастардың табиғатын, баға және сапа категориясын анықтайды. Зерттеу кезінде орнатады: тауардың табиғи, жасанды (синтетикалық), құрылыстық шектелген немесе шектелмегенін, бағалылығын, жартылай бағалы немесе жасанды тас болатындығын, көрсетілген тастардың базарлық бағасын анықтайды.