Бетон араласпасының қасиеттеріне әсер ететін факторлар: толтырғыштардың сипаттамалары, ыстық және құрғақ орта, дайындағнаннан жайғастыруға дейінгі уақыттың әсері.

Бетон араласпасы көп компонентті күрделі жүйе болғандықтан оның қасиеттеріне (құрылымының біркелкігіне, жайғасымдылығына) реалогиялық көрсеткіштеріне көптеген факторлар әсер етеді.

Олар:

- бастапқы судың көлемі;

- цементтің шығыны;

- пластификаторлық қоспалар;

- толтырғыштардың ерекшеліктері (түрі, ірілігі, су сорғыштығы);

- вибрациялық өңдеу;

- климаттық жағдай (ыстық-құрғақ);

- араласпаны дайындағаннан бастап оны қалыпқа құюға кететін уақыт.

Бастапқы судың ролі (әсері)

Бетон араласпасын дайындауға қажет су бетон араласпасының реалогиялық қасиеттеріне әсер ететін негізгі факторлар.

Араласпадағы бос физикалық, физика-химиялық су оның құрылымының қалыптасуы тасымалдауда, тығыздауда, қатуда әсер етеді.

Бетон араласпасын араластырудан бастап су көлемі әртүрлі себептерден азайып оның әсер етуіде өзгереді.

Су көлемінің көбейюі төмендегі жағдайларға әкеледі:

• қатты компоненттердің бетіндегі су қабаты қалыңдығы көбейіп молекулалық байланыс күші төмендейді;

• цементтің байланыстырғыштығы әлсірейді;

• бетон араласпасының құрылымдық беріктігі әлсірейді.

Осылардың нәтижесінде араласпа массасында ауыр қатты толтырғыштар шөгіп бос суды ығыстырады, бөлінеді. Осыған байланысты бетон араласпасының судың бөлінуіне қарсылық етуін, оның су ұстағыштық қабілеті деп атайды.

Су көлемінің көбеюі бетон араласпасының су ұстағыштық қабілтінің артуына, құрамындағы толтырғыштардың бөлінеуіне әселеді.

Алдымен ірі толтырғыштар, біртіндеп майда толтырғыштар шөгіп артық суды ығыстырады.

Осының нәтижесінде су толтырғыштарды айналып өтіп қатынасты каналдардың (капиллярлардың) пайда болуына әкеледі.

Толтырғыштардың алғашқы шөгуінен судың ығыстырылып бетіне шығуы уақыт өте көзге көрінбейтін ішкі цемент түйіршіктерінің, майда ұнтақталған компоненттерінің бөлінуімен – седиментациямен жалғасады.

Жоғарыда аталған процесстердің нәтижесінде бетон араласпасының массасында судың ығысып қозғалуы бетонның тығыздығын төмендетіп, беріктік, төзімділік, т.б. қасиеттерін нашарлатады.

Технологиялық операциялар талаптарын қанағаттандыратын жайғасымдылыққа сәйкес су мөлшері – қажеттілік су деп аталады.

Пластификаторлық қоспалардың ролі

Қоспаларды пайдаланудағы мақсат су қажеттілігін азайта отырып бетон араласпасының ыңғайлы жайғасымдылығына қол жеткізізе отырып бетонның тығыздығын жоғарылату.

Қоспаларды пайдалануда бетон араласпасының жайғасымдылық қасиетінің жақсару себебі майда толтырғыштардың цемент түйіршіктерінде молекула аралық байланыста болып үйкеліс күштерінің қоспалардың әсерінен азайуы.

Үйкеліс және молекула аралық күштердің азайуы қоспалардың түйіршіктер бетіне орналасып (адцорбция) молекулалық деңгейде физикалық-химиялық процесстердің әсерінен болады.

Көп тараған пластификаторлық қоспалардың қатарында беттік белсенді заттар (поверхностно активные вещества - ПАВ) жатады.

Гидрофильді пластификаторлық қоспа (ССБ)

Гидрофобты пластификаторлық қоспа (водо растворимылонафт, соль органических кислот)

Гидрофильді пластификатор – цемент түйіршіктеріне бөлшектеу (диспергация) әсер етіп, майлау ролін атқаратын цемент қамырының (тесто) көлемін көбейтуге әсер етеді.

Осының нәтижесінде майлағыштық әсерден молекула аралық байланыс үйкеліс күштер азайып араласпаның жылжымалылығы жақсарады.

Сонымен қатар осы қоспа бетон араласпасына ауа түйіршіктерін ендіруге себеп болады.

Гидрофобты пластификаторлар қатты түйіршіктердің бетіне орналасып сулану (смачиваемость) қабілетін төмендетіп молекула аралық байланыс үйкеліс күштерді төмендетіп араласпаның жайғасымдылығын жақсартады.

Микро пенообразующие (ауа сіңдіргіш - воздухововлекающие)

қоспалар

Қоспаның әсерінен судың беттік тартылу қабілетін төмендетіп, майда ауа түйіршіктерінің бетон араласпасына енуге мүмкіндік береді.

Осы майда түйіршіктер цемент, майда толтырығыштар бетіне орналасып майлағыш роль атқарады.

Толтырғыштардың әсері

Бетон араласпасының қасиеттеріне толтырғыштардың түрі, геометриялық сипаттамалары, сусорғыштығы әсер етеді.

Ірі және майда толтырғыштардың көлемдік қатынасы бетон араласпасының жайғасымдылығына әсер етеді.

Толтырғыштардың сусорғыштығы жоғарылаған сайын жылжымалылығы төмендейді. Сол себепті толтырғыштарды алдын ала сумен қанықтырған пайдалы.

Ыстық-құрғақ климаттың бетон араласпасына әсері

Ыстық-құрғақ климаттың бетон араласпасына әсері – судың булануынан жайғасымдылықтың төмендеуі.

Оны болдырмаудың жолы – бетон араласпасындағы суды сақтауға ықпал ету керек.

Арнайы пластификаторлық қоспаларды пайдаланып судың (толтырғыштар қуыстарындағы) беттік тарту күшін азайтып судың толтырғыштарға көбірек енуіне жағдай жасалады.

Бетон араласпасын дайындағаннан оны қалыптауға

дейінгі уақыттың әсері

Тасымалдау кезінде бетон араласпасының жайғасымдылығының төмендеуі.

Себебі – араласпадағы су мөлшерінің біртіндеп азаюы.

Сол себепті бетон араласпасын мүмкіндігінше жылдам жайғастыру керек.