6. Co głosi doktryna “niewidzialnej ręki”?

Doktryna ta mówi o tym, że mechanizm rynkowy rozdziela zyski i straty w taki sposób, by podejmowane indywidualne decyzje w skali gospodarki koordynowały się, powodując ład ekonomiczny. Powoduje to, że jednostki, dążąc do własnych korzyści, działają również dla dobra publicznego, nie zdając sobie nawet z tego sprawy.

7. Omów model czystej gospodarki rynkowej. W jakim celu został on skonstruowany?

Model czystej gospodarki rynkowej: 1) Na rynku działają tylko gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa w rolach nabywców i sprzedawców. 2) Podmioty te spotykają się na rynku dóbr konsumpcyjnych i rynku czynników produkcji. 3) Podmioty działają na rynku doskonałej konkurencji:    a) poszczególni uczestnicy nie mają wpływu na ceny;   b) rynek jest przejrzysty;   c) istnieje swoboda zawierania transakcji;   d) istnieje swoboda wejścia i wyjścia. 4) Producenci i konsumenci dążą do ograniczonej maksymalizacji swoich korzyści. 5) Decyzje konsumentów są suwerenne i zależą od preferencji oraz cen relatywnych. 6) Decyzje producentów kształtują się w zależności od zasobów produkcyjnych i cen relatywnych. 7) Ceny to jedyne zewnętrzne informacje dla podmiotów gospodarczych. 8) Więzi między uczestnikami rynku dotyczą jedynie transakcji kupna-sprzedaży. 9) Przepływom towarów i pieniądza odpowiada przekazanie praw własności. 10) Strumienie pieniądza i towarów są równoważone za pośrednictwem cen (integralność przepływów pieniądza i towarów pomiędzy poszczególnymi rynkami).

Powyższy model został skonstruowany w celach badawczych.

8. Na czym polega zasadnicza różnica między gospodarką rynkową w ujęciu modelowym a współcześnie działającymi gospodarkami noszącymi miano rynkowych?

Współczesne gospodarki rynkowe mają charakter mieszany. Oznacza to, że mechanizm rynkowy jest zastępowany, uzupełniany i korygowany przez państwo poprzez gwarantowanie przestrzegania reguł gry rynkowej, popieranie wolnej konkurencji, dokonywanie redystrybucji dochodów, działania na rzecz stabilizacji gospodarczej itp.

VI. PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY

1. Co to jest popyt?

Popyt to zainteresowanie danym dobrem (ilość nabywana) przy danej jego cenie ceteris paribus i w danym czasie. Na popyt wpływają także czynniki niecenowe.

2. Jakie czynniki determinują popyt konsumenta na dane dobro?

Głównym czynnikiem determinującym popyt jest cena danego dobra. Na popyt na dane dobro wpływają również ceny dóbr komplementarnych i substytucyjnych, dochód konsumenta, gusty konsumentów i inne czynniki.

3. Jak zilustrujemy zmianę ilości nabywanej dobra spowodowaną: a) zmianą ceny danego dobra, b) oddziaływaniem czynników niecenowych?

Zmianę ilości nabywanej dobra pod wpływem zmiany jego ceny ilustruje przesunięcie wzdłuż krzywej popytu. Czynniki niecenowe powodują przesunięcie całej krzywej popytu.

4. Jaką prawidłowość ilustruje krzywa popytu i co uzasadnia jej kształt?

Krzywa popytu ilustruje prawo popytu mówiące o tym, że w miarę wzrostu ceny ilość nabywana danego dobra zmniejsza się ceteris paribus i odwrotnie.

5. Co oznaczają pojęcia efekt Veblena, efekt snobizmu, efekt owczego pędu?

Efekt Veblena (efekt prestiżowy) polega na tym, że niektóre gospodarstwa domowe nabywają tym większe ilości danego dobra, im jest ono droższe. Korzyść konsumpcyjna polega wówczas na demonstrowaniu swoich możliwości konsumpcyjnych.

Efekt snobizmu polega na tym, że niektóre gospodarstwa domowe mniej cenią te dobra, które konsumują inni, a zatem nabywają ich mniej lub w ogóle ich nie kupują.

Efekt owczego pędu polega na tym, że pewne gospodarstwa domowe tym wyżej cenią pewne dobra i tym więcej ich nabywają, im bardziej je cenią i więcej ich nabywają inne gospodarstwa domowe (np. moda).

6. Jaki jest związek między popytem indywidualnym a popytem rynkowym?

Popyt rynkowy jest sumą popytów indywidualnych wszystkich nabywców występujących na rynku.

7. Co to jest podaż?

Podaż to ilość dobra oferowanego na sprzedaż w danym czasie, uzależniona od czynników cenowych i niecenowych.

8. Jakie czynniki kształtują podaż określonego dobra?

Podstawowym czynnikiem jest cena danego dobra. Do czynników niecenowych należą: ceny czynników produkcji, poziom techniczny produkcji i inne.

9. Jak ilustrujemy zmianę ilości dobra oferowanego na sprzedaż, spowodowaną: a) zmianą ceny tego dobra, b) oddziaływaniem czynników niecenowych?

Zmiana ceny danego dobra powoduje przesunięcie wzdłuż jego krzywej podaży, a zmiany czynników niecenowych powodują przesunięcie całej krzywej podaży.

10. Jaką prawidłowość ilustruje krzywa podaży i co uzasadnia jej kształt?

Krzywa podaży ilustruje prawo podaży, mówiące o tym, że wraz ze wzrostem ceny danego dobra ceteris paribus rośnie ilość oferowana tego dobra i odwrotnie.

11. Co to jest typowa krzywa popytu i typowa krzywa podaży?

Typowe krzywe popytu i podaży odpowiadają prawom popytu i podaży. Wiadomo jednak, że w każdej regule istnieją wyjątki. Niektóre dobra mają to do siebie, że ich ilość nabywana i oferowana zmieniają się pod wpływem ceny inaczej niż mówi o tym prawo popytu i podaży. Wyznaczone dla nich krzywe popytu i podaży będą miały zatem nachylenie dość nietypowe.