Тақырып 6. Өсімдік клеткаларын биосинтездік өнеркәсіпте пайдалану.
Жоспар:
1. Экономикалық маңызы зор заттарды өндірудің клеткалық технологиялары.
2. Өсірілетін клеткаларда қосымша заттардың коры жиналуына әсер ететін факторлар.
3. Өсімдіктің генотипі. Өсірген жасушалардын әртектілігі.
1. Экономикалық маңызы зор заттарды өндірудің клеткалық технологиялары. Тақырып 6. Өсімдік клеткаларын биосинтездік өнеркәсіпте пайдалану.
Мақсаты: Өсімдіктердің экономикалық маңызы зор заттарын өндірудің клеткалық технологияларының маңызын,алғы шарттарын, жасушаларды өсіру кезінде өсімдіктің генотипі мен әртектілігінің әсерін, өсіруге әсер ететін химиялық және физикалық ықпалдарын, жасушаларды суспензия ортада өсіру жүйелеріноқып үйрену.
Жоспар:
1. Экономикалық маңызы зор заттарды өндірудің клеткалық технологиялары.
2. Өсірілетін клеткаларда қосымша заттардың коры жиналуына әсер ететін факторлар.
3. Өсімдіктің генотипі. Өсірген жасушалардын әртектілігі.
Өсімдіктерде алуан түрлі қосымша заттар синтезделеді. Қосымша заттар деп аталса да олардың өсімдіктегі зат алмасудағы орны зор. Олардың көпшілігі медицинада, техникада, тамақ және парфюмерия өнеркәсібінде, ауыл шаруашылығында кең пайдаланылады.
In vitro жағдайында өсірілген жасушалардан алкалоидтарды, терпеноидтарды, гликозидтарды, полифенол-дарды, полисахаридтарды, эфир майларын, ерекше пептидтар мен белоктарды, таза бояғыш заттарды, стероидтарды, дәм татымдық заттарды, биоинсектицидтарды, балауыздарды, витаминдерді синтездейді.
Өсімдік құрамында көптеген маңызды заттары кездеседі, мысалы қызғылт қабыршөптің, жылан раувольфияның, кара мендуанасының, сасық мендуанасының т.с.с. өсімдіктердің құрамында әр түрлі алкалоидтар болады. Маңызды заттарды синтездейтін клеткаларды өсіру биотехиологияның жаңа саласы. Дағдылы биотехнологиялар бағалы биологиялық белсенді заттарды алу үшін бүтін ағзаларды пайдаланса (өсімдіктерді, жануарларды), осы заманғы биотехнология ерікті немесе иммобилизденген өсімдік клеткаларын өсіруге сүйенген жасушалық технологияларға негізделген. Төмендегі суретте өсірілетін жасушаларды биосинтездік өнеркәсіпте колданудьң 3 жолы көрсетілген.
Жасушалардың іп vitro жағдайында биотрансформация жүргізуге мүмкіншілігі болатындығы дәлелденген, яғни кейбір биологиялық белсенді заттар арзан қарапайым бастаушы заттардан синтезделеді.
|
|
|
|
|
|
|
Ж |
|
|
Экономикалық маңызды дағдылы өсімдік өнімдерін синтездеу
|
|
|
|
Негізінде жаңа өнімдерді синтездеу |
|
Биотрансформация |
|
||
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
Ферментациялық процестер
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Қажетті өнімдер
|
|
|
асушалар