7. Гісторыка-этнаграфічныя рэгіёны Беларусі

Гісторыка-этнаграфічны рэгіён – частка этнічнай тэрыторыі, што вылучаецца паводле комплексу этнакультрных прыкмет: асаблівасцей этнічнай гісторыі, характару рассялення, гаспадарчых заняткаў, народнай архітэктуры і г.д.Гісторыка-этнаграічныя рэгіёны адлюстроўваюць складаную гісторы фарміравання этнічнай тэрыторыі беларусаў і размяшчаюцца ў раёнах з блізкімі гісаычнымі ўмовамі,імкнучыся да басейну вялікіх рэк. Сацыяльна-эканамічныя і этнічныя працэсы, якія мелі свае прыватня асаблівасці розных раёнах Беларусі, з цягам часу акладвалі адбітак на мясцовую гаспадарку, матэрыяльную культуру і г.д. На т.Б. вылучаецца 6 этнаграіфічных рэгіёна: Падзвінне (Паазер’е), Паднапроўе, Цэнтральня Беларусь, Панямонне, Усходняе і Заходняе Палессе. Падвінне займае басейн Заходняй Дзвіны і яе прытокаў. Па геапалітычным і геаграфічным становішы прыкметна адрозніваецца ад астатняй Беларусі. Падняпроўе займае ўсходюю частку Беларусі – басейны ерхняга Дняпра і яго прытокаў. Падняпроўе не мае дакладна вызначаных межаў з этнграфічнай зонай Цэнтральнай Беларусі. Цэнтральня Беларусь займае аснноўную частку Мінскай вобласці і заходнюю ўскраіну Магілёўскай. Панямонне займае верхні басейн Нёмана і яго прытокаў. Мясцовае насельніцтва, як і ў Цэнтральнай Беларусі склалался на базе славянскіхм плямёнаў з прымесямі балтаў. Усходняе Палессе займае большую частку Палескай нізіны. У жалезным веке тут кампактна пажывалі плямёны мілградскай і зарубінецай культур. Заходняе Палссе займае басейн верхняй Прыпяці і яе прытокаў Піны і Ясельды. З’яўляючыся зонай славянскага рассялення, Палессе доўгі час захоўвала архаічныя рысы ў культуры і народным побыце. Геаграфічнае становішы абумовіла этнічную разнастайнасць мясцовага насельніцтва.

8. Гістарычныя тыпы пасяленняў

Да распаўсюджаных на Беларусі тыпаў паселішчаў адносяць: вёску, сяло, слабаду, фальварак, аколіцу засценак, хутар, а таксама мястэчкі і гарады. Вёска – асноўны тып пселішчаў. Асноўнай структурнай аадзінкай вёскі была сядзіба, якая складалася з жылля і цэлага комплексу падсобных і гаспадарачых пабудоў. Сяло – таксама вельмі стары і распаўсюджаны тып паселішчаў на Б. Асноўнай рысай сяла з’ўялялася наяўнасць царквы, валасной управы, карчмы, крамы і іншых грамадскіх ўстаноў. Слабада (воля, волька) – новыя тыпы паселішчаў для жыхароў, вызваленных на пэўны час ад феадальнай павіннассці. Аколіца – паселішча дробнай шляхты, якая сялілася асобна ад сялян-вяскоўцаў. Была агароджана з усіх бакоў. Вызаначался бессісістэмнасцю забудовы. Фальварак – невялікае пасяленне ў некалькі двароў, першапачаткова абазначаў феадальную гаспдаарку, мёнтак, дзе жыў феадал. Засценак – паселішча дробнай шляхты ў 1-3 сядзібы. Узнікла пасля рэформы 1557 год. Хутар – адасобленная сялянская гаспадарка з ядзібай, якая знаходзілася непаспрэдна на зямельным надзеле селяніна. Узнік пасля рэфмры 1861 года. Мястэчка – гістарычны тып паселішча, што ўвасабляў сабой пераходныя рысы сяла і горада. М. – гандлёва-рамесныя цэнтры, пэўную ролю таксама адыгрывала і сельская гаспадарка.