- •Мазмұны
- •2. Жер бедерінің қалыптасуында эндогендік үрдістердің (жанартау атқылау, жер сілкіну) әсері
- •2.1 Жанартау
- •3. Жер бетінің қалыптасуында экзогендік үрдістердің (жел эрозиясы, су эрозиясы, физикалық үгілу, биологиялық шіру, химиялық ыдырау) әсері
- •3.1 Жел эрозиясы
- •3.2 Су эрозиясы
- •3.3 Физикалық, биологиялық, химиялық үгілу
- •4. Адамдар мен жер бедері туралы
- •5. Өзен эрозиясының үрдістері
- •6. Өзеннің жоғары, орта, төменгі аңғарлардағы пішіні
- •7. Меандрдың, ескі арна, атыраудың және аңғардың қалыптасу үрдісі
- •8. Бұлақтар мен арықтардың топырақты шаюы туралы тұжырымдама
- •9. Қар суының ағынынан пайда болған құмды, зандрлы жазықтардың қалыптасу үрдісі
- •Жалпы геоморфологиялық терминология
- •Тест тапсырмалары
- •Пайдаланылған әдебиеттер
Тест тапсырмалары
1.Жер бедерін құрудағы экзогендік процесті атаңдар.
а) жанартау
б) жер сілкіну
в) тектоникалық қозғалыстар
г) магматизм
д) өзен эрозиясы
2.Жер бедерін құрудағы эндогендік процесті атаңдар.
а) үстіңгі қабаты шайылуы
б) денудация
в) дефляция
г) жанартау
д) солифлюкция
3.Флювиалды процесті көрсетіңдер.
а) абразия
б) экзарация
в) эрозия
г) солифлюкация
д) үгілу
4.Жер бедерінің флювиалды пішіндерін көрсетіңдер.
а) трог
б) құм төбелер
в) ригель
г) өзен аңғарлары
д) шоқы
5.Мұздықты денудациялық процесті көрсетіңдер.
а) эрозия
б) абразия
в) экзарация
г) дефляция
д) солифлюкация
6.Жер бедерінің мұздықты аккумулятивті пішінін көрсетіңдер.
а) жайма
б) терраса
в) шағыл
г) моренді белес
д) шоқы
7.Өзен аңғарларының шөгінділерін атаңдар.
а) үгілу қыртысы
б) пролювий
в) алювий
г) морендер
д) колювий
8.Уақытша су ағысы аңғарларының шөгінділерін көрсетіңдер.
а) морендер
б) алювий
в) пролювий
г) үгілу қыртысы
д) колювий
9. Өзен аңғарлары жер бедері пішіндерін атаңдар.
а) трог
б) шағылдар
в) жайылма
г) куэста
д) прилавки
10. Жер бедерінің эолды пішіндерін көрсетіңдер.
а) куэста
б) шағылдар
в) жайылма
г) трог
д) шоқы
11. Жанартау шөгінділерін атаңдар.
а) құмдар
б) саздар
в) лава
г) саздақтар
д) гранит
12. Жер бедерінің жанартаулы пішіндерін атаңдар.
а) қырқалар
б) куэста
в) өзен аңғарлары
г) кальдера
д) трог
13. Жер бетінің өзендермен шайылуы бұл:
а) экзарация
б) эрозия
в) үгілу қыртысы
г) абразия
д) дефляция
14. Жер бедерінің жыралы эрозия пішіндері.
а) төбелі
б) карст
в) террасалар
г) жазықтық
д) промойна
15. Жер бедерінің карсты пішіндері.
а) жайылма
б) бөктер конусы
в) жылжыма
г) опырық
д) карралар
16. Жер бедерінің пішіндері жер асты шағылдары.
а) воронкалар
б) шахталар
в) үңгірлер
г) төбелер
д) жон
17. Жер бетіндегі карстілі пішіндер.
а) төбелері
б) террасалар
в) қазынды (промойны)
г) воронкалар
д) бөктер конусы
18. Тауларда беткейлік процестер нәтижесінде құрылған жер бедерінің пішіндері.
а) жон
б) шоқы
в) опырық
г) жыра-сай
д) цирктер
19. Өзен аңғарларында беткейлік процестер нәтижесінде құрылған жер бедерінің пішіндері.
а) жайылма
б) жылжыма
в) террасалар
г) арна бойы белестер
д) ескі арна
20. Солифлюкационды процестер нәтижесінде құрылған жер бедерінің пішіндері.
а) сайлар
б) төбелер
в) деллилер
г) жыралар
д) бархан
21. Аллювийден түзілген террасалар.
а) цокол түпқабатты
б) аккумулятивті
в) эрозионды
г) скульптуралы
д) скульптуралы-аккумулятивті террасаларға жатады.
22. Жер бедерінің тоң пішіндері.
а) жыралар
б) сайлар
в) шағылдар
г) үңгірлер
д) төбешіктердің үрленуі
23. Мұз тау жыныстары ретінде басқа жыныстардан немен ерекшеленеді.
а) орналасуымен
б) қалыңдығымен
в) ағымдылығымен
г) жасымен
д) текстурасымен
24. Жер бедерінің планетарлы пішіндерін атаңдар.
а) таулар
б) жазықтар
в) мұхит ортасындағы таулар
г) өзен аңғарлары
д) жағалық белес
25. Жер бедерінің мегапішіндерін атаңдар.
а) материктер
б) таулы зоналар
в) жыралар
г) моренді қырқалар
д) террасалар
26. Жер бедерінің макропішіндерін атаңдар.
а) мұхитты жазықтар
б) материктегі бөлектенген таулар
в) өзен аңғарлары
г) жанартаулар
д) жағалық белес
27. Жер бедерінің мезопішіндерін атаңдар.
а) жазықтар
б) таулар
в) мұхит ортасындағы таулар
г) жыралар
д) ойпаттар
28. Жер бедерінің микропішіндерін атаңдар.
а) тау аралық жазықтар
б) таулы үстірт
в) ойпат
г) қазынды
д) материктер
29. Өзен аңғарларының морфологиялық түрлері.
а) эпигенетикалық (эпитектік)
б) шатқал
в) көмілген
г) синклиналды
д) қазіргі кездегі
30. Өзен аңғарларының текті түрлері
а) шаттар
б) терең аңғар
в) антклиналды
г) ежелгі
31.Желдің іс-әрекеті нәтижесінде жер бедерінің қандай пішіндері құрылады.
а) аллювиалды
б) гравитационды
в) эолды
г) делювиалды
д) гляциалды.
32.Жер бедерінің теріс пішіндері
а) төбелер
б) жыралар
в) қырқалар
г) құм төбелер
д) куэсталар
33. Жер бедерінің теріс пішіндері.
а) примоиндар
б) ойыстар
в) дефляциялық қазаншұңқырлар
г) шағылдар
д) сайлар
34. Жер асты сулары іс-әрекетінің нәтижесінде жер бедерінің қандай пішіндері құрылады.
а) өзен аңғарлары
б) төбелер
в) жыралар
г) карсты үңгірлер
д) шағыл
35. Қандай процестердің нәтижесінде тас сақинасы, дақ медалендар пайда болады.
а) өзендерде
б) көлдерде
в) эолды
г) тоңды
д) карсты
36. Қандай процестердің әсерінен көшкіндер пайда болады?
а) беттік шайылу
б) абразия
в) жыралы эрозия
г) гравитациялық процестер
д) эолды
37. Антропогендік іс-әрекеттің нәтижесінде пайда болған жер бедері пішіндерін көрсетіңдер.
а) сай
б) арық
в) төбе
г) құм төбе
д) моренді бел-белес
38. Жер бедерінің флювиалды – флювиогляциялды пішіндері.
а) жыралар
б) қырқалар
в) оздар
г) куэсталар
д) (бедленд) жарамсыз жер
39. Флювиалды процестер:
а) желдің әрекеті
б) ағатын сулар әрекеті
в) флювиогляциялды тасқын әрекеті
г) мұздар әрекеті
д) жер асты суларының әрекеті
40. Өзендердің қиратушы жұмыстары:
а) абразия
б) дефляция
в) эрозия мүжілу
г) экзарация
д) абляция
41. Өзен шөгінділері:
а) каллювий
б) аллювий
в) элювий
г) делювий
д) деляпси
42. Аллювидің аккумуляциясы:
а) үгілу
б) аллювиді тасымалдау
в) арнаның тереңдетілуі
г) өзен шөгінділерінің жиналуы
д) уақытша салалардың шөгінділерінің жиналуы
43. Өзеннің мүжілуі ненің есебінен іске асады:
а) тектоникалық қозғалыстар
б) тасқын энергиясы
в) геологиялық құрылысы
г) жер бедерінің морфологиясы
д) абсолюттік биіктік
44. Тасқын энергиясы немен анықталады:
а) ағыстардың жылдамдығы мен сулардың көптігімен
б) тектоникалық құрылыммен
в) арнаның пішіндерімен
г) арнаның тереңдігімен
д) арнаның енімен
45. Түпкі мүжілу қалай анықталады:
а) аңғарлардың үлкейуі
б) аңғарлардың тереңдеуі
в) аллювияның жиналуы
г) үгілу қыртысының тасымалдануы
д) коллювийдің аккумуляциясы
46. Алювий басқа континенталдық шөгінділердің генетикалық түрлерінен қалай
ажыратылады.
а) тау жыныстарының жақсы домалақтануы мен сортталуымен
б) шөгінділердің тығыздығымен
в) құрайтын тау жыныстарының құрамымен
г) шөгінділердің жасымен
д) метоморфизмнің дәрежесімен
47. Өзен аңғарының бойының ұзаруы ненің себебінен өзгереді.
а) тереңдік
б) бүйір
в) трансгрессивтер
г) регрессивтер
д) беткейлік процестер
48. Ағыс бойынша төмен қарай өзен аңғарының ұзаруының өсу шегі:
а) регрессивті мүжілу
б) тереңдікті мүжілу
в) трангрессивті мүжілу
г) бүйірлік
д) беткейлік процестер
49. Қиманың тепе-теңдікті пайда болуына қандай процестер қатысады?
а) тек мүжілу процесі
б) тек қана аккумуляция
в) тек қана қоқыстардың тасымалдануы (транспортировка)
г) аккумуляция және тасымалдануы және мүжілуі
д) қоқыстардың мүжілуі мен тасымалдануы
50. Аллювидің түйіртпекті материалдары неден тұрады:
а) жақпартастардан
б) кесек тас-малтатастардан
в) қиыршық тастардан
г) ұсақ тастардан
