1.4 Жүк көліктерінің габаритті өлшемдері. Жүк көліктерінің түрлері.

Жұк көліктерінің негізгі түрлерінің техникалық сипаттамасы.

Негізгі параметрлері: ұзындығы, ені, биiктiгі, көлемі, жүк көтергіштігі.

Қрсымшалар: жүк көліктерінің негізгі түрлі түрлері, олардың қолданылу саласы мен аймағы және т.б.

1,5-тонналық  ("Газель")

Көліктің жүк таситын бөлігі – ашық жүк таситын бөлім. Жүктің құрылғысына қатты белбеулер мен басқа түрдің қосымша құрылғылары, мысалы, қатты борт пен лифт. "Газель" классының жүк көліктеріндегі басқа да (тонна, көлем, габаритті өлшемдер) негізгі тұтынушылық қасиеттеріне байланысты. Бұл көліктердің жүк тасығыш бөлігі габаритті өлшемдері мен соған сәйкес көлемдерімен ерекшелене алады.  

 

Сурет 1. Жүк көліктерінің классы

"Газель" көліктер классының жүк көтергіш бөлігінің сипаттамалары Ұзындық: 2,8 - 3,2 м (ұзартылған нұсқалары да бар. 4,5 м-ге дейін) Ені: 1,8 - 1,9 м Биіктігі: 1,7 - 2 м Көлемі: 9 - 11 м3 Жұк көтергіштігі: 1,5 - 1,7 тонна Бұл берілген көлік түрлері қашықтығы ұзақ және орташа болатын қала ішілік және қала аралық маршрцттарда қолданылады (500-700 км). Техникалық сипаттамалары орташа жылдамдыққа кепілдік береді (100 км/сағ-дейін.) ал кабинаның компоновкасы бір немесе екі жолаушыға отыруға мүмкіндік береді(экспедиторлар). Жүк таситын бөліктің тентовалық нұсқасы жүк таситын бөліктің ашық түрін беруге негізделген. Көліктер қатты ремендер мен басқа да қосымша құрылғылармен қамтамасыз етілген. 5-тонналық («ЗИЛ-Бычок») 

Мұндай көліктер қазіргі таңда халықаралы және қала аралық тасығыштарда жиі қолданылады. Мұндай жүк көліктердің шет елдік моделдері көліктің жүрісінің жақсаруын қамтамасыз етедін арнайы құрылғылармен жабдықталады және олардың ұзақ уақыт қызмет көрсетуін де атқарады. Көліктер сонымен қатар лифтермен де жабдықталуы мүмкін. Бұндай көліктердің шанақтарының ұзындығы 3,7-6метрге дейін барады. 

"ЗИЛ-Бычок" классының жүк көліктеріндегі басқа да (тонна, көлем, габаритті өлшемдер) негізгі тұтынушылық қасиеттеріне байланысты. Бұл көліктердің жүк тасығыш бөлігі габаритті өлшемдері мен соған сәйкес көлемдерімен ерекшелене алады.

Сурет 2. 5-тонналық «ЗИЛ-Бычок» жүк көліктерінің классы

"ЗИЛ-Бычок" көліктері классының жүк көтеретін бөлігінің қасиеттері: Ұзындық: 3,7 м Ені: 2,1 м Биіктігі: 2,2 м Көлемі: 17 м3 Жұк көтергіштігі: 3,5 тонна Бұл берілген көлік түрлері қашықтығы ұзақ және орташа болатын қала ішілік және қала аралық маршрцттарда қолданылады (500-700 км). Техникалық сипаттамалары орташа жылдамдыққа кепілдік береді (80 км/сағ-дейін.) ал кабинаның компоновкасы бір немесе екі жолаушыға отыруға мүмкіндік береді(экспедиторлар). Жүк таситын бөліктің тентовалық нұсқасы жүк таситын бөліктің ашық түрін беруге негізделген. Көліктер қатты ремендер мен басқа да қосымша құрылғылармен қамтамасыз етілген. «ЗИЛ» "ЗИЛ" классының жүк көліктеріндегі басқа да (тонна, көлем, габаритті өлшемдер) негізгі тұтынушылық қасиеттеріне байланысты. Мұндай көліктердің жүк көтергіш бөліктері габаритті өлшемдерге сәйкес көлемдерден біршама айырмашылығы болуы мүмкін. "ЗИЛ" көліктері классының жүк көтеретін бөлігінің қасиеттері: Ұзындығы: 3,5 - 4 м Ені: 2 - 2,3 м Биіктігі: 2,45 м Көлемі: 14 - 21 м3 Жүк көтергіштігі: 5 тонна Бұл берілген көлік түрлері қашықтығы ұзақ және орташа болатын қала ішілік және қала аралық маршрцттарда қолданылады (500-700 км). Көбіне жеке заттарды тасығанда және көшкен кезде қолданылады.

10-тонналық көліктер

Бұл топтарды бірнеше топшаларға бөлуге болады: 5 тоннаға дейінгі жүк көтергіш жүк көліктерінің қасиеттері 10 тонналық жүк көліктерінің қасиеттеріне өте ұқсас (36 м3). шанақ көлемі 56м3 қа дейінгі жүк көтергіштігі 10 тонналы жүк көліктері. көлемі (50-60м3) және ұзын шанақты (8м-ге дейінгі) жұк көтергіштігі 15 тоннаға дейінгі жүк көліктері. жүк көтергіштігі 10-15 тоннаға дейін жететін жүк көліктерінің қасиеттері: 

Сурет 3. 10-тонналық жүк көліктерінің классы Ұзындығы: 5,0 - 8,0 м Ені: 2,4 - 2,5 м Биіктігі: 1,8 - 3,0 м Көлемі: 25 - 60 м3 Жүк көтергіштігі: 5 - 15 тонна бұл класстың жүк көліктері халықаралық және қала аралық бағыттарда белсенді түрде қызмет атқарады. Әдетте кабинада жататын орын болады және экспедитор үшін де орын болады. Көліктің стандартты комплектациясында тіреу белбеулері болады (6 шт-қа дейін). Жүк көтеретін бөлік жүкті тиеуге және түсіруге (жоғары-төмен) арналған. Мүндай көліктердің шет елдік моделдері көліктің ұзақ уақыт бойы жұмыс атқаруын және тиімділігін қамтамасыз етеді. Машиналар лифтпен жабдықталған. 10-тонналық термиялық изометриялық шанақты 10 тонналы жүк көліктері классына отандық және шет елдік көліктердің түрлі түрлерін жатқызуға болады. топтарды бірнше топшаларға бөлуге болады: жүк көтергіштігі 10 тонналық жүк көтеретін көліктердің көлемі 5 тонналы шанаққа жақын 10 тонналы жүк көліктері (36 м3). шанақ көлемі 56м3-қа дейінгі жүк көтергіштігі 10 тонналық жүк көліктері. ұзын шанықты (8м-ге дейін) және көлемді жүк көтергіштігі 15 тоннаға дейінгі жүк көліктері. 

Сурет 4. 10-тонналық термиялық жүк көліктерінің классы жүк көтергіштігі 10-15 тонналы жүк көліктерінің сипаттамалары: Ұзындығы: 5,0 - 8,0 м Ені: 2,4 - 2,5 м Биіктігі: 1,8 - 3,0 м Көлемі: 25 - 60 м3 Жүк көтергіштігі: 5 - 15 тонна "термофургон" түрінің жүк көтергіш бөлігінің ерекшелігі болып, ұзақ уақыт ішінді (10-20 сағатта) загрузка жүретін -10 –нан +20С температураны сақтап қалуы табылады. Сонымен қатар кейбір моделдердегі жүк көтергіш бөліктерде жылытқыштар бар. олардың көмегімен ұзақ уақыт үшінде және төменгі температура кезінде де бірқалыпты температураны сақтап тұруға мүмкіндік береді. Жүк көтергіш бөліктің есіктері тығыздағыштармен жасалған. Желдеткіш саңылаулар бар. сонымен қатар жүк көтергіш бөлік қосымша жанындағы есікпен қамтамасыз етілген. Ол көтеру мен түсіру жұмыстарын жеңілдетеді. Көліктер лифтпен жабдықтылған. 20 футты контейнерлі 10-тонналық тұтынушылық сапасына байланысты 20 фунтты жүк көліктері 10 тонналы жүк көтергіг машиналардың қасиеттерімен бірдей.

Сурет 5. 20 футты контейнерлі 10 тонналық жүк көлігінің классы 20 футты контейнерлердің бірнеше түрлері бар. көп қолданылатын түрлері төменде келтірілген. Қарапайым 20 футты контейнер. 20 футы. термоконтейнер 20 футты рефконтейнер 20 футты тентовалы қақпақты контейнер 20 футты тіреу табандылы барлық контейнерлер сыртқы габаритті өлшемдерден құралған. 20 футты контейнерлердің габаритті өлшемдері : Ұзынндығы: 6,0 м Ені: 2,4 м Биіктігі: 2,4 м Көлемі: 34 м3 Жүк көтергіштіг: 10 - 20 тонна.

40 футты контейннерлі 20-тонналық 

Тұтынушылық сапасы жағынан 40 футты контейнерлер 20 тонналы жүк көтергіштерге жақынн келеді. 

Сурет 6. 40 футты контейнерлі 20 тонналық жүк көліктерінің классы 40 футты контейнерлерлі жүк машиналары бірнеше түрге бөлінеді. Ол түрлерлің көп қолданылатын түрлері төменде келтірілген: Қарапайым40 футты контейнер 40 футты термоконтейнер 40 футты рефконтейнер 40 футты тентовалы қақпақты контейнер 40 футты тіреу табанда барлық контейнерлердің сыртқы габаритті өлшемдері бар. 40 футты контейнерлердің габаритті өлшемдері : Ұзындығы: 12,0 м Ені: 2,4 м Биіктігі: 2,4 м Көлемі: 68 м3 Жүк көтергіштігі: 20-28 тонна  Жартылай прицепті 20-тонналық 

Көлемі 82 м3 жартылай прицептің тұтынушылық қасиеттері өлшемі кішкентай прицептерден күрделірек болады. Жартылай прицептілердің габаритті өлшемдерінің эталондары деп келесилерді айтуға болады: 

Сурет 7. Жартылай прицепті 20-тонналық жүк көліктерінің классы 82 м3 көлемді жартылай прицептердің габаритті өлшемдері: Ұзындығы: 13,6 м Ені: 2,45 м Биіктігі: 2,45 м Көлемі: 82 м3 Жүк көтергіштігі: 20-25 тонна

Mega

Автопоезд

Фургон

Микроавтобус

Сурет 8. Жүк көліктерінің стандарттары

	Тентовалы бортты жартылай прицеп. Жүк көліктерінің ішіндегі ең жиі таралған түрі. Көп мөлшердегі жүктерді тасуға арналған. Жартылай прицептің көмегімен жүктерді жоғары, жанына және артқа көтеруге мүмкіндік береді.   Жүк көтергіштігі 20-дан 25 тоннаға дейін. Толық көлемі: 60-тан 92 метрге дейін.
	"jumbo"  түріндегі тентовалы жартылай прицеп. Жоғарғы сыйымдылықты тентовалы жартылай прицеп. Жүк көтергіштігі: 20 тоннаға дейін.  Жалпы көлемі: 96-дан 125 м.куб-қа дейін. Сыйымдылығы 33еропаллета.
	Тент авто – сцепка. Бұл тентовалы жүк машинасы мен тентовалы прицептің қосындысы.  Негізгі ерекшелігі – үлкен көлемі. Кемшілігі: ұзын жүктерді тасуға арналмаған. жүк көтергіштігі 16-дан 20тоннаға дейін.  Толық көлемі: 100-ден 120 м .куб-қа дейін. Сыйымдылығы 33 европаллет.
	Рефрижератор. Жартылай прицеп-мұздатқыш. Бұл көлік тамақ өнімдерін тасуда және тасымалдау кезінде арнайы температураны талап ететін өнімдерді тасу үшін қолданылады. Олар +12-ден -20С-қа дейінгі температураны қамтамасыз ете алады.  Жүк көтергіштігі 12-ден 22 тоннаға дейін қамтылады.  Толық көлемі 60-тан 92 м. куб-қа дейін. Бұл жүк көліктерін жөндеу басқа көліктерге қарағанда 10-30%-ға қымбат. Себебі мүнда мұздатқыштың болуына байланысты.
	Изотерм. Жартылай прицепті, автосцепкалы және жалғызды болуы мүмкін. Мұнда тек тамақ өнімдерін тасымалдайды. Арнайы температураны ұзақ уақыт сақтай алады, бірақ өзінің мұздатқышы жоқ.  Жүк көтергіштігі: 3-тен 25тонна-ға дейін.  Толық көлемі: 32-ден 92 м .куб-қа дейін.
	Лесовоз. Сыртқы әсерлерге қатысы бар жүктерді тасымалдауға қолданылады. Негізінен орман шаруашылығына қолданады.  Жүк көтергіштігі: 3-тен 25 тонна-ға дейін.
	Ашық платформа – Контейнеровоз. Сыртқы әсерге төзімді жүктерді тасуға арналған жүк көлігі. Яғни, контейнерлерді, бетонды блоктарды, құрылыс заттарын тасымалдауға арналған. Сонымен қатар гаьаритті емес жүктерді де тасуға арналған. Жүк көтергіштігі: 15-25тонна. Сурет 9. Жүк көліктерінің түрлері