Фонетика

Укытучы фонетик анализны башта, максатка ярашлы итеп, тљрле биремнђргђ бњлеп, љлешлђп эшлђтђ. Ул биремнђрнећ џђркайсы тулы фонетик анализныћ ниндидер бер љлешен тђшкил итђ, мђсђлђн:

1 Нче бирем. Сњздђге сузык авазларга тулы характеристика бирегез.

1 нче вариант	2 нче вариант
Ђй декабрь! Егерменче кљнећ. Књћелдђ боз. Књздђ – кайнар яшь. Мећђњлђрнећ теллђрендђ бер сњз: Сђйдђш… Сђйдђш… Сђйдђш… Р.Фђйзуллин	Зђћгђр књзле, якты йљзле Сђйдђш, Ђверелеп халык моћына, Књћеллђрдђн–књћеллђргђ њрли, Уйчан гына њрли, тын гына. Р.Харис

Њрнђк. Ђй: [ђ] – тњбђн књтђрелешле, иренлђшмђгђн алгы рђт сузыгы;

2 Нче бирем. Сњздђге тартык авазларга тулы характеристика бирегез.

1 нче вариант	2 нче вариант
Балалар, вакыт, дђрђќђ, жуылдый, зђћгђр, ќимеш, гасыр, књгђрчен, карга, кљрђк, чђч, сурђт, шалкан, тарак, фикер, пычак, Марат, кызыл, лачын, кырык, йолдыз, таћ, хат, џђм, тђэмин.	Хђрђкђт, џђркем, мљэмин, чаћгы, йљрђк, рђхмђт, нарат, лђкин, мљмкин, тљп, фђлђн, тимер, шакмак, сљт, чљгендер, каймак, кирђк, гљмбђ, Газинур, ќљмлђ, зирђк, гыжлый, дњрт, завод, бакыр.

Њрнђк. Балалар: [б] – шаулы, йомык, саф, яћгырау ирен-ирен тартыгы, [п] авазыныћ яћгырау пары; [л] – сонор, љрелмђле, яћгырау, тел-теш тартыгы, саћгырау пары юк; [р] – сонор, калтыраулы, яћгырау тел-аћкау тартыгы, саћгырау пары юк; …

3 нче бирем. Бирелгђн сњзлђрне иќеклђргђ бњлегез.

Балалар, књбђлђк, балыкчылар, тњземсезлек, уналтынчы, књтђренке, яшьлек, яшелчђ, мђсьђлђ, мђсђлђн, дљнья, кулъюгыч, кулында, тђэсир, њзешчђн, њзенчђ.

Њрнђк. Балалар – ба-ла-лар, …

4 нче бирем. Бирелгђн сњзлђрдђ ничђ хђреф, ничђ аваз бар?

Яћа, янђ, юка, юкђ, эш, мђсђлђн, мђсьђлђ, ядкарь, яткыр, кђгазь, алмаз, тђэмин, элмђк, игълан, суган, якынаю, ерагаю, кыйммђт, кайнар.

Њрнђк. Яћа сњзендђ 3 хђреф, 4 аваз бар, …

5 нче бирем. Хђреф саны белђн аваз саны туры килгђн сњзлђрне беренче, хђреф саны аваз саныннан књбрђк булган сњзлђрне икенче, аваз саны хђреф саныннан књбрђк булган сњзлђрне љченче баганага язып алыгыз.

Ђни, игълан, яшел, бабай, яшьлек, гарьлек, кулъязма, књндђм, гыйлем, яшђеш, янгыр, кыйммђт, гљлќимеш, янђшђ, мђсьђлђ, тљзелеш, колын, вђгъдђ, яфрак, елан, дђгъва, дићгезче, лачын, нђмђгълњм, юкђ.

Њрнђк.

ђни

игълан

яшел

6 нчы бирем. Калын сузыклардан торган сњзлђрне беренче, нечкђ сузыклардан торган сњзлђрне икенче, калын џђм нечкђ сњзыклардан торган сњзлђрне љченче баганага языгыз.

Бурыч, рђхмђт, китап, иман, ярканат, энќе, нђсел, илџам, озынча, очсыз-кырыйсыз, мђшђкать, нђшриятчы, кузгалак, мђшгульлек, илтифат, пакьлек, нибары, мияубикђ, нурланыш, нђкышле, књбђлђксыманнар, миџербан, остабикђ, рђсњл, рђхим-шђфкать, сау-сђламђт, кыяфђт.

Њрнђк.

бурыч

рђхмђт

иман

7 нче бирем. Ђйтелешендђ сузыклар гармониясе сакланган сњзлђрне беренче, сузыклар гармониясе сакланмаган сњзлђрне икенче баганага языгыз.

Табак-савыт, табигать, талиб, такмакчы, тасма, тасмачђчђк, утызмећче, ташбака, умарталык, фидакарь, фаќигале, фикердђш, кодрђт, кардђш, кеше-кара, канђгать, гарђп, кием-салым, гаделлек, каракњл, гадилек, газиз.

Њрнђк.

табак-савыт

табигать

8 нче бирем. Яћгырау (саћгырау) тартыклардан гына, яћгырау џђм саћгырау тартыклардан торган сњзлђрне љч баганага аерып языгыз.

Бала, китап, мђктђп, хљрмђт, уйнап-кљлеп, шапшак, язгы, ышкы, инсафлы, зинџар, агай, ќилбердђњ, хисап, гомер, хђтта, димђк, абыстай, баскыч-баскыч, дљнья, узган-барган, саташу, хат, ефђк, авыз, уйламаганда, елга, сипкеч, тљпчек, агай-энелек, урман, тђхет, ипсез, балыкчы, жђллђњ, хаста, учак, барабан, ялагайлану, искечђ, ерагаю, хуш, галим, башваткыч, тђнђфес.

Њрнђк.

бала

китап

мђктђп

Шундый ук биремне кеше исемнђрен^ тикшертеп тђ њтђтергђ мљмкин.