II Instytucjonalizacja bezpieczeństwa I współpracy w Europie – obwe

• 21 XI 1990 r. „Paryska karta nowej Europy”

• Potwierdzała 10 zasad KBWE i ustanawiała 5 organów KBWE:

• Rada w składzie ministrów spraw zagranicznych jako główny organ konsultacji politycznej, raz w roku

• Komitet Stałych Przedstawicieli, przygotowywanie spotkań Rady i wykonywanie jej decyzji

• Sekretariat, z siedzibą w Pradze

• Centrum Zapobiegania konfliktom, z siedzibą w Wiedniu; wymiana informacji wojskowych, konsultacje w sprawach kryzysowych;

• Biuro Wolnych Wyborów z siedzibą w Warszawie, monitorowanie wyborów w krajach KBWE

• 1991 r. 50 państw w ramach KBWE

• VII 1992 r. przyjęcie w Helsinkach dokumentu „Wyzwanie czasu przemian”

• przeprowadzanie operacji pokojowych w celu utrzymania pokoju i bezpieczeństwa w wypadku konfliktów wewnątrz lub między państwami (pomoc NATO, UZE i WE)

• Utworzono nowe organy: Wysoki Komisarz do spraw mniejszości narodowych, Forum Ekonomiczne w ramach Komitetu Stałych Przedstawicieli

• Pierwsze misje m.in. Gruzja, Macedonia i Mołdawia

• Decyzje podejmowane przez KBWE miały wymiar polityczny, nie były prawnie wiążące dla jej członków

• 13 X 1993 r. rezolucją ZO ONZ KBWE otrzymało status obserwatora ONZ

• Konferencja szefów państw i rządów w Budapeszcie 5-6 XII 1994 – przedstawiciel 52 państw podjęli decyzje o przekształceniu KBWE w Organizację Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE) od 1 stycznia 1995 r.

• - deklaracje potrzeby dalszego umocnienia współpracy oraz przestrzeganie zasad przyjętych w Akcie Końcowym KBWE

• w razie wybuch konfliktu zbrojnego państwa członkowskie zobowiązały się do solidarnego działania dla jego zakończenia i znalezienia politycznego rozwiązania

Cele OBWE

• Opracowanie modelu wspólnego i kompleksowego bezpieczeństwa Europy w XXI wieku

• Wczesne ostrzegania, zapobieganie konfliktom i rozwiązywanie konfliktów na swoim obszarze

• 2-3 XII Lizbona Deklaracja o Wspólnym i Kompleksowym Modelu Bezpieczeństwa dla Europy XXI w. m.in. Zawierała katalog zasad i zadań OBWE:

• Przestrzeganie zasady kooperatywnego systemu bezpieczeństwa w Europie, opartego na demokracji

• Przestrzegania praw człowieka, praworządności, zasad gospodarki rynkowej, zapewnienie braku dominacji jednego państwa na kontynencie

• Kontynuowania procesu rozbrojenia i kontroli zbrojeń

• Rozwijanie współpracy z innymi organizacjami i regionami

OBWE koncentrowała się na pokojowym regulowaniu sporów i konfliktów międzynarodowych poprzez:

• Wczesne ostrzeganie i działania prewencyjne

• Mediacje, koncyliacje

• Wysyłanie misji wyjaśniających i sprawozdawczych

• Przeprowadzanie operacji pokojowych oraz rozmieszczenie wojsk w celach nadzorowania i utrzymywania zawieszenia broni, kontroli wycofywania wojsk, pomocy humanitarnej itp.

• Operacje pokojowe dopuszczalne są za zgodą bezpośrednio zainteresowanych stron oraz nie mogą być prowadzone przy użyciu siły (np.. Gruzja, Albania, Azerbejdżan, Białoruś, Bośnia).

XI 1999 Karta Bezpieczeństwa Europejskiego, Stambuł

• Uznano, że każde państw OBWE ma jednakowe prawo do bezpieczeństwa

• Stabilność gwarantować powinno przestrzeganie zasad demokracji, praw człowieka i zasad praworządności

• Powołano do życia Zespoły Ekspertów Szybkiego Wspierania i Pomocy (REACT) w celu natychmiastowego podjęcia działań w wypadku konfliktów

Ocena działalności OBWE

• Mimo braku własnych sił zbrojnych i wewnętrznych sporów np. co do charakteru konfliktów na obszarze byłego ZSRR OBWE:

• Podnosi standardy norm i zachowań w stosunkach międzynarodowych,

• Wzmacnia (wprowadza) wartości demokratyczne, prawa człowieka i zasady państwa prawa,

• Podejmuje się prowadzenia dyplomacji prewencyjnej i rozwiązywania kryzysów

• Działa na rzecz budowy i stabilizacji ładu wojskowego

• Obecnie skupia 56 państw członkowskich

• Organizacji przewodniczy Urzędujący Przewodniczący (obecnie grecki minister spraw zagranicznych Dora Bakojannis)

• Budżet w 2006 r. wynosił 167 935 800 Euro, utrzymywany jest przez państwa członkowskie

Konflikt w Osetii Południowej sierpień 2008 7 sierpnia 2008–16 sierpnia 2008

Kalendarium konfliktu gruzińsko-osetyjskiego na stronie : http://wyborcza.pl/1,76842,5568733,Kalendarium_konfliktu_gruzinsko_osetyjskiego.html

OBWE wobec konfliktu w Gruzji

"Spiegel": W OBWE coraz więcej dowodów na winę Gruzji

• Według nieoficjalnych informacji tygodnika, raporty obserwatorów wojskowych OBWE dotarły nieformalnymi kanałami na biurka przedstawicieli rządu w Berlinie. Zgodnie z zawartymi w nich ocenami Gruzja intensywnie przygotowywała się do wojskowej operacji w Osetii Południowej i rozpoczęła ją, zanim rosyjskie czołgi wjechały do tunelu Roki, prowadzącego do Osetii Południowej

• W Gruzji rozmieszczonych jest 28 obserwatorów OBWE, których zadaniem jest nadzorowanie zawieszenia broni po sierpniowym konflikcie między Gruzją a Rosją. Od 1 stycznia OBWE była zmuszona przystąpić do zamykania swej misji w Gruzji, gdy Rosja odmówiła przedłużenia istniejącego mandatu z powodu sporu o status prorosyjskiej Osetii Płd. Rosja, która uznaje ten region za niepodległe państwo, zażądała od OBWE podziału misji dla odzwierciedlenia "niepodległości" regionu.

• Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE) przedłużyła do 30 czerwca 2009 mandat swych obserwatorów wojskowych w Gruzji. Obecny wygasa 18 lutego.

• "Decyzja (o przedłużeniu mandatu) pokazuje, że wszystkie państwa OBWE uważają organizację za ważny element wysiłków międzynarodowych dla zapewnienia trwałej stabilności w regionie" - powiedziała minister spraw zagranicznych Grecji Dora Bakojannis. Grecja sprawuje obecnie przewodnictwo OBWE.

• Decyzję, jak wymaga tego procedura, poparły wszystkie państwa OBWE, w tym Rosja i Gruzja.

• Wydłużenie mandatu dotyczy 20 nieuzbrojonych obserwatorów wojskowych OBWE, którzy zostali rozlokowani w regionie dla nadzorowania zawieszenia broni po konflikcie zbrojnym Rosji i Gruzji w sierpniu ubiegłego roku.

• W Gruzji znajduje się także - jak pisze AFP - 180 członków tzw., głównej misji OBWE. Organizacja była zmuszona przystąpić do zamykania misji w Gruzji 1 stycznia, gdy Rosja odmówiła przedłużenia istniejącego mandatu z powodu sporu o prorosyjską Osetię Południową.

• Moskwa chce podziału misji w Gruzji, bo uznaje Osetię Południową za niepodległe państwo. Nie uznają jej jednak USA i ich europejscy sojusznicy w OBWE.

• W połowie stycznia OBWE przedstawiła nową propozycję dotyczącą swej misji obserwacyjnej w Gruzji i ma nadzieję, że w ciągu kilku tygodni otrzyma odpowiedź Moskwy - poinformowało przewodnictwo OBWE.

Rada Europy

• Geneza i cele

• Rada Europy jest organizacją międzyrządową utworzoną 5 maja 1949, w wyniku podpisania przez 10 państw (Belgię, Danię, Francję, Holandię, Irlandię, Luksemburg, Norwegię, Szwecję, Wielką Brytanię i Włochy) Traktatu Londyńskiego. zajmującą się wszystkimi ważnymi problemami nurtującymi społeczność europejską, z wyjątkiem spraw związanych z obronnością.

• Po zakończeniu zimnej wojny jej rola polegała przede wszystkim na pomocy krajom Europy Środkowo-Wschodniej i Południowej oraz byłego ZSRR w procesie przemian demokratycznych i ochronie praw człowieka

• Rada Europy wyznacza sobie następujące cele:

• ochronę praw człowieka, demokracji pluralistycznej oraz rządów prawa,

• działanie na rzecz podnoszenia świadomości i rozwoju tożsamości kulturowej oraz  różnorodności w Europie,

• poszukiwanie sposobów rozwiązywania problemów nurtujących społeczeństwa (dyskryminacji mniejszości, ksenofobii, nietolerancji, ochrony środowiska, klonowania ludzi, AIDS, narkotyków, przestępczości zorganizowanej, itd.),

• pomoc w umacnianiu demokratycznej stabilności Europy poprzez popieranie reform politycznych, ustawodawczych i konstytucyjnych.

Artykuł 1 Statutu Rady Europy stanowi m. in., iż „Celem Rady Europy jest osiągnięcie większej jedności między jej członkami, aby chronić i wcielać w życie ideały oraz zasady, stanowiące ich wspólne dziedzictwo oraz, aby ułatwić ich postęp ekonomiczny i społeczny. Cel ten będzie urzeczywistniany za pośrednictwem organów Rady w drodze omawiania wspólnych problemów, przez zawieranie umów i wspólne działanie w sprawach gospodarczych, społecznych, kulturalnych, naukowych, prawnych i administracyjnych, jak również przez przestrzeganie i rozwój praw człowieka i podstawowych wolności (…)”.

• Od 1989 roku główne zadania Rady Europy to: - działanie jako ostoja demokracji i strażnik praw człowieka w postkomunistycznych, demokratycznych państwach Europy, - pomoc krajom Europy Środkowej i Wschodniej w przeprowadzaniu i umacnianiu reform politycznych, prawnych i konstytucyjnych, wprowadzanych równolegle do reform gospodarczych, - przekazywanie wiedzy w dziedzinach takich jak prawa człowieka, demokracja lokalna, edukacja, kultura i środowisko

• Cele polityczne

• Wiedeński Szczyt Rady Europy w październiku 1993 roku wyznaczył nowe cele polityczne. Głowy państw i szefowie rządów powierzyli Radzie Europy rolę strażnika bezpieczeństwa demokratycznego opartego na prawach człowieka, demokracji i rządach prawa. Bezpieczeństwo demokratyczne jest istotnym uzupełnieniem bezpieczeństwa militarnego i warunkiem koniecznym stabilizacji i pokoju na Kontynencie

• W czasie Drugiego Szczytu w Strasburgu w październiku 1997 roku, głowy państw i szefowie rządów przyjęli plan działania, którego celem było wzmocnienie aktywności Rady Europy w czterech obszarach: demokracja i prawa człowieka, spójność społeczna, bezpieczeństwo obywateli oraz wartości demokratyczne i zróżnicowanie kulturowe.

• Trzeci Szczyt Rady Europy głów państw i szefów rządów, który miał miejsce w Warszawie 16 i 17 maja 2005 roku, zakończył się przyjęciem deklaracji politycznej oraz planu działania wytyczającego główne zadania dla Rady Europy na najbliższe lata: - promowanie wspólnych podstawowych wartości praw człowieka, rządów prawa i demokracji; - wzmacnianie bezpieczeństwa obywateli Europy, w szczególności poprzez walkę z terroryzmem, przestępczością zorganizowaną i handlem ludźmi; - popieranie współpracy z innymi międzynarodowymi i europejskimi organizacjami.

Członkostwo

• Każde państwo europejskie może stać się członkiem Rady Europy pod warunkiem, że uznaje ono zasadę praworządności oraz zagwarantuje każdej osobie, która podlega jego jurysdykcji, prawa człowieka i podstawowe wolności.

• 47 państw członkowskich

• Rada Europy została utworzona w 1949 roku przez 10 państw: Belgię, Danię, Francję, Holandię, Irlandię, Luksemburg, Norwegię, Szwecję, Wielką Brytanię i Włochy. Następnie, dołączyły do nich w sierpniu 1949 r. Grecja i Turcja. W latach późniejszych przystępowały do Rady Europy kolejno: Islandia i Niemcy (1950), Austria (1956), Cypr (1961), Szwajcaria (1963), Malta (1965), Portugalia (1976), Hiszpania (1977), Lichtenstein (1978), San Marino (1988), Finlandia (1989), Węgry (1990), Polska (1991), Bułgaria (1992), Estonia, Litwa, Słowenia, Słowacja, Republika Czeska i Rumunia (1993), Andora (1994), Łotwa, Albania, Mołdowa, "Była Jugosłowiańska Republika Macedonii" i Ukraina (1995), Federacja Rosyjska i Chorwacja (1996), Gruzja (1999), Armenia i Azerbejdżan (2001), Bośnia i Hercegowina (2002), Serbia (2003), Monako (2004), Czarnogóra (2007).

• Państwa ubiegające się o członkostwo - Białoruś  ubiega się o członkostwo w Radzie Europy od 12 marca 1993 roku

• Status obserwatora przy Radzie Europy - Japonia, Kanada, Meksyk, Stany Zjednoczone oraz Stolica Apostolska korzystają ze statusu obserwatora w organach międzyrządowych Rady Europy.

• Parlamenty krajowe – obserwatorzy przy Zgromadzeniu Parlamentarnym

• Izrael (02.12.1957) - Kanada (28.05.1997) - Meksyk (04.11.1999)

• Państwa przystępujące do Rady Europy zobowiązują się respektować zasady rządów prawa i zagwarantować każdej osobie, która podlega ich jurysdykcji, prawa człowieka i podstawowe wolności. Zobowiązują się także do otwartej i efektywnej współpracy na rzecz osiągnięcia większej jedności i torowania drogi rozwojowi gospodarczemu i społecznemu.

• Każde państwo członkowskie jest odpowiedzialne za przestrzeganie tych zobowiązań, nad czym czuwa Komitet Ministrów. W przypadku poważnych naruszeń przez państwo członkowskie zobowiązań wynikających ze Statutu, Komitet Ministrów może je zawiesić w prawach do reprezentacji, zwrócić się z wnioskiem o jej odwołanie lub nawet podjąć decyzję o pozbawieniu członkostwa w Radzie Europy.

• Koniecznym warunkiem członkostwa jest zaakceptowanie systemu prawnego stworzonego w ramach organizacji – ponad 190 konwencji i 1000 rekomendacji, z czego najważniejsze to:

• Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 1950 r. (mechanizm kontrolny oparty na orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka)

• Europejska Karta Socjalna z 1961 r.

• Kodeks Ubezpieczeń z 1964 r.

• Umowa w sprawie osób uczestniczących w postępowaniu przed Europejska Komisją Praw Człowieka i Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości z 1969 r.

• Europejska Konwencja o Zapobieganiu Torturom oraz Nieludzkiemu, Poniżającemu Traktowaniu lub Karaniu z 1987 r.,

• Ramowa Konwencja o Ochronie Mniejszości Narodowych z 1995 r.

• Pałac Europy - Główną siedzibą Rady Europy jest Pałac Europy, znajdujący się w Strasburgu (Francja).

Struktura

• Komitet Ministrów jest organem decyzyjnym Rady Europy, w którym zasiadają ministrowie spraw zagranicznych wszystkich państw członkowskich (lub ich stali przedstawiciele).  Zgromadzenie Parlamentarne jest organem "obradującym" Organizacji, którego członkowie są wybierani przez parlamenty krajowe. Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy jest organem doradczym reprezentującym władze lokalne i regionalne. Konferencja Międzynarodowych Organizacji Pozarządowych (INGOs) składa się z około 400 międzynarodowych NGOs posiadających status uczestników (participatory status) w pracach Rady Europy. W ten sposób rządy, parlamenty krajowe oraz władze lokalne i regionalne są reprezentowane oddzielnie.

Komitet Ministrów jest organem decyzyjnym Rady Europy, w którym zasiadają ministrowie spraw zagranicznych wszystkich państw członkowskich lub ich stali przedstawiciele dyplomatyczni w Strasburgu. Komitet jest zarówno ciałem rządowym, gdzie mogą być dyskutowane na zasadzie równości, stanowiska rządów wobec problemów nurtujących europejskie społeczeństwa, jak i organem kolegialnym, na forum, którego formułowane są w skali europejskiej odpowiedzi na pojawiające się wyzwania.

• Przy współpracy ze Zgromadzeniem Parlamentarnym, Komitet stoi na straży podstawowych wartości Rady Europy oraz czuwa nad przestrzeganiem przez państwa członkowskie przyjętych przez nie zobowiązań.

• Kompetencje Komitetu Ministrów:

Komitet Ministrów decyduje o kierunkach działania Rady Europy. Określa także zadania do podjęcia w wyniku zaleceń Zgromadzenia Parlamentarnego i Kongresu Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy oraz propozycji wysuwanych przez rozmaite komitety międzyrządowe i konferencje odnośnych ministrów. Komitet uchwala program działania i budżet Rady Europy.

Na forum Komitetu Ministrów dyskutowane są wszystkie problemy o wspólnym politycznym znaczeniu z wyjątkiem obronności, a dotyczą one między innymi: politycznych aspektów integracji europejskiej, rozwoju współpracy, zagwarantowania bezpieczeństwa instytucjom demokratycznym i ochrony praw człowieka - innymi słowy - wszystkich problemów, które wymagają wspólnych ogólnoeuropejskich rozwiązań.

• Ministrowie spraw zagranicznych państw członkowskich spotykają się raz w roku w celu przedyskutowania kwestii i problemów o charakterze politycznym, związanych ze współpracą europejską oraz wyrażenia niezbędnego politycznego poparcia dla działań Rady Europy. Ponadto raz w tygodniu odbywają się spotkania na szczeblu stałych przedstawicieli, uzupełniane posiedzeniami grup sprawozdawców i grup roboczych, na których dyskutuje się dogłębnie poszczególne zagadnienia przed podjęciem ostatecznych decyzji. Każdy z ministrów pełni przez sześć miesięcy funkcję przewodniczącego Komitetu. Tradycyjnie zmiana przewodniczącego następuje w maju i listopadzie każdego roku.

• W przypadku, gdy projekty nie znajdują poparcia wszystkich państw członkowskich, Komitet Ministrów ma możliwość ich realizacji w formie porozumień częściowych, które pozwalają niektórym członkom na podjęcie wspólnych działań w wybranych dziedzinach. Z drugiej strony, rozszerzone porozumienia umożliwiają państwom członkowskim (lub niektórym z nich) na podejmowanie współpracy z państwami nie będącymi członkami Rady, pozwalając im na wykorzystanie stałych struktur organizacyjnych Rady Europy.

• Decyzje Komitetu Ministrów przekazywane są rządom w formie zaleceń (rekomendacji) lub stają się przedmiotem europejskich konwencji i porozumień. Dwa ostatnie instrumenty mają charakter wiążący w stosunku do państw, które je ratyfikują. Komitet Ministrów uchwala również deklaracje i rezolucje (uchwały) na temat aktualnych problemów politycznych. Do chwili obecnej opracowano około 200 konwencji. Dotyczą one nie tylko praw człowieka, ale również innych dziedzin działalności Rady Europy, potwierdzając i wzmacniając w ten sposób demokratyczną, społeczną i kulturową spójność Rady Europy. Większość decyzji Komitetu Ministrów wymaga większości dwóch trzecich oddanych głosów. Zwykła większość stosowana jest do kwestii proceduralnych

• Konwencje i rekomendacje są przygotowywane przez ekspertów rządowych odpowiedzialnych wobec Komitetu Ministrów, co stwarza możliwość zrównoważenia interesów politycznych oraz kwestii technicznych. Liczne inicjatywy polityczne są podejmowane na odbywanych regularnie konferencjach ministerialnych.

• Rada Europy opracowała programy współpracy i pomocy dla nowych państw członkowskich, pozwalające im na korzystanie z doświadczeń Rady. Programy te oparte są na osiągnięciach współpracy międzyrządowej Rady Europy wyrażających się opracowaniami, sieciami ekspertów oraz mechanizmami współpracy. Ich celem jest utrwalanie, wzmacnianie i przyśpieszanie demokratycznych reform w tych państwach, umożliwiających im stopniowe i harmonijne włączanie się w procesy i struktury współpracy europejskiej, a w szczególności Rady Europy. Program Środków na rzecz Budowy Zaufania (The Confidence-Building Measures Programme), wspiera inicjatywy społeczeństwa obywatelskiego zmierzające do poprawy wzajemnego zrozumienia i współpracy miedzy wspólnotami mniejszości i większości.

• Komitet Ministrów zapewnia także wprowadzenie w życie postanowień konwencji i porozumień zawartych przez państwa członkowskie. Zadanie to ma szczególne znaczenie w odniesieniu do dokumentów dotyczących praw człowieka, z których najważniejsze (Europejska Konwencja Praw Człowieka, Europejska Karta Społeczna, Europejska Konwencja o Zapobieganiu Torturom oraz  Konwencja Ramowa o Ochronie Mniejszości Narodowych) zawierają postanowienia dotyczące mechanizmów kontroli.

• Przyjęcie przez Komitet Ministrów odpowiedzialności za realizację Europejskiej Konwencji Praw Człowieka stanowi odbicie wagi, jaką się do niej przywiązuje. Stanowi ona bowiem kamień węgielny systemu ochrony praw człowieka w Europie. Nadzorując wykonywanie orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka przez państwa członkowskie, Komitet Ministrów odgrywa zasadniczą rolę w zachowaniu wiarygodności systemu nie mającego sobie równego na całym świecie.

Szczyty Szefów Państw i Rządów

• Rada Europy zwołała dotychczas trzy szczyty szefów państw i rządów wszystkich państw członkowskich Organizacji. Pierwszy miał miejsce w Wiedniu w 1993 roku, po upadku komunizmu i powstaniu nowych demokracji w Europie Środkowej i Wschodniej. Potwierdził on politykę otwartości i rozszerzania Rady Europy, zainicjował też reformę Europejskiej Konwencji Praw Człowieka zwiększającą jej efektywność. Drugi szczyt odbył się w Strasburgu w 1997 roku i miał na celu nadanie nowej dynamiki ochronie praw człowieka. W czasie Szczytu podjęto decyzję o utworzeniu urzędu Komisarza Praw Człowieka Rady Europy. Trzeci Szczyt Szefów Państw i Rządów Rady Europy odbył się 16 i 17 maja 2005 roku w stolicy Polski, Warszawie.

• Szczyt, odbywający się w czasie polskiego przewodnictwa w Komitecie Ministrów,  miał na celu zapewnienie, żeby działalność Rady Europy zachowała istotne znaczenie dla 800 milionów obywateli żyjących w jej 46 państwach członkowskich i żeby prace Organizacji podejmowały wyzwania, przed którymi Europejczycy stają w nowym stuleciu. Szczyt zdefiniował przyszłe cele i priorytety Rady Europy, formułując jej nowy mandat polityczny.

Zgromadzenie Parlamentarne

•  Zgromadzenie Parlamentarne jest jednym z dwóch organów statutowych Rady Europy i reprezentuje główne tendencje polityczne państw członkowskich. Zgromadzenie postrzega siebie jako siłę napędową współpracy europejskiej rozszerzając ją na wszystkie demokratyczne państwa Europy.

• Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy powstało jako pierwsze zgromadzenie europejskie w historii naszego kontynentu. Grupując delegacje z 46 parlamentów krajowych jest najbardziej reprezentatywnym gremium europejskim. Zgromadzenie, dysponując pełną swobodą w ustalaniu swojego porządku obrad, zajmuje się zagadnieniami istotnymi w danej chwili, a także o znaczeniu perspektywicznym. Dotyczą one w szczególności problemów nurtujących współczesne społeczeństwa oraz aspektów polityki międzynarodowej.

• Stworzony przez Zgromadzenie Parlamentarne w 1989 roku status "gościa specjalnego" pozwolił delegacjom parlamentarnym z państw Europy Środkowej i Wschodniej, które wkroczyły na drogę demokracji pluralistycznej, a nie były jeszcze pełnymi członkami Rady Europy, na uczestniczenie w sesjach plenarnych Zgromadzenia i w posiedzeniach komitetów. Nawiązane w ten sposób kontakty i wymiana wzmocniły proces demokratyzacji tych państw i ułatwiły ich przystąpienie do Rady Europy.

• Członkowie Zgromadzenia Parlamentarnego w liczbie 315 osób oraz ich zastępcy, w takiej samej liczbie, są wybierani lub wyznaczani przez parlamenty krajowe spośród parlamentarzystów danego państwa.

• Liczba przedstawicieli przypadająca danemu państwu członkowskiemu zależy od liczby jego mieszkańców i mieści się w granicach od 2 do 18.

• Skład delegacji parlamentów krajowych do Zgromadzenia jest skomponowany w sposób zapewniający reprezentację wszystkich partii i ugrupowań politycznych wchodzących do parlamentu krajowego. Na forum Zgromadzenia działa 5 grup politycznych: Grupa Socjalistyczna (SOC), Grupa Europejskiej Partii Ludowej (EPP/CD), Grupa Demokratów Europejskich (EDG), Grupa Liberalno-Demokratycznych Reformatorów (LDR) i Grupa Jedności Lewicy Europejskiej (UEL). Niektórzy członkowie Zgromadzenia nie należą do żadnej grupy politycznej.

• Zgromadzenie zbiera się cztery razy do roku, na tygodniowe publiczne sesje plenarne, które odbywają się w sali posiedzeń Pałacu Europy w Strasburgu. Każdego roku odbywa się również wiosenna sesja Zgromadzenia w jednym z państw członkowskich.

• Zgromadzenie wybiera spośród swoich członków Przewodniczącego. Tradycyjnie pełni on swoją funkcję przez 3 lata. Przewodniczący i Wiceprzewodniczący (aktualnie jest ich 20) oraz szefowie pięciu ugrupowań politycznych tworzą Biuro Zgromadzenia. Zgromadzenie wybiera również Sekretarza Generalnego Rady Europy, Zastępcę Sekretarza Generalnego, Sekretarza Generalnego Zgromadzenia, sędziów Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i Komisarza Praw Człowieka Rady Europy. Prace Zgromadzenia przygotowywane są na posiedzeniach komisji wyspecjalizowanych w zakresie: spraw politycznych, zagadnień prawnych i praw człowieka, spraw społecznych, zdrowia i rodziny, kultury i edukacji, środowiska i rolnictwa, ekonomii i rozwoju, migracji, uchodźców i demografii, równości kobiet i mężczyzn oraz wypełniania zobowiązań przez państwa członkowskie.

Inicjatywy i ich  efekty

• Od 1989 roku Zgromadzenie pomaga w rozwiązywaniu kryzysów pojawiających się w Europie. Polityczne debaty Zgromadzenia opierają się często na obserwacjach i danych zebranych w miejscu kryzysu oraz na efektach ciągłego dialogu prowadzonego z zainteresowanymi państwami, wzmacniając tym samym rolę polityczną Rady Europy. Uchwalane przez Zgromadzenie dokumenty stanowią istotne wytyczne dla działalności Komitetu Ministrów, krajowych rządów, parlamentów i partii politycznych oraz innych ważnych grup społecznych. Jego inicjatywy prowadziły często do przyjęcia nowych traktatów międzynarodowych, znanych jako konwencje europejskie oraz innych instrumentów prawnych, które tworzą podstawy prawdziwie europejskiego systemu prawnego. Najbardziej znaną konwencją jest przyjęta w 1950 roku Europejska Konwencja Praw Człowieka (zob. rozdział pt. "Prawa człowieka: ochrona, upowszechnianie i zapobieganie naruszaniu praw"). Komitet Ministrów konsultuje ze Zgromadzeniem wszystkie projekty konwencji przed ich ostatecznym przyjęciem.

Państwa członkowskie i ich przedstawiciele w Zgromadzeniu

• Albania (4), Andora (2), Armenia (4), Austria (6), Azerbejdżan (6) Belgia (7), Bułgaria (6), Bośnia i Hercegowina (5), Chorwacja (5), Cypr (3), Czarnogóra (3), Republika Czeska (7), Dania (5), Estonia (5), Finlandia (5), Francja (18), Grecja (7), Gruzja (5), Hiszpania (12), Holandia (7), Irlandia (4), Islandia (3), Lichtenstein (2), Litwa (4), Luksemburg (3), Łotwa (3), Malta (3), Mołdowa (5), Monako (2), Niemcy (18), Norwegia (5), Polska (12), Portugalia (7), Federacja Rosyjska (18), Rumunia (10), San Marino (2), Serbia (7), Słowacja (5), Słowenia (3), Szwajcaria (6), Szwecja (6), Turcja (12), "Była Jugosłowiańska Republika Macedonii" (3), Ukraina (12), Węgry (7), Włochy (18), Wielka Brytania (18).

• Parlamenty Izraela, Kanady i Meksyku korzystają ze statusu obserwatora przy Zgromadzeniu Parlamentarnym

• Status gościa specjalnego parlamentu Białorusi zawieszono 13 stycznia 1997 roku

Sekretarz Generalny

• Brytyjczyk Terry Davis został w 2004 r. wybrany przez Zgromadzenie Parlamentarne na Sekretarza Generalnego Rady Europy.  Sekretarz Generalny, którego kadencja trwa pięć lat, koordynuje i kieruje działalnością Organizacji. Stoi na czele 1800-osobowego sekretariatu

• Sekretarz Generalny jest odpowiedzialny za planowanie strategiczne i kierowanie programem działań i budżetem Organizacji, nadzoruje też bieżące zarządzanie nią. Sekretarz Generalny wskazuje priorytety i przygotowuje Międzyrządowy Program Działania, corocznie przedstawiany do zatwierdzenia Komitetowi Ministrów. Odpowiada również za jego realizację, prowadzoną przy pomocy Sekretariatu. Międzyrządowe programy współpracy są koordynowane przede wszystkim za pośrednictwem dyrekcji, zajmujących się głównymi obszarami działalności Rady Europy.

• Kluczowe priorytety to:

• współpraca z państwami członkowskimi nad zdefiniowaniem roli i zakresu odpowiedzialności Rady Europy oraz nad sformułowaniem jasnego mandatu Organizacji;

• umocnienie demokratycznych standardów i zapewnienie ich przestrzegania przez państwa;

• bezpieczeństwo i zapobieganie przestępczości w państwach członkowskich, szczególnie korupcji, praniu brudnych pieniędzy, cyberprzestępczości, handlowi ludźmi i handlowi narkotykami;

• konkretne programy w zakresie praw człowieka, demokracji, uchodźców, spójności społecznej, zagadnień kultury i środowiska;

• nowe inicjatywy w dziedzinie walki z międzynarodowym terroryzmem;

• kampania przeciwko torturom i poniżającemu traktowaniu;

• działania zwalczające rasizm, antysemityzm i islamofobię;

• promowanie równości i równego traktowania bez względu na płeć, pochodzenie etniczne, przekonania religijne lub polityczne;

• zapewnienie sprawiedliwego i równego traktowania wszystkich państw, bez względu na ich wielkość, zamożność czy położenie geograficzne;

• budowanie efektywniejszych stosunków z Unią Europejską, Organizacją Narodów Zjednoczonych, OBWE oraz organizacjami regionalnymi i pozarządowymi; ocena wyników działań zmierzających do poprawy skuteczności i nadania większej widoczności Radzie Europy.

• Sekretarz Generalny nadzorował przygotowania i opracowanie raportów, które przedstawiono państwom członkowskim do rozpatrzenia na III Szczycie Szefów Państw i Rządów w Warszawie w maju 2005 roku. Szczyt skoncentrował się na głównych obszarach działalności Rady Europy i wzmocnił jej pozycję jako kluczowego partnera w nowej Europie XXI wieku. Sekretarz Generalny jest odpowiedzialny za wprowadzenie w życie decyzji Szczytu.

Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy

• W 1994 roku Rada Europy powołała do życia jako ciało konsultacyjne Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych Europy (CLRAE), obecnie - Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy, który zastąpił Stałą Konferencję Władz Lokalnych i Regionalnych.

• Kongres niesie pomoc nowym państwom członkowskim w kwestiach praktycznych związanych z tworzeniem skutecznie działających samorządów lokalnych i regionalnych.

• Kongres:

• jest głosem europejskich regionów, miast i gmin,

• stanowi forum, na którym wybrani przedstawiciele szczebla lokalnego i regionalnego mogą dyskutować nurtujące ich problemy, zbierać doświadczenie i dzielić się z rządami własnymi poglądami,

• doradza Komitetowi Ministrów i Zgromadzeniu Parlamentarnemu Rady Europy we wszystkich aspektach polityki lokalnej i regionalnej,

• współpracuje ściśle z organizacjami krajowymi i międzynarodowymi, reprezentując samorządy lokalne i regionalne,

• organizuje publiczne debaty i konferencje pragnąc dotrzeć do szerokich kręgów społeczeństwa, których zaangażowanie jest bardzo istotne w tworzeniu demokracji,

• przygotowuje raporty na temat stopnia rozwoju demokracji lokalnej i regionalnej we wszystkich państwach członkowskich i w krajach ubiegających się o członkostwo oraz prowadzi monitoring, szczególnie realizacji zasad zawartych w Europejskiej Karcie Samorządu Terytorialnego.

Kongres składa się z dwóch izb: Izby Władz Lokalnych i Izby Regionów. Dwuizbowe zgromadzenie składa się z 315 członków tytularnych i 315 zastępców, a każdy z nich jest przedstawicielem wybranym z ponad 200 tys. władz lokalnych i regionalnych, działających w państwach członkowskich Rady Europy. Izby wybierają wymiennie Przewodniczącego Kongresu na dwuletnią kadencję. Posiedzenia Kongresu odbywają się raz do roku w Strasburgu. W charakterze gości specjalnych i obserwatorów zapraszane są oficjalne delegacje organizacji europejskich i niektórych krajów nie będących członkami Rady Europy. Stały Komitet, wyłoniony ze wszystkich delegacji krajowych, spotyka się między sesjami plenarnymi Kongresu.

• Kongres organizuje swoją pracę w ramach czterech komisji statutowych:

• Komisji Instytucjonalnej, której głównym zadaniem jest przygotowywanie raportów odnośnie rozwoju demokracji w Europie na szczeblu lokalnym i regionalnym,

• Komisji Kultury i Edukacji, zajmującej się sprawami mediów, młodzieży, sportu i komunikacji społecznej,

• Komisji Zrównoważonego Rozwoju, zajmującego się problemami środowiska oraz planowaniem przestrzennym i urbanistycznym,

• Komisji do spraw Spójności Społecznej, której zadania koncentrują się na kwestiach dotyczących zatrudnienia, obywatelstwa, relacji między społecznościami, zdrowia publicznego oraz równości kobiet i mężczyzn.

• Szef Wykonawczy Kongresu, wspomagany przez Sekretariat składający się z pracowników Rady Europy, odpowiedzialny jest za bieżące zarządzanie działalnością Kongresu.

• Od samego początku Kongres uczestniczy w międzynarodowych działaniach w Kosowie. Działalność Kongresu obejmuje:

• pomoc w naborze administratorów międzynarodowych w 30 samorządach lokalnych w Kosowie,

• pomoc w opracowywaniu aktów prawnych (znanych jako "zarządzenia") dotyczących samorządów lokalnych i wyborów,

• pełnienie roli obserwatora w czasie wyborów,

• współpracę z Komisją Wenecką (patrz rozdział pt. "Współpraca prawna") w celu zbadania tymczasowego statusu Kosowa w oparciu o Rezolucję Nr 1244 Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych,

• organizowanie wizyt przez Przewodniczącego Kongresu i prowadzenie dialogu z przedstawicielami Misji Narodów Zjednoczonych w Kosowie (UNMIK), OBWE i lokalnymi albańskimi i serbskimi partiami politycznymi,

• wspieranie inicjatyw samorządów lokalnych w Kosowie,

• współpraca z ENTO w zakresie pomocy OBWE w tworzeniu instytutu szkoleniowego dla władzy lokalnej.

• Rada Europy jest finansowana przez rządy państw członkowskich, których składki do budżetu Organizacji obliczane są proporcjonalnie do liczby ludności i zasobów państwa. Podstawowy budżet Rady Europy na 2006 rok kształtował ] się na poziomie 262 milionów euro.

• W 2009 roku: 205.002.000 euro

• Rada Europy wzmocniła dialog z europejskimi reprezentantami wybranymi na szczeblu państwowym i lokalnym, a także rozszerzyła go na państwa nie będące członkami, korzystające ze statusu obserwatora (Japonia, Kanada, Meksyk, Stany Zjednoczone i Stolica Apostolska). Pogłębiona została również współpraca z innymi organizacjami europejskimi, a w szczególności z Unią Europejską (UE), Organizacją Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE) oraz Organizacją Narodów Zjednoczonych (ONZ).

• Wybrane osiągnięcia praktyczne - 200 wiążące prawnie traktaty lub konwencje europejskie, dotyczące zagadnień rozciągających się od praw człowieka do walki ze zorganizowaną przestępczością i od zapobiegania torturom do ochrony danych czy współpracy kulturalnej. Wiele z nich otwartych jest dla państw nie będących członkami Organizacji. - Zalecenia (rekomendacje) dla rządów zawierające wytyczne polityki wobec kwestii takich jak zagadnienia prawne, zdrowie, edukacja, kultura i sport.

Europejski Trybunał Praw Człowieka

• Siedziba Strasburg

• Składa się z sędziów w liczbie równej państwom członkowskim Rady Europy, które ratyfikowały Europejskiej Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (47)

• Sędziowie są całkowicie niezależni od państw, z których pochodzą, nie reprezentują ani osób składających skargi ani państw.

• Trybunał zajmuje się stosowaniem powyższej Konwencji, szanowaniem i przestrzeganiem jej zapisów przez państwa członkowskie

• Wyroki Trybunału są wiążące dla państw

Statystyka polskich spraw w Europejskim Trybunale Praw Człowieka

• 2007

• Trybunał wydał 111 orzeczeń (w 101 stwierdzono naruszenie Konwencji, w 9 brak naruszenia)

• 112 skarg uznano za dopuszczalne

• 3963 skargi uznano za niedopuszczalne lub skreślono z listy

• w sprawie 324 skarg zwrócono się do rządu polskiego o wyjaśnienie

• 4211 skarg skierowano do rozpatrzenia

EWOLUCJA NATO PO 1990 ROKU

1. Struktura cywilna i wojskowa NATO

2. Nowe problemy strategiczne

- kształtowanie się doktryny do 1999 r.

3. Problem poszerzenia w latach 90.

• Partnerstwo dla Pokoju 1994

• Akt Stanowiący NATO –Rosja 1997

• przyjęcie Polski, Czech i Węgier 12 marca 1999

4. Interwencje zbrojne NATO w latach 90. i po 2001 r.

5. Znaczenie szczytu w Pradze

(2002 r.) i w Rydze (2006 r.)

6. Wyzwania NATO przed szczytem w Bukareszcie w 2008 r.

7. 19-20 luty 2009 nieformalny szczyt ministrów obrony państw NATO w Krakowie – zarys nowej strategii Sojuszu

8. 60-lecie NATO jubileuszowy szczyt w Strasburgu, Kehl i Baden Baden 3-4 kwietnia 2009

- polska strategia na szczyt

1. Struktura cywilna i wojskowa NATO

Reprezentacje narodowe (misje)

są źródłem władzy w NATO. Podlegają wyłącznie swoim rządom i są niezależne wobec urzędników Sojuszu. Wielkość reprezentacji narodowych jest różna i zależy od znaczenia danego kraju oraz wielkości sił, które przeznacza ono do działania w ramach NATO (dla porównania: przedstawicielstwo USA liczy ponad 200 osób, a Islandii - kilka).

Na czele każdej z nich stoi stały przedstawiciel danego państwa w randze ambasadora. Każda reprezentacja narodowa dzieli się na część cywilną (polityczną) i wojskową (na czele tej drugiej stoi stały reprezentant wojskowy), jest jednak regułą, że stały przedstawiciel jest zwierzchnikiem wszystkich pracowników misji. Misje poszczególnych państw mają największy wpływ na przebieg konsultacji podczas procesu podejmowania decyzji przez Radę Północnoatlantycką. Na ich rzecz, pełniąc wobec nich służebną rolę, pracują inne międzynarodowe instytucje polityczne Sojuszu.

• Rada Północnoatlantycka

Ma władzę polityczną i moc podejmowania decyzji. W jej skład wchodzą stali przedstawiciele wszystkich państw członkowskich w randze ambasadorów, spotykający się co najmniej raz w tygodniu, a dwa razy w roku Rada obraduje w składzie ministrów spraw zagranicznych. Rada jest jedynym organem NATO, który wywodzi swoje uprawnienia bezpośrednio z Traktatu Północnoatlantyckiego.

Z mocy Traktatu Rada została upoważniona do ustanowienia organów pomocniczych - komitetów i grup planowania wspierających jej działalność.

• Komitet Planowania Obrony

Składa się ze stałych przedstawicieli, ale obraduje na szczeblu ministrów obrony co najmniej dwa razy w roku.

Dostarcza wytycznych wojskowym władzom NATO, a w zakresie odpowiedzialności i uprawnień ma funkcje identyczne z funkcjami Rady.

Podejmuje kluczowe decyzje w sprawach sojuszniczego planowania obronnego, np. wielkości wydzielonych sił wojskowych dla potrzeb NATO, podstawowych wymogów i zasad dotyczących ich mobilizacyjnego rozwinięcia oraz poziomu wydatków obronnych państw członkowskich.

• Grupa Planowania Nuklearnego (powołana w 1966 r.).

Jest głównym forum konsultacyjnym w kwestiach dotyczących roli sił nuklearnych w polityce bezpieczeństwa i obrony Sojuszu. Jej zadaniem jest ustalanie wspólnej polityki NATO w dziedzinie zbrojeń jądrowych, roli broni jądrowej w sojuszniczej koncepcji strategicznej i wytycznych operacyjnych. Jej członkiem są wszystkie państwa członkowskie, także te, które nie mają broni jądrowej. Mają taki sam głos jak inne. Wyjątkiem jest Islandia, która jako państwo nie mające sił zbrojnych ma tylko status obserwatora.

• Komitet Wojskowy

Jest jedynym wyłącznie wojskowym ciałem kolegialnym w strukturze politycznej NATO, najwyższą władzą wojskową Sojuszu, podlegającą politycznemu zwierzchnictwu Rady Północnoatlantyckiej i Komitetu Planowania Obrony lub w razie gdy decyzje dotyczą zagadnień nuklearnych - Grupy Planowania Nuklearnego.

Jest najważniejszą instytucją doradzającą Radzie Północnoatlantyckiej w sprawach militarnych, stanowi forum reprezentowania sił zbrojnych NATO.

Rekomenduje politycznym władzom NATO działania niezbędne do wspólnej obrony obszaru NATO oraz przedkłada wytyczne w kwestiach wojskowych wyższym dowódcom Sojuszu.

W skład Komitetu Wojskowego wchodzą szefowie sztabów generalnych każdego państwa członkowskiego, z wyjątkiem Francji, która jest reprezentowana przez misję wojskową przy Komitecie. Islandia może być reprezentowana przez przedstawiciela cywilnego. Szefowie sztabów generalnych uczestniczą w obradach co najmniej dwa razy w roku, w pozostałych spotkaniach państwa członkowskie są reprezentowane przez narodowych przedstawicieli wojskowych, wyznaczonych przez szefów sztabów. Na czele Komitetu stoi wybierany na trzy lata przewodniczący w stopniu czterogwiazdkowego generała (admirała). Jest nieformalnym zwyczajem, że funkcji tej nie może pełnić przedstawiciel sił zbrojnych USA. Efektem obrad Komitetu są uchwały i rekomendacje.

• Kolegialne organy realizacyjne

Są to różne komitety - stałe i doraźne (jest ich ponad 300), zajmujące się problemami szczegółowymi.

Do prawie trzydziestu komitetów stałych należą m.in:

Komitet Polityczny (przygotowuje decyzje polityczne NATO),

Przeglądowy Komitet Obrony (zajmuje się planowaniem obronnym),

Komitet Ekonomiczny (zajmuje się współpracą gospodarczą państw NATO),

Wysoki Komitet ds. Nadzwyczajnych Zagrożeń (organizuje współpracę przy zwalczaniu klęsk żywiołowych i innych zagrożeń niemilitarnych),

Polityczno-Wojskowy Komitet Sterujący (planowanie i koordynacja

współpracy w ramach ''Partnerstwa dla Pokoju'').

• Centralne instytucje wykonawcze

Są to wszystkie urzędy części politycznej Sojuszu nie wchodzące w skład misji narodowych.

Ich podstawowe zadania to: zapewnienie bieżącej realizacji zadań określonych przez ciała decyzyjne i obsługa merytoryczna tych ciał, tzn. Rady Północnoatlantyckiej, innych rad i komitetów, a także przedstawicielstw narodowych. W ich skład wchodzą: sekretarz generalny NATO oraz instytucje obsługowe: Sztab Międzynarodowy i Międzynarodowy Sztab Wojskowy.