6. Алкогольдік сусындар:

• нормативтік құжаттар бойынша сапасын анықтау;

• шарап, арақ, коньяк физикалық-химиялық көрсеткіштер: толық құйылуы;

• спирт, қант, титрленетн қышқыл құрамы бойынша стандартқа сәйкес келе ме;

• шарап, арақ, коньяк этикеткада көрсетілген атауға сәйкес келе ме;

• шараптың табилылығын анықтау;

• спирттің, коньяк спиртінің және шарап материалдарының сәйкестігі.

Кілттік терминдер

Сараптамалық зерттеу технологиясы

сараптаманың технологиялық циклі

Партия, таңдап алу, сынама

Кедендік ресімдер кезеңі

Бақылау сұрақтары

1. Сараптамалық зерттеу технологиясы

2. Геммологиялық сараптаманың технологиялық циклі

3. Кедендік сараптама жүргізудің технологиялық кестесі

4. Бұзушылықтардың түрлері

5. Зерттеу кезіндегі сұрақтар мен мақсаты:

• бағалы металдар, қорытпалар және олардан жасалған бұйымдар;

• мұнай өнімдері, жанар-жағар май және жеңіл тұтанатын заттар;

• полимерлік материалдар мен олардан жасалатын бұйымдар.

7. Сарапшы қызметінің негізгі бағыттары

7.1. Сарапшы және оның құзреті, сарапшының жеке қасиеттері

Сараптама мекемелерінде жұмыс жүргізетін және сараптамалық қызметке арнайы рұқсаты (лицензиясы) бар сарапшылар сараптама жүргізу құқығына ие бола алады. Ізденушінің базалық (кеден, заң, материалтану, саудагерлік,өнертану және т.б.) білімі, кеден ісі және сараптаманың негіздерін білуі, зерттеу мариалдарына және бұйымдарына қатысты нарық коньюктурасын білуі, сондай-ақ оның белсенділігі мен кәсіптік біліктілік және мәдени тұрғыда ақпараттандырылуына байланысты жоғары біліктілігі осындай рұқсатты алу үшін міндетті шарттар болып табылады.

Ақпараттық белсенділік – бұл адамның қазіргі ақпараттардың негізін игеруге талпынуы. Ол экспертке кондидаттың ниетіне, қабілетіне және мүмкіндіктеріне байланысты болады.

Кәсіби ақпараттандырылуға кеден ісінің даму тарихы және қазіргі күйі бойынша білім көлемі, сондай-ақ белгілі бір сыныпқа, сараптаманың нақты түрлерінің көлемдері мен заттарына сәйкес білім салалары жатады.

Кеден сарапшысы:

• жүргізіліп жатқан сараптамаға ұлттық стандарттар мен деректемелер талаптарының сәйкес болуында;

• кеден сараптамасы қызметінің шет елде жүргізуінің әдістемелік, ұйымдастырушылық, экономикалық және құқықтық мәселелерінде (ережелерінде) кәсіби ақпараттандырылуы тиіс.

Квалиметрикалық ақпараттандырылуы – сарапшының өнім сапасын бағалаудың сандық әдістемелерімен айналысатын ғылым, яғни квалиметриалардың негіздерін білуін көздейді. Квалиметриа сандық бағалаудың негізгі әдістерін және қазіргі талдау аспаптарын, сондай-ақ сарапшының зерделенетін материалдар мен бұйымдар сапасының объективті сараптамалық бағасын табуға және қолдануға, оның ішінде сапа көрсеткіштерінің номенклатурасын дұрыс таңдаудыі жүзеге асыруға және олардың бағалау шкаласын сауатты жасауға талпынуын пайдаланады.

Мәдени ақпараттандырылуы - сарапшының эрудициасына және инцеклопедиалық біліміне негізделеді. Ол жаратылыстану, техникалық, гуманитарлық ғылымдар саласындағы білімдерді меңгеруі тиіс. Зерттелетін материалдар туралы халықаралық ақпаратты меңгеруі үшін шет тілдерді меңгеруі қажет.

Өзінің кәсіби және квалиметрикалық құзыретін кеден сарапшысы;

• жоғары оқу орындарының, академияның немесе институттың күндізгі немесе сырттай оқыту бөлімдерінде біліктілігін арттыру:

• сараптамаларға және сертификаттауға тұрақты түрде қатысу;

• теориялық және практикалық квалиметриа саласында өз бетінше жұмыс жүргізу арқылы арттыра алады.

Сарапшының жеке қасиеттері оның қабілеттілігімен, біліктілігімен, дағдысымен, еңбекке деген көзқарасымен (оның ішінде өз жұмыс жақсы атқаруға талпынуымен), қарым-қатынас жасай алуымен (оның ішінде күрделі, кейде ұрыс жан-жал жағдайларында жұмыс істей алуымен) анықталады. Сарапшының есі дұрыс болуы керек, ол талдау жасау дағдысын меңгеруі, оқиғаны шынай тұрғыдан қабылдай алуы тиіс. Сонымен қатар оның физиологиялық ерекшеліктері: түсті тану, көру, еске сақтау қабілеті терең дамыған, денсаулығы мықты немесе барлық жағдайда да көңіл күйі жақсы, бір қалыпты, жинақы, жылдам, қырағы және т.б. болуы тиіс.