2. Мақсаты:

1.Глюкозаның негізгі тотығу жолдары туралы білімдерді қалыптастыру.

2. Кәсіби әдебиетпен және интернетпен жұмыс істеу дағдыларын қалыптастыру.

3. Оқытудың міндеттері:

1. Жағдайлық есептерді, тесттердішешу.

2. Глюкозаның тіндерде тотығу жолдарын қарастыру.

3. Реакцияның жүру жағдайына байланысты глюкозаның тотығуындағы энергияның бөлінуін көрсету.

4.Малатты шөрнек механизімін қарастыру.

5. Глицерофосфатты шөрнек механизімін қарастыру.

6. Студенттерді кәсіби әдебиетпен және интернетпен жұмыс істеуге ынталандыру.

4.Өткізу түрі:1)Оқытушының жетекшілігімен жүретін студенттердің өзіндік жұмысы (кестелерді толтыру және жағдайлық есептерді, жаттығуларды, тесттерді шығару).

2)Шағын топтармен жұмыс.

5.Тақырып бойынша тапсырмалар: кестені толтыру, жаттығулар мен жағдайлық есептерді жасау.

6.Таратылатын материал: кафедраның оқұ құралы, 2 бөлігі,кесте.

7. Әдебиеттер:

Негізгі:

1. С.М. Плешкова, К.Қ. Өмірзақова, С.А. Абитаева «Заттар алмасуы және оның реттелуі», Алматы, 2006 жыл, 5-31 бет.

2. Шарманов Т.Ш., Плешкова С.М. «Метаболические основы питания с курсом общей химии», Алматы, 1998 г., с. 288-359.

3. Плешкова С.М. және басқалары Биохимияны студенттердің өздігінен оқып-білуіне арналған оқу құралы Заттар алмасуы және оның реттелуі. – Алматы, 2009 ж.

4. Березов Т.Т., Коровкин Б.Ф. «Биологическая химия», Москва, 2004 г., с. 319-359.

5. СеитовЗ.С. «Биохимия», Алматы,2007 жыл, 199-257 бет.

Қосымша:

1. Плешкова С.М. және басқалары Биохимияны студенттердің өздігінен оқып-білуіне арналған оқу құралы 2 Бөлім. Заттар алмасуы және оның реттелуі. - Алматы, 2009 ж.

2. Плешкова С.М. и соавт. «Методические указания для самостоятельной подгормонтовки студентов к лабораторным занятиям по биохимии (вопросы, упражнения и ситуационные задачи)», Алматы, 2003 г., с. 30-34.

3. Р. Марри, Д. Греннер, П. Мейес, В. Родуэлл «Биохимия человека», 1993.

4. Бышевский А.Ш., Терсенов О.А. «Биохимия для врача» 1994

8. Бақылау:

Сұрақтар:

1.Глюкозаның тіндердегі өзгерістері.

2..Глюкозаның катаболизмі. Тіндердегі глюкозаның тотығу жолдары.

3. Глюкозаның анаэробты жағдайда ыдырауы. Гликолиз немесе гексозофосфатты жол.

4. Кори циклі, осы процестің маңызы.

5. Глюкозаның анаэробты гликолитикалық тотығуының энергиялық балансы.

6. Глюкозаның аэробты жағдайда гликолитикалық жолмен тотығуы, сатылары, энергиялық балансы.

7. Шөрнек механизмдері.

8.Пастер эффектісі

9. Глюкозаның пентозофосфатты жолмен тотығуы.

10. Глюкозаның пентозофосфатты жолмен тотығуының маңызы.

11. Глюкозаның пентозофосфатты және гликолиз жолымен тотығуының ұқсастығы мен айырмашылығы.

12. Көмірсулар алмасуындағы бауырдың ролі.

13. Көмірсулар алмасуының соңғы өнімдері, олар түзілетін процестер.

Жаттығулар:

1.Тіндердегі глюкозаның ыдырау жолдары: гликолитикалық және пентозофосфатты.

2. Глюкозаның анаэробты ыдырауы (гликолиз), энергия шығымы, маңызы.

3.Глюконеогенез- процестің маңызы. Қандай тіндерде жүреді?

4.Глюконеогенездің айналым жолмен жүретін реакциялары.

5.Глюкозаның аэробты ыдырауы. Сатылары: гликолиз, пируваттың тотығудан декарбоксилденуі, ҮКЦ, БТ, ТФ.

6.Глюкозаның аэробты тотығуы кезіндегі цитозоль мен митохондрияның ферменттерінің өзара әсерлесуі (шөрнек механизмдер-шунттар).

7. Глицерофосфатты және малатты шөрнек механизмдерінің бір бірінен айырмашылықтары.

8.АСҚ-+ның ҮКЦ-да тотығуы. Көмірсулар алмасуындағы ҮКЦ, БТ, ТФ ролі.

9.Глюкозаның аэробты ыдырауының энергетикалық балансы.

10.Пентозофосфатты (гексозомонофосфатты) глюкозаның тотығу жолы, мәні, маңызы.

11.Гликолиз бен глюкозаның пентозды жолмен тотығуының ұқсастықтары мен айырмашылықтары.

12. Көмірсулар алмасуындағы бауырдың ролі.

13.Көмірсулар алмасуының соңғы өнімдері; олар түзілетін процестер, олардың бөлінуі.

14.Гликолизде түзілетін НАДН2 қалай жұмсалынады?

15.Гликолизде түзілетін сүт қышқылы қандай өзгерістерге ұшырауы мүмкін?

16.Пируваттың тотығудан декарбоксилдену реакциясын жазу. Қандай ферменттер бұл реакцияға қатысады? Қандай витаминдер бұл ферменттердің құрамына кіреді?

17.Қанша НАД молекуласы глюкозаның аэробты ыдырауында тотықсызданады? Олардың әрқарай өзгерістері.

18.Қанша АТФ молекуласы глюкозаның аэробты тотығуында және қандай сатыларында түзіледі? УКЦ, БТ, ТФ қатысуынсыз глюкозаның толық тотығуы жүре ма? Неліктен?

19.Пентозды циклдің дегидрогеназаларының құрамына қандай кофермент кіреді? Пентозофосфатты циклдің маңызы.

20.Қандай моносахаридтер бауырдан шығатын қанда болады? Олар қанда тұрақты мөлшерде бола ма?

21.Бауырдағы фосфоролиз процесінің басқа тіндермен мүшелердегі гликогеннің ыдырауынан айырмашылығы неде?

22.Көмірсулар алмасуының соңғы өнімдері, қандай процесте олар түзіледі?

Жағдайлық есептер:

1.Қан құрамындағы глюкозаның мөлшері 1) 2,0 және 2) 8,5 ммоль/л тең. Осы жағдай қалай аталады? Аталған глюкозаның мөлшерінде бауырда қандай үрдіс - гликогеногенез немесе гликогенолиз - күшейеді?

2.Неге лактаза ферментінің активтілігі төмен болатын адамдарда сүт ішкенде іші өтетін болады, ал айран ішсе – өтпейді?

3.Науқаста В₁ витаминінің гиповитаминозы байқалады. Көмірсулар алмасуында қандай өзгерістер болады?

4.Науқас үйреншікті емес ауыр жұмыс жасағандықтан, бұлшық еттері ауырады. Неліктен? Ауырсыну сезімін жеңілдету үшін не істеу керек?

5.Шамадан тыс гликолизде бауырдағы глюконеогенез жылдамдығы қалай өзгереді?

6.Гексокиназа тек бұлшық еттерде болады және глюкозо-6-фосфатпен тежеледі, ал бауырда болатын глюкокиназа бұл субстратпен тежелмейді. Бұның маңызы неде?

7. ЛДГ қаңқа бұлшық еттерде активсіз. Бұлшық еттерде анаэробты гликолиз жолымен АТФ көп мөлшерде түзіледі ме? Жауапты дәлелдеңіз.

8.Жүгіргенге дейін лактаттың мөлшері аз болды, жүгіргенде жылдам өседі, жүгіргеннен кейін ақырындап төмендейді. Бұл неліктен болады?

9.Бұлшық еттің жұмысы кезінде лактаттың мөлшері жоғарылайды. Неліктен? Қандай патологиялық жағдайларда лактат көбеюі мүмкін?

№11 ОСӨЖ

1. Тақырыбы: Көмірсулар алмасуы.Коллоквиум.