8. Man анықтамалық басшылықты көру программасы.

Линуксте қандай да бір команда бойынша анықтама алу үшін man анықтамалық жүйесін қолдануға болады. Линуксте man анықтамасын шақыру less командасы сияқты жүзеге асады. man command: man-де бірнеше параметрлер бар. Ең жиі қолданылатындары мыналар: -k keyword – keyword сөзі кездесетін басқару беттерінің барлығын көрсетеді; <число> - басқаруды <число> номері бар бөлімнен алуды көрсетеді. Man командасының келедісей бөлімдері бар: 1.Қолданушы деңгейіндегі командалар мен қосымшалар. 2.Жүйелік шақырулар және ядроның қателік кодтары. 3.Библиотекалық функциялар. 4.Құрылғылар драйверлері және жүйелік протоколдар. 5.Файлдардың стандартты форматтары. 6.Ойындар және демонстрациялық программалар. 7.Әртүрлі файлдар және құжаттар. 8.Жүйелік басқару командалары. 9.Ішкі интерфейстер және ядро қасиеттері. man командасы бойынша басқаруды толығырақ man man командасын қолданып алуға болады.

9. Шығаруды қайта бағыттау. Stdin, stdout, stderr жайлы түсінік. Каналдар.

Көптеген жағдайларда файлдармен жұмыс істеген кезде бізге командаларды шығаруды қолдану қажет болады. Шығаруды қайта бағыттау проблемаларын шешумен біз әлі сабақтарда талқылайтын командалық қабықшалар айналысады. stdin – стандартты енгізу құралы. №0 файлдық нұсқаушысы бар. Барлық процесстермен автоматты түрде ашылады. stdout – стандартты шығару құралы. №1 файлдық нұсқаушысы бар. Барлық процесстермен автоматты түрде ашылады. stderr - стандартты қателер ағымы (қателер жайлы хабарлама үшін арнайы шығарк құралы). №2 файлдық нұсқаушысы бар. Барлық процесстермен автоматты түрде ашылады. Қайта бағыттау операторлары ақпаратты енгізу және шығару бағытын өзгерте алады. Канал – процесстерге деректермен алмасуды қамтамасыз ететін программалық интерфейс (бір жақтық ағым). Каналды ұйымдастырумен shell айналысады. Каналды басқару үшін “|” операторы қолданылады. Кейде сіз құрамын білетін, бірақ орналасқан жерін білмейтін ақпаратты шығару қажет болады. Дәл осындай жағдайлар үшін тұрақты өрнектер бар. Олардың ішіндегі ең көп қолданылатындарын көрсетіп кетейік, бірақ тұрақты өрнек.

10. Шығаруды қайта бағыттау. | және <,>,>> операторлары.

Үнсіздік бойынша Линукстің барлық командалары ақпаратты енгізу үшін stdin қолданылады, ал шығару үшін – stdout және stderr, егер оларға параметрлерімен кері нәрсе көрсетілмесе. Қайта бағыттау операторлары ақпаратты енгізу және шығару бағытын өзгерте алады. Осындай операторлар: > - стандартты ағымды файлға қайта бағыттайды (басқа ағым). Сонымен бірге, егер файл бар болса, ол қайта жазылады, ал егер жоқ болса – құрылады. >> - стандартты ағымды файлға қайта бағыттайды. Сонымен бірге, егер файл бар болса, онда ақпарат соңына қосылады, егер жоқ болса, файл құрылады. < - көрсетілген файл құрамын стандартты енгізу программасына қайта бағыттайды. >& - енгізу мен қателердің стандартты ағымдарын бір біріне қайта бағыттайды.

11. Ақпаратты фильтрлеу. Регулярлы өрнектер . Grep командасы.

Кейде бізге құрамын білетін, бірақ орналасқан жерін білмейтін ақпаратты шығару қажет болады. Дәл осындай жағдайлар үшін тұрақты өрнектер бар. Олардың ішіндегі ең көп қолданылатындарын көрсетіп кетейік, бірақ тұрақты өрнектер бұдан әлдеқайда көп. Тұрақты өрнектер – мәтінде іздеу үшін шаблонды көрсету құралы. ^ - жол басы $ - жол соңы [] – жақшаға алынған символдардың кез-келгені. Диапазондарды көрсетеді, мысалы [0-9] – сандар, [a-zA-Z] – латын әліппесінің барлық әріптері. [^] – жақшаға алынған символдардан басқа кез-келгені. \- кез-келген метасимволдың әрекетін болдырмау. Мысалы \$ - $ символын білдіреді, жол соңындағы \ емес, ал \\$ - \ символы жол соңында. . – кез-келген бір символ * - 0 немесе мәтінде алдыңғы шаблон бірден көп рет кездеседі. Осылайша, мысалға .* өрнегі кез-келген символдар жиынтығын білдіреді.Тұрақты өрнектер Линукстың барлық мәтіндік редакторларымен дерлік қолданылады. Және де мәтінді фильтрациялау программасы grep бар. Ол да тұрақты өрнектерді қолданады. grep regexp file - мәтінді фильтрациялау утилиті. file файлында regexp шаблонына сәйкес келетін өрнектер кездесетін жолдар іздеп , оларды стандартты шығаруға шығарады. grep утилитін тек файлдардың мәтіндерін фильтрациялау үшін ғана қолданбайды, оны және, мысалға қандай да бір командаларды фильтрациялау үшін қолданады.