2. Әңгіме-дәріс. 5. Кестемен жұмыс.

3. Топтастыру. 6. Тірек-сызбамен жұмыс.

Сабақтың көрнекілігі: Қосымша деректер, оқулық, т.б.

Сабақтың жоспары:

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушыларды түгендеу, оқу құралдарын дайындатып, зейіндерін сабаққа аударту.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

Мақсаты: Цитоплазманың қозғалысын анықтау.

Құрал жабдықтар:

Микроскоп, заттық шыны, жабын шыны, тамшуыр ,петри шынысы және элодея традесканция өсімдіктері

Клетканың целлюлозалы қабықшасы ұлғайып өседі. Оның астында плазмалемма жарғақшалы қабықшасы өседі және сыртқы нәруызды қабатында толқын тәрізді қозғалыс болады. Клетканың бұл физикалық қасиетіне цитоплазманың қозғалысы да жатады. Цитоплазма көбіне клетка қабықшасын бойлай сағат тілі бойымен қозғалады. Цитоплазмамен бірге клетканың органоидтары да қозғалады.

Орындалуы: Заттық шынының үстіне бір тамшы су тамызып, оған элодея сабағының ортаңғы бөлігінен алып ,бір жапырағын орналастырады. Бетін жабын шынысымен жауып , микроскоп арқылы қарайды. Микроскоптың ең кіші обьективімен жапырақтың клеткаларын , ондағы майда шар тәрізді хлорофилл дәндерін көруге болады Содан соң 40 тық обьективке ауыстырып, қозғалыстағы хлорофилл дәндері бар клетканы тауып , цитоплазманың қозғалу бағытын анықтайды.

2. Топтастыру.

4. Тірек-сызбамен жұмыс.

VІ. Үйге тапсырма беру. Клетка тіршіліктің элементарлық , құрылымдық және функциялық бірлігі

Сабақ№________ Сыныбы_________ Күні_________

Тақырыбы: Клетка қабықшасы. Клетканың бөлінуі .

Мақсаты:

Білімділік: Клетка қабықшасы. Клетканың бөлінуіне жалпы сипаттама беру

Дамыту: Өз бетінше ізденіспен шығармашылық тұрғыда жұмыс істеуге дағдыландыру. Өз ойларын еркін де сауатты, нақты жеткізу қабілеттерін арттыру.

Тәрбиелік: Жан-жақтылыққа, ізденімпаздыққа баулу, тыңдай және сөйлей білу мәдениетін арттыру. Гигиеналық тәрбие беру

Болжамдап отырған нәтиже: Клетка қабықшасы. Клетканың бөлінуімен танысқан тұлға.

Сабақтың типі: Жаңа білім беру сабағы

Сабақтың түрі: Аралас сабақ

Сабақтың әдісі: 1. Сұрақ-жауап. 4. Б.Ү.Ү. кестесі.

2. Әңгіме-дәріс. 5. Кестемен жұмыс.

3. Топтастыру. 6. Тірек-сызбамен жұмыс.

Сабақтың көрнекілігі: Қосымша деректер, оқулық, т.б.

Сабақтың жоспары:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

2. Топтастыру.

3. Кестемен жұмыс.

4. Тірек сызбамен жұмыс.

Қорытындылау.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушыларды түгендеу, оқу құралдарын дайындатып, зейіндерін сабаққа аударту.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

Жаңа сабақ әңгіме-дәріс беруден басталады.

Клетканың құрамды бөліктерінің бірі- клетка қабықшасы. Клетка қабықшасы арқылы зат алмасу жүреді. Ол клеткаға белгілі бір пішін береді, келтканың шамадан тыс бөлінуін тежейді. Бөліну нәтижесінде пайда болған клетканың тіршілігі тоқтағанға дейін немесе оның келесі бөлінуіне дейінгі кезеңі тіршілік циклі болады. Ұрықтық кезеңнен кейін түзілген жүйке клеткалары мен бұлшықет клеткалары организмнің тіршілігінің соңына дейін бөлінбей өздеріне тиісті қызмет атқарады. ДНҚ синтезі бюактерияларда бірнеше минутқа сүтқоректілерде 6-12 сағатқа созылатын уақыт ішінде жүреді. Клетканың өсуі тоқтап , митоздық бөліну басталады. Организмдердің дене клеткалары митоздық бөліну нәтижесінде түзіледі. Клетка тірі жүйенің ең кіші бірлігі. Себебі тірі организмге тән барлық қасиеттер : зат , энергия алмасу, өсу көбею, тұқым қуалаушылық, тітіркенгіштік, қозғалу клеткаға да тән. Сондықтан бір клетка да жеке организм болып та тіршілік ете алады. Организмдер прокариоттар және эукариоттар болып екіге бөлінеді.

Клетка құрамының 20-30 % органикалық заттар . Олар биологиялық полимерлер

Әр түрлі организмдердің клеткаларында түрлі мөлшерде органикалық заттар болады.

2. Топтастыру.

4. Тірек-сызбамен жұмыс.

Қорытындылау.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

Білгенім

Үйренгенім

Үйренгім келеді

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру. Клетка қабықшасы. Клетканың бөлінуі

Сабақ№________ Сыныбы_________ Күні_________

Тақырыбы: Зат алмасу – тіршіліктің негізгі қасиеттерінің бірі .

Мақсаты: Клеткадағы зат алмасуға жалпы сипаттама беру

Міндеті : Өз бетінше ізденіспен шығармашылық тұрғыда жұмыс істеуге дағдыландыру. Өз ойларын еркін де сауатты, нақты жеткізу қабілеттерін арттыру.

Жан-жақтылыққа, ізденімпаздыққа баулу, тыңдай және сөйлей білу мәдениетін арттыру. Гигиеналық тәрбие беру

Болжамдап отырған нәтиже: Клеткадағы зат алмасумен танысқан тұлға.

Сабақтың типі: Жаңа білім беру сабағы

Сабақтың түрі: Аралас сабақ

Сабақтың әдісі: 1. Сұрақ-жауап. 4. Б.Ү.Ү. кестесі.

2. Әңгіме-дәріс. 5. Кестемен жұмыс.

3. Топтастыру. 6. Тірек-сызбамен жұмыс.

Сабақтың көрнекілігі: Қосымша деректер, оқулық, т.б.

Сабақтың жоспары:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

2. Топтастыру.

3. Кестемен жұмыс.

4. Тірек сызбамен жұмыс.

Қорытындылау.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушыларды түгендеу, оқу құралдарын дайындатып, зейіндерін сабаққа аударту.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

Жаңа сабақ әңгіме-дәріс беруден басталады.

Тіршілік әрекетіне байланысты клеткада үздіксіз зат алмасу жүріп жатады. Оны биосинтез деп атайды. Ферменттердің және энергияның қатысымен төмен молекулалы заттардан жоғары молекулалы қосылыстар түзіледі. Аминқышқылдарынан нәруыздар , моносахаридтерден күрделі көмірсулар синтезделеді.Азотты негіздер нуклеотидтер құрамына қосылып , олардан нуклеин қышқылдары түзіледі. ДНҚ құрылымындағы нуклеотидтердің орналасу реті,гендердің жиынтығы генотипті анықтайды. Сірке қышқылының қалдығы –ацетаттан химиялық процестер нәтижесінде липидтер түзіледі. Клеткадағы ферменттер қатысатын синтездеу реакциялары , яғни ассимиляция және ыдырау реакциялары жиынтығы –диссимиляция кезінде энергияның бөлінуі , оның клеткаларының тіршілік әрекетіне жұмсалуы зат және энергия алмасу деп аталады. Клетканың құрамды бөліктерінің бірі- клетка қабықшасы. Клетка қабықшасы арқылы зат алмасу жүреді. Ол клеткаға белгілі бір пішін береді, келтканың шамадан тыс бөлінуін тежейді. Бөліну нәтижесінде пайда болған клетканың тіршілігі тоқтағанға дейін немесе оның келесі бөлінуіне дейінгі кезеңі тіршілік циклі болады. Ұрықтық кезеңнен кейін түзілген жүйке клеткалары мен бұлшықет клеткалары организмнің тіршілігінің соңына дейін бөлінбей өздеріне тиісті қызмет атқарады. ДНҚ синтезі бюактерияларда бірнеше минутқа сүтқоректілерде 6-12 сағатқа созылатын уақыт ішінде жүреді. Клетканың өсуі тоқтап , митоздық бөліну басталады. Организмдердің дене клеткалары митоздық бөліну нәтижесінде түзіледі. Клетка тірі жүйенің ең кіші бірлігі. Себебі тірі организмге тән барлық қасиеттер : зат , энергия алмасу, өсу көбею, тұқым қуалаушылық, тітіркенгіштік, қозғалу клеткаға да тән. Сондықтан бір клетка да жеке организм болып та тіршілік ете алады. Организмдер прокариоттар және эукариоттар болып екіге бөлінеді.

Клетка құрамының 20-30 % органикалық заттар . Олар биологиялық полимерлер

Әр түрлі организмдердің клеткаларында түрлі мөлшерде органикалық заттар болады.

2. Топтастыру.

4. Тірек-сызбамен жұмыс.

Қорытындылау.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

Білгенім

Үйренгенім

Үйренгім келеді

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру. Зат алмасу – тіршіліктің негізгі қасиеттерінің бірі .

Сабақ№________ Сыныбы_________ Күні_________

Тақырыбы: Клеткадағы энергия алмасу .

Мақсаты:

Білімділік: Клеткадағы энергия алмасуға жалпы сипаттама беру

Дамыту: Өз бетінше ізденіспен шығармашылық тұрғыда жұмыс істеуге дағдыландыру. Өз ойларын еркін де сауатты, нақты жеткізу қабілеттерін арттыру.

Тәрбиелік: Жан-жақтылыққа, ізденімпаздыққа баулу, тыңдай және сөйлей білу мәдениетін арттыру. Гигиеналық тәрбие беру

Болжамдап отырған нәтиже: Клеткадағы энергия алмасумен танысқан тұлға.

Сабақтың типі: Жаңа білім беру сабағы

Сабақтың түрі: Аралас сабақ

Сабақтың әдісі: 1. Сұрақ-жауап. 4. Б.Ү.Ү. кестесі.

2. Әңгіме-дәріс. 5. Кестемен жұмыс.

3. Топтастыру. 6. Тірек-сызбамен жұмыс.

Сабақтың көрнекілігі: Қосымша деректер, оқулық, т.б.

Сабақтың жоспары:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

2. Топтастыру.

3. Кестемен жұмыс.

4. Тірек сызбамен жұмыс.

Қорытындылау.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушыларды түгендеу, оқу құралдарын дайындатып, зейіндерін сабаққа аударту.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

1. Сұрақ-жауап.

Қорытындылау.

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Әңгіме-дәріс.

Жаңа сабақ әңгіме-дәріс беруден басталады.

Тіршілік әрекетіне байланысты клеткада үздіксіз зат алмасу жүріп жатады. Оны биосинтез деп атайды. Ферменттердің және энергияның қатысымен төмен молекулалы заттардан жоғары молекулалы қосылыстар түзіледі. Аминқышқылдарынан нәруыздар , моносахаридтерден күрделі көмірсулар синтезделеді.Азотты негіздер нуклеотидтер құрамына қосылып , олардан нуклеин қышқылдары түзіледі. ДНҚ құрылымындағы нуклеотидтердің орналасу реті,гендердің жиынтығы генотипті анықтайды. .

2. Топтастыру.

4. Тірек-сызбамен жұмыс.

Қорытындылау.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

1. Б.Ү.Ү. кестесі.

Білгенім

Үйренгенім

Үйренгім келеді

V. Қорытындылау, бағалау.

VІ. Үйге тапсырма беру. Клеткадағы энергия алмасу

Сабақ№________ Сыныбы_________ Күні_________

Тақырыбы: Тест .

Мақсаты: Білімділік: Оқушылардың білімін тексеру , қорытындылау

Дамыту: Өз бетінше ізденіспен шығармашылық тұрғыда жұмыс істеуге дағдыландыру. Өз ойларын еркін де сауатты, нақты жеткізу қабілеттерін арттыру.

Тәрбиелік: Жан-жақтылыққа, ізденімпаздыққа баулу, тыңдай және сөйлей білу мәдениетін арттыру. Гигиеналық тәрбие беру

Сабақтың түрі: Аралас сабақ

Сабақтың әдісі: 1. Сұрақ-жауап. 4. Б.Ү.Ү. кестесі.