1.Бірінші текті фазалық ауысулар.Фазалық тепе-теңдік сызығы.Клапейрон- Клаузиус теңдеуі

Фазалық ауысу,фазалық түрлену — кең мағынасында сыртқы жағдайлар (температура, қысым, магниттік және электрлік өріс, т.б.) өзгергенде заттың бір фазадан екінші фазаға ауысуы; тар мағынасында сыртқы параметрлер үздіксіз өзгергенде физикалық қасиеттердің секірмелі өзгеруі. Температураның, қысымның немесе қандай да бір басқа физ. шаманың Фазалық ауысу өтетін мәні ауысу нүктесі деп аталады. Фазалық ауысудың екі тегін ажыратады. Бірінші текті Фазалық ауысуда заттың тығыздығы, құраушыларының концентрациясы сияқты термодинамикалық сипаттамалары секірмелі түрде өзгереді; масса бірлігінде Фазалық ауысу жылуы деп аталатын жылудың толық анықталған мөлшері бөлінеді немесе жұтылады.  Екінші текті Фазалық ауысу кезінде қандай да бір нөлге тең физикалық шама ауысу нүктесінің бір жағынан екінші жағына қарай ығысу нүктесінен алыстағанда нөлден бастап біртіндеп өседі. Мұнда тығыздық үздіксіз өзгереді, жылу бөлінбейді және жұтылмайды. Бірінші текті Фазалық ауысу табиғатта кең таралған құбылыс. Оған булану мен конденсаттану, балқу мен қатаю, қатты фазаға сублимациялану мен конденсаттану, қатты денелердегі кейбір құрылымдық ауысулар, мысалы, темір-көміртек қорытпасында мартенситтің түзілуі жатады. Таза асқын өткізгіштерде жеткілікті күшті магнит өрісі асқын өткізгіштік күйден қалыпты күйге бірінші текті Фазалық ауысутуғызады. Екінші текті Фазалық ауысуға: макроскоп. магниттік моменттің пайда болуымен бірге жүретін пара-ферромагнетик. ауысу, пара-антиферромагнетик. ауысу, т.б. жатады. Фазалық ауысу температураның, т.б. шамалардың қатаң анықталған мәндеріндегі бөлшектер санына шек қойылмайтын жүйеде ғана өтетін құбылыс.  

Күй диаграммалары.

 

Егер жүйе бір компонентті болса, яғни химиялық біртекті зат немесе қосылыс болса, онда фаза түсінігі агрегаттық күй түсінігімен дәл келеді.Фазалық айналуды көрнекті көрсету үшін диаграммалық күйпайдаланылады. Онда  координатында фазалық өтудің температура мен қысым арасындағы тәуелділік қисықтық түрінде берілген  булану, КБ – балқу және  - сублимация, олар өріс диаграммасын сәйкес қатты (ҚД), сұйық (С) және газ тәрізді (Г) фазаларына келетін үш аймаққа бөледі.Диаграммадағы қисықтық фазалық тепе-теңдік қисықтық деп аталады, оның әрбір нүктесі екі қатар жүзеге асқан фазалардың тепе-теңдік шарттарына сай келеді.Үштік нүкте деп фазалық тепе-теңдіктің қисықтығы қиылысатын нүктені айтады. Сонымен ол заттың үш фазасының бір мезгілде тепе-теңдікте қатар жүзеге асуы шартын анықтайды ( температурасы,  қысым).Судың үштік нүктесіне 273,16К (немесе 0,01⁰С) сәйкес келеді және термодинамикалық температуралық шкаланы тұрғызу үшін негізгі реперлік нүкте болып саналады.

Клапейрон – Клаузиус теңдеуі. 

Клапейрон – Клаузиус теңдеуі  тепе-теңдік қисықтығының көлбеулігін анықтайды. Мұндағы  - фазалық өтудің жылуы (мысалы балқу кезінде – меншікті балқу жылуы).

- зат көлемінің бірінші фазадан екінші фазаға өтуі кезіндегі өзгеруі (мысалы, балқу кезінде – Т _бал балқу температурасы). және  барлық уақытта оң, сондықтан тепе-теңдік көлбеулігі  -дің таңбасымен анықталады. Булану және сублимация кезінде көлем барлық уақытта артады, сондықтан  .Көптеген заттардың

балқуы кезінде көлем артады, сонымен  , яғни қысымның артуы балқу температурасының артуына әкеледі (тұтас сызық КБ- суретте).Көптеген заттар үшін (су,  , шойын) сұйық фазаның көлемі қатты фазаның көлемінен аз болады, яғни  . Сонымен қысымның артуы балқу температурасының төмендеуі мен жүреді (суреттегі штрихталған сызық).

2.Ең ықтимал жылдамдық E_к= Rt

Ең ықтимал жылдамдық және оған сәйкес келетін молекуланың кинетикалық энергиясы. Үлестірілу функцияның максимал мәніне сәйкес келетін жылдамдықтың төңірегінде топталатын молекулалардың мәні ең үлкен болады. Онда осы жылдамдық Максвелл үлестірілуінің қисығының ең жоғарғы мәнімен анықталады және ең ықтимал жылдамдық деп аталады. Сөйтіп, біз ең ықтимал жылдамдықты табу үшін, үлестірілу функциясының бірінші туындысын жылдамдық бойынша нолге теңестіріп, -ты былай табамыз: .Бұл теңдік орындалады, егер болса. неме . , немесе және . Алдыңғы екі шарттар үлестірілу қисығының максимумына сәйкес келмейді. Сондықтан, жақшадағы шаманы нолге айналдыратын жылдамдықтың мәні шартынан іздеп отырған -тің мәні табылады: , осыдан ,демек .Осыған орай, ең ықтимал жылдамдыққа сәйкес келетін молекула-ның кинетикалық энергиясы -ға тең болады.