- •Автордан
- •Фонетика
- •1 Нче бирем. Сњздђге сузык авазларга тулы характеристика бирегез.
- •2 Нче бирем. Сњздђге тартык авазларга тулы характеристика бирегез.
- •9 Нчы бирем. Яћгырау (саћгырау) тартыклардан гына, яћгырау џђм саћгырау тартыклардан торган кеше исемнђрен љч баганага аерып языгыз.
- •10 Нчы бирем. Сњз басымы беренче (икенче, љченче, дњртенче) иќеклђргђ тљшкђн сњзлђрне баганалап язып алыгыз.
- •Сузык авазларга тулы характериститка бирү таблицасы
- •Сњзлђргђ тулы фонетик анализ ясау њрнђклђре
- •1. Бер иќекле сњзлђргђ фонетик анализ ясау њрнђге.
- •2. Берничђ иќекле сњзлђргђ фонетик анализ ясау њрнђклђре.
- •2.1. Ђйтелеше белђн язылышы туры килгђн сњзлђргђ фонетик анализ ясау њрнђге.
- •2.2. Ђйтелеше белђн язылышы туры килмђгђн сњзлђргђ фонетик анализ ясау њрнђге.
- •2.4. “Г” хђрефе ике авазга ([гъ], [г] авазларына) билге булып йљри.
- •2.5. “Я” хђрефе нечкђ сњзлђрдђ [йђ], калын сњзлђрдђ [йа] булып укыла.
- •2.5. “Ю” хђрефе калын сњзлђрдђ [йу], нечкђ сњзлђрдђ [йњ] булып укыла.
- •2.6. “Е” хђрефе калын сњздђге иќек башында [йы], нечкђ сњзнећ иќек башында [йэ]; иќек уртасында џђм азагында [э] авазы булып укыла.
- •2.7. “У” хђрефе [у], [w] авазларына билге булып йљри.
- •2.8. “Њ” хђрефе [њ], [w] авазларына билге булып йљри.
- •2.11. Сњз уртасындагы “э” хђрефе бугаз тартыгын (џђмзђне) белдерђ.
- •2.12. Аеру билгесе (ь, ъ) булган сњзлђргђ фонетик анализ ясау њрнђге
- •2.13. Сњз уртасындагы иќек башында “и” хђрефе язылган сњзлђргђ фонетик анализ ясау.
- •2.14. Тартыклар ассимиляциясе књзђтелгђн сњзлђргђ фонетик анализ ясау њрнђклђре. [н] авазыныћ [м] авазы белђн чиратлашуы.
- •2.15. Тел арты џђм кече тел ассимиляциясе.
- •2.16. Борын ассимиляциясе.
- •2.17. [Л] авазыныћ [н] авазы белђн чиратлашуы.
- •2.18. [З] авазыныћ саћгыраулашуы
- •2.19. [З] авазыныћ [ч] авазы белђн чиратлашуы.
- •2.20. “В” хђрефе 3 авазга ([в], [w], [ф]) билге булып йљри.
- •2.21. Яћгыраулыкта – саћгыраулыкта охшашлану.
- •2.22. [Д] авазыныћ [т] авазы белђн чиратлашуы.
- •3. Парлы сњзлђргђ фонетик анализ ясау њрнђге
- •4. Кушма сњзлђргђ фонетик анализ ясау њрнђге
- •5. Алмашлыкларга фонетик анализ ясау њрнђге
- •6. Теркђгечлђргђ фонетик анализ ясау њрнђге
- •7. Рђвешлђргђ фонетик анализ ясау њрнђге
- •8. Затланышлы фигыльлђргђ фонетик анализа ясау њрнђге Боерык фигыль
- •Хикђя фигыль
- •Шарт фигыль
- •9. Затланышсыз фигыльлђргђ фонетик анализ ясау њрнђге Сыйфат фигыль
- •Хђл фигыль
- •Инфинитив
- •Исем фигыль
- •10. Ымлыкларга фонетик анализ ясау њрнђге
- •11. Бђйлеклђргђ џђм бђйлек сњзлђргђ фонетик анализ ясау њрнђге
- •12. Модаль сњз тљркемнђренђ фонетик анализ ясау њрнђклђре
- •Хђбђрлек сњз
- •Модаль сњз
7. Рђвешлђргђ фонетик анализ ясау њрнђге
Шактый – сњздђ 2 иќек бар: шак-тый; хђрефлђр: ш, а, к, т, ы, й; авазлар: [ш], [а], [къ], [т], [ы], [й]; сњздђ 6 хђреф, 6 аваз; хђреф саны белђн аваз саны туры килђ; [а], [ы] – калын сузыклар; сњзнећ ђйтелешендђ сузыклар гармониясе саклана; [ш], [къ], [т] – парлы саћгырау тартыклар, [й] – парсыз яћгырау тартык; сњзнећ язылышы ђйтелешенђ туры килђ; басым беренче иќеккђ тљшђ [шакътый].
Татарча – сњздђ 3 иќек бар: та-тар-ча; хђрефлђр: т, а, т, а, р, ч, а; авазлар: [т], [а], [т], [а], [р], [ч], [а]; сњздђ 7 хђреф, 7 аваз; хђреф саны белђн аваз саны туры килђ; [а] – калын сузык; сњзнећ ђйтелешендђ сузыклар гармониясе саклана; [т], [ч] – парлы саћгырау тартыклар, [р] – парсыз яћгырау тартык; сњзнећ язылышы ђйтелешенђ туры килђ; басым икенче иќеккђ тљшђ [татарча].
Минемчђ – сњздђ 3 иќек бар: ми-нем-чђ; хђрефлђр: м, и, н, е, м, ч, ђ; авазлар: [м], [и], [н], [э], [м], [ч], [ђ]; сњздђ 7 хђреф, 7 аваз; хђреф саны белђн аваз саны туры килђ; [и], [э], [ђ] – нечкђ сузык; сњзнећ ђйтелешендђ сузыклар гармониясе саклана; [м], [н] – парсыз яћгырау тартыклар, [ч] – парлы саћгырау тартык; сњзнећ язылышы ђйтелешенђ туры килђ; басым икенче иќеккђ тљшђ [минэмчђ].
Акчалата – сњздђ 4 иќек бар: ак-ча-ла-та; хђрефлђр: а, к, ч, а, л, а, т, а; авазлар: [а], [къ], [ч], [а], [л], [а], [т], [а]; сњздђ 8 хђреф, 8 аваз; хђреф саны белђн аваз саны туры килђ; [а] – калын сузык; сњзнећ ђйтелешендђ сузыклар гармониясе саклана; [къ], [т], [ч] – парлы саћгырау тартыклар, [л] – парсыз яћгырау тартык; сњзнећ язылышы ђйтелешенђ туры килђ; басым соћгы иќеккђ тљшђ [акъчалата].
Књрђлђтђ – сњздђ 4 иќек бар: књ-рђ-лђ-тђ; хђрефлђр: к, њ, р, ђ, л, ђ, т, ђ; авазлар: [к], [њ], [р], [ђ], [л], [ђ], [т], [ђ]; сњздђ 8 хђреф, 8 аваз; хђреф саны белђн аваз саны туры килђ; [њ], [ђ] – нечкђ сузыклар; сњзнећ ђйтелешендђ сузыклар гармониясе саклана; [к], [т] – парлы саћгырау тартыклар, [р], [л] – парсыз яћгырау тартыклар; сњзнећ язылышы ђйтелешенђ туры килђ; басым соћгы иќеккђ тљшђ [књрђлђтђ].
Бервакыт – сњздђ 3 иќек бар: бер-ва-кыт; хђрефлђр: б, е, р, в, а, к, ы, т; авазлар: [б], [э], [р], [w], [а], [къ], [ы], [т]; сњздђ 8 хђреф, 8 аваз; хђреф саны белђн аваз саны туры килђ; [э] – нечкђ сузык, [а], [ы] – калын сузыклар; сњзнећ ђйтелешендђ сузыклар гармониясе сакланмый; [б] – парлы яћгырау тартык, [р], [w] – парсыз яћгырау тартыклар, [къ], [т] – парлы саћгырау тартыклар; сњзнећ язылышы ђйтелешенђ туры килми; басым беренче иќеккђ тљшђ [бэрwакъыт].
Бњген – сњздђ 2 иќек бар: бњ-ген; хђрефлђр: б, њ, г, е, н; авазлар: [б], [њ], [г], [э], [н]; сњздђ 5 хђреф, 5 аваз; хђреф саны белђн аваз саны туры килђ; [њ], [э] – нечкђ сузыклар; сњзнећ ђйтелешендђ сузыклар гармониясе саклана; [б], [г] – парлы яћгырау тартыклар, [н] – парсыз яћгырау тартык; сњзнећ язылышы ђйтелешенђ туры килђ; басым беренче иќеккђ тљшђ [бњгэн].
Хђзер – сњздђ 2 иќек бар: хђ-зер; хђрефлђр: х, ђ, з, е, р; авазлар: [х], [ђ], [з], [э], [р]; сњздђ 5 хђреф, 5 аваз; хђреф саны белђн аваз саны туры килђ; [ђ], [э] – нечкђ сузыклар; сњзнећ ђйтелешендђ сузыклар гармониясе саклана; [х] – парсыз саћгырау тартык, [з] – парлы яћгырау тартык, [р] – парсыз яћгырау тартык; сњзнећ язылышы ђйтелешенђ туры килђ; басым беренче иќеккђ тљшђ [хђзэр].
Искиткеч – сњздђ 3 иќек бар: ис-кит-кеч; хђрефлђр: и, с, к, и, т, к, е, ч; авазлар: [и], [с], [к], [и], [т], [к], [э], [ч]; сњздђ 8 хђреф, 8 аваз; хђреф саны белђн аваз саны туры килђ; [и], [э] – нечкђ сузыклар; сњзнећ ђйтелешендђ сузыклар гармониясе саклана; [с], [к], [т], [ч] – парлы саћгырау тартыклар; сњзнећ язылышы ђйтелешенђ туры килђ; басым беренче иќеккђ тљшђ [искиткэч].
Ќырдай – сњздђ 2 иќек бар: ќыр-дай; хђрефлђр: ќ, ы, р, д, а, й; авазлар: [ќ], [ы], [р], [д], [а], [й]; сњздђ 6 хђреф, 6 аваз; хђреф саны белђн аваз саны туры килђ; [ы], [а] – калын сузыклар; сњзнећ ђйтелешендђ сузыклар гармониясе саклана; [ќ], [д] – парлы яћгырау тартыклар, [р], [й] – парсыз яћгырау тартыклар; сњзнећ язылышы ђйтелешенђ туры килђ; басым беренче иќеккђ тљшђ [ќырдай].
Кљндђй – сњздђ 2 иќек бар: кљн-дђй; хђрефлђр: к, љ, н, д, ђ, й; авазлар: [к], [љ], [н], [д], [ђ], [й]; сњздђ 6 хђреф, 6 аваз; хђреф саны белђн аваз саны туры килђ; [љ], [ђ] – нечкђ сузыклар; сњзнећ ђйтелешендђ сузыклар гармониясе саклана; [к] – парлы саћгырау тартык, [н], [й] – парсыз яћгырау тартыклар, [д] – парлы яћгырау тартык; сњзнећ язылышы ђйтелешенђ туры килђ; басым беренче иќеккђ тљшђ [кљндђй].
Салкынча – сњздђ 3 иќек бар: сал-кын-ча; хђрефлђр: с, а, л, к, ы, н, ч, а; авазлар: [с], [а], [л], [къ], [ы], [н], [ч], [а]; сњздђ 8 хђреф, 8 аваз; хђреф саны белђн аваз саны туры килђ; [а], [ы] – калын сузыклар; сњзнећ ђйтелешендђ сузыклар гармониясе саклана; [с], [къ], [ч] – парлы саћгырау тартыклар, [л], [н] – парсыз яћгырау тартыклар; сњзнећ язылышы ђйтелешенђ туры килђ; басым икенче иќеккђ тљшђ [салкъынча].
Тљнозын – сњздђ 3 иќек бар: тљ-но-зын; хђрефлђр: т, љ, н, о, з, ы, н; авазлар: [т], [љ], [н], [о], [з], [о], [н]; сњздђ 7 хђреф, 7 аваз; хђреф саны белђн аваз саны туры килђ; [љ] – нечкђ сузык, [о] – калын сузык; сњзнећ ђйтелешендђ сузыклар гармониясе сакланмый; [т] – парлы саћгырау тартык, [н] – парсыз яћгырау тартык, [з] – парлы яћгырау тартык; сњзнећ язылышы ђйтелешенђ туры килми; басым беренче иќеккђ тљшђ [тљнозон].
Йљзтњбђн – сњздђ 3 иќек бар: йљз-тњ-бђн; хђрефлђр: й, љ, з, т, њ, б, ђ, н; авазлар: [й], [љ], [с], [т], [њ], [б], [ђ], [н]; сњздђ 8 хђреф, 8 аваз; хђреф саны белђн аваз саны туры килђ; [љ], [њ], [ђ] – нечкђ сузыклар; сњзнећ ђйтелешендђ сузыклар гармониясе саклана; [й], [н] – парсыз яћгырау тартыклар, [с], [т] – парлы саћгырау тартыклар, [б] – парлы яћгырау тартык; сњзнећ язылышы ђйтелешенђ туры килми; басым беренче иќеккђ тљшђ [йљстњбђн].
