- •Автордан
- •Фонетика
- •1 Нче бирем. Сњздђге сузык авазларга тулы характеристика бирегез.
- •2 Нче бирем. Сњздђге тартык авазларга тулы характеристика бирегез.
- •9 Нчы бирем. Яћгырау (саћгырау) тартыклардан гына, яћгырау џђм саћгырау тартыклардан торган кеше исемнђрен љч баганага аерып языгыз.
- •10 Нчы бирем. Сњз басымы беренче (икенче, љченче, дњртенче) иќеклђргђ тљшкђн сњзлђрне баганалап язып алыгыз.
- •Сузык авазларга тулы характериститка бирү таблицасы
- •Сњзлђргђ тулы фонетик анализ ясау њрнђклђре
- •1. Бер иќекле сњзлђргђ фонетик анализ ясау њрнђге.
- •2. Берничђ иќекле сњзлђргђ фонетик анализ ясау њрнђклђре.
- •2.1. Ђйтелеше белђн язылышы туры килгђн сњзлђргђ фонетик анализ ясау њрнђге.
- •2.2. Ђйтелеше белђн язылышы туры килмђгђн сњзлђргђ фонетик анализ ясау њрнђге.
- •2.4. “Г” хђрефе ике авазга ([гъ], [г] авазларына) билге булып йљри.
- •2.5. “Я” хђрефе нечкђ сњзлђрдђ [йђ], калын сњзлђрдђ [йа] булып укыла.
- •2.5. “Ю” хђрефе калын сњзлђрдђ [йу], нечкђ сњзлђрдђ [йњ] булып укыла.
- •2.6. “Е” хђрефе калын сњздђге иќек башында [йы], нечкђ сњзнећ иќек башында [йэ]; иќек уртасында џђм азагында [э] авазы булып укыла.
- •2.7. “У” хђрефе [у], [w] авазларына билге булып йљри.
- •2.8. “Њ” хђрефе [њ], [w] авазларына билге булып йљри.
- •2.11. Сњз уртасындагы “э” хђрефе бугаз тартыгын (џђмзђне) белдерђ.
- •2.12. Аеру билгесе (ь, ъ) булган сњзлђргђ фонетик анализ ясау њрнђге
- •2.13. Сњз уртасындагы иќек башында “и” хђрефе язылган сњзлђргђ фонетик анализ ясау.
- •2.14. Тартыклар ассимиляциясе књзђтелгђн сњзлђргђ фонетик анализ ясау њрнђклђре. [н] авазыныћ [м] авазы белђн чиратлашуы.
- •2.15. Тел арты џђм кече тел ассимиляциясе.
- •2.16. Борын ассимиляциясе.
- •2.17. [Л] авазыныћ [н] авазы белђн чиратлашуы.
- •2.18. [З] авазыныћ саћгыраулашуы
- •2.19. [З] авазыныћ [ч] авазы белђн чиратлашуы.
- •2.20. “В” хђрефе 3 авазга ([в], [w], [ф]) билге булып йљри.
- •2.21. Яћгыраулыкта – саћгыраулыкта охшашлану.
- •2.22. [Д] авазыныћ [т] авазы белђн чиратлашуы.
- •3. Парлы сњзлђргђ фонетик анализ ясау њрнђге
- •4. Кушма сњзлђргђ фонетик анализ ясау њрнђге
- •5. Алмашлыкларга фонетик анализ ясау њрнђге
- •6. Теркђгечлђргђ фонетик анализ ясау њрнђге
- •7. Рђвешлђргђ фонетик анализ ясау њрнђге
- •8. Затланышлы фигыльлђргђ фонетик анализа ясау њрнђге Боерык фигыль
- •Хикђя фигыль
- •Шарт фигыль
- •9. Затланышсыз фигыльлђргђ фонетик анализ ясау њрнђге Сыйфат фигыль
- •Хђл фигыль
- •Инфинитив
- •Исем фигыль
- •10. Ымлыкларга фонетик анализ ясау њрнђге
- •11. Бђйлеклђргђ џђм бђйлек сњзлђргђ фонетик анализ ясау њрнђге
- •12. Модаль сњз тљркемнђренђ фонетик анализ ясау њрнђклђре
- •Хђбђрлек сњз
- •Модаль сњз
Инфинитив
Барырга – сњздђ 3 иќек бар: ба-рыр-га; хђрефлђр: б, а, р, ы, р, г, а; авазлар: [б], [а], [р], [ы], [р], [гъ], [а]; сњздђ 7 хђреф, 7 аваз; õðåô ñàíû áåëí àâàç ñàíû òóðû êèëђ; [а], [ы] – калын сузыклар; сœзне йтелешенд сузыклар гармониясе саклана; [б], [гъ] – парлы яћгырау тартыклар, [р] – парсыз яћгырау тартык; сœзне язылышы йтелешен туры килђ; басым соћгы иќеккђ тљшђ [барыргъа].
Бармаска – сњздђ 3 иќек бар: бар-мас-ка; хђрефлђр: б, а, р, м, а, с, к, а; авазлар: [б], [а], [р], [м], [а], [с], [къ], [а]; сњздђ 8 хђреф, 8 аваз; õðåô ñàíû áåëí àâàç ñàíû òóðû êèëђ; [а], [ы] – калын сузыклар; сœзне йтелешенд сузыклар гармониясе саклана; [б] – парлы яћгырау тартык, [р], [м] – парсыз яћгырау тартыклар, [с], [къ] – парлы саћгырау тартыклар; сœзне язылышы йтелешен туры килђ; басым беренче иќеккђ тљшђ [бармаскъа].
Керергђ – сњздђ 3 иќек бар: ке-рер-гђ; хђрефлђр: к, е, р, е, р, г, ђ; авазлар: [к], [э], [р], [э], [р], [г], [ђ]; сњздђ 7 хђреф, 7 аваз; õðåô ñàíû áåëí àâàç ñàíû òóðû êèëђ; [э], [ђ] – нечкђ сузыклар; сœзне йтелешенд сузыклар гармониясе саклана; [к] – парлы саћгырау тартык, [р] – парсыз яћгырау тартык, [г] – парлы яћгырау тартык; сœзне язылышы йтелешен туры килђ; басым соћгы иќеккђ тљшђ [кэрэргђ].
Кермђскђ – сњздђ 3 иќек бар: кер-мђс-кђ; хђрефлђр: к, е, р, м, ђ, с, к, ђ; авазлар: [к], [э], [р], [м], [ђ], [с], [к], [ђ]; сњздђ 8 хђреф, 8 аваз; õðåô ñàíû áåëí àâàç ñàíû òóðû êèëђ; [э], [ђ] – нечкђ сузыклар; сœзне йтелешенд сузыклар гармониясе саклана; [к], [с] – парлы саћгырау тартыклар, [р], [м] – парсыз яћгырау тартыклар; сœзне язылышы йтелешен туры килђ; басым беренче иќеккђ тљшђ [кэрмђскђ].
Эшлђргђ – сњздђ 3 иќек бар: эш-лђр-гђ; хђрефлђр: э, ш, л, ђ, р, г, ђ; авазлар: [э], [ш], [л], [ђ], [р], [г], [ђ]; сњздђ 7 хђреф, 7 аваз; õðåô ñàíû áåëí àâàç ñàíû òóðû êèëђ; [э], [ђ] – нечкђ сузыклар; сœзне йтелешенд сузыклар гармониясе саклана; [ш] – парлы саћгырау тартык, [л], [р] – парсыз яћгырау тартыклар, [г] – парлы яћгырау тартык; сœзне язылышы йтелешен туры килђ; басым соћгы иќеккђ тљшђ [эшлђргђ].
Эшлђмђскђ – сњздђ 4 иќек бар: эш-лђ-мђс-кђ; хђрефлђр: э, ш, л, ђ, м, ђ, с, к, ђ; авазлар: [э], [ш], [л], [ђ], [м], [ђ], [с], [к], [ђ]; сњздђ 9 хђреф, 9 аваз; õðåô ñàíû áåëí àâàç ñàíû òóðû êèëђ; [э], [ђ] – нечкђ сузыклар; сœзне йтелешенд сузыклар гармониясе саклана; [ш], [с], [к] – парлы саћгырау тартыклар, [л], [м] – парсыз яћгырау тартыклар; сœзне язылышы йтелешен туры килђ; басым икенче иќеккђ тљшђ [эшлђмђскђ].
Кияргђ – сњздђ 3 иќек бар: ки-яр-гђ; хђрефлђр: к, и, я, р, г, ђ; авазлар: [к], [и], [й], [ђ], [р], [г], [ђ]; сњздђ 6 хђреф, 7 аваз; õðåô ñàíû áåëí àâàç ñàíû òóðû êèëми; [и], [ђ] – нечкђ сузыклар; сœзне йтелешенд сузыклар гармониясе саклана; [к] – парлы саћгырау тартык, [й], [р] – парсыз яћгырау тартыклар, [г] – парлы яћгырау тартык; сœзне язылышы йтелешен туры килђ; басым соћгы иќеккђ тљшђ [кийђргђ].
Кимђскђ – сњздђ 3 иќек бар: ки-мђс-кђ; хђрефлђр: к, и, м, ђ, с, к, ђ; авазлар: [к], [и], [м], [ђ], [с], [к], [ђ]; сњздђ 7 хђреф, 7 аваз; õðåô ñàíû áåëí àâàç ñàíû òóðû êèëђ; [и], [ђ] – нечкђ сузыклар; сœзне йтелешенд сузыклар гармониясе саклана; [к], [с] – парлы саћгырау тартыклар, [м] – парсыз яћгырау тартык; сœзне язылышы йтелешен туры килђ; басым беренче иќеккђ тљшђ [кимђскђ].