• na konferencji w Jałcie 3–11 lutego 1945 r. trzej przywódcy koalicji antyhitlerowskiej – F. D. Roosevelt, W. Churchill oraz J. Stalin doszli do porozumienia odnośnie do wymogu jednomyślności głosowania między wielkimi mocarstwami w Radzie Bezpieczeństwa, do których obok USA, Wielkiej Brytanii i ZSRR zaproszono przedstawicieli Francji i Chin jako członków założycieli.

• kwiecień-czerwiec 1945 r. konferencja założycielska w San Francisco, na której opracowano akt założycielski - Kartę Narodów Zjednoczonych (KNZ)

• 26 Czerwca 1945 r. Podpisanie knz przez przedstawicieli 50 państw, tzw. Członków pierwotnych

• KNZ weszła w życie 24 października 1945 r. po ratyfikacji przez 51 państw (Polska nie uczestniczyła w konferencji założycielskiej ONZ, ale po utworzeniu Tymczasowego Rządu RP pod koniec czerwca 1945 r. podpisała KNZ 16 października 1945 r. i tym samym znalazła się wśród członków pierwotnych)

• Jedną z dodatkowych koncesji na rzecz ZSRR było przyznanie członkostwa ONZ największym republikom związkowym – Białorusi, Rosji i Ukrainie.

KNZ obowiązuje wszystkich członków i propaguje następujące cele:

• utrzymanie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego,

• rozwijanie przyjaznych stosunków między państwami,

• przywrócenie wiary w podstawowe prawa człowieka, godność i wartość bez względu na różnicę rasy, płci, języka lub wyznania,

• wkład w rozwój praw człowieka,

• uzgadnianie działalności między państwami dla osiągnięcia powyższych celów.

Dodatkowo ważnymi zasadami działania

państw członkowskich są między innymi:

• suwerenna równość,

• nieingerencja w sprawy wewnętrzne,

• wykonywanie zobowiązań międzynarodowych w dobrej wierze,

• pokojowe załatwianie sporów,

• wyrzeczenie się siły w stosunkach wzajemnych,

• bezpieczeństwo zbiorowe i wiele innych.

Członkostwo

• 51 Członków pierwotnych

• Obecnie 192 państwa członkowskie

• W poczet członków ONZ przyjmowane są państwa, które, podobnie jak członkowie pierwotni, wyrażają gotowość realizacji celów i zadań zawartych w KNZ.

• Są one przyjmowane przez Zgromadzenie Ogólne (ZO) NZ na zlecenie Rady Bezpieczeństwa.

• Podczas procedury przyjęć w ZO NZ wymagana jest większość 2/3 państw.

• Wobec państw członkowskich, łamiących cele i zasady działania, ZO ONZ może na zlecenie Rady Bezpieczeństwa podjąć środki przymusu

np. wobec Iraku w 1991 r. ze względu na okupację Kuwejtu) lub też zawiesić w prawach członkowskich (np. Nową Jugosławię w 1992 r.). Towarzyszą temu skomplikowane procedury i mechanizmy podejmowania decyzji

Struktura ONZ

• Zgromadzenie Ogólne

• Rada Bezpieczeństwa

• Rada Gospodarczo-Społeczna

• Rada Powiernicza

• Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości

• Sekretariat

Zgromadzenie Ogólne

• tworzą wszystkie państwa członkowskie (w 2007 r. – 192), które posiadają po jednym głosie. Zbiera się ono na rocznych sesjach zwyczajnych,

• RB NZ lub większość państw członkowskich mogą doprowadzić do zwołania sesji nadzwyczajnej.

• Podczas przerw w obradach ZO pracuje 6 komitetów stałych (patrz grafik).

• ZO podejmuje decyzje w formie uchwał, które mają charakter obowiązujący w kwestiach wewnętrznych (przyjęcia nowych członków, uchwalenie budżetu), a zalecający, czyli nieobowiązkowy dla państw członkowskich.

• W ważnych sprawach merytorycznych uchwały zapadają większością 2/3 głosów, a w pozostałych zwykłą większością głosów. Znaczenie ZO podnosi fakt, iż może ono zainicjować omawianie wszelkich spraw wynikających z KNZ.

Rada Bezpieczeństwa

• W skład RB wchodzi 15 państw, z czego pięć posiada status stałych członków (ChRL, Francja, Rosja, USA i Wielka Brytania). Pozostałe 10 państw wybieranych jest przez ZO na kadencję dwuletnią, przy czym co roku wybieranych jest pięciu niestałych członków.

• Od 1 stycznia 2008 roku wśród niestałych członków RB NZ znajdują się: Belgia, Indonezja, Panama, RPA, Włochy oraz państwa wybrane w wyborach niestałych członków RB NZ w październiku 2007 r.: Chorwacja, Wietnam, Burkina Faso, Libia oraz Kostaryka.

• Polska jest kandydatem w wyborach niestałych członków RB w 2009 roku.

• Członek ustępujący nie może być wybrany na następną kadencję. W celu zachowania reprezentatywności geograficznej Zgromadzenie Ogólne podjęło w 1963 r. decyzję, że państwom Afryki i Azji przysługiwać będzie 5 miejsc, państwom Europy Wschodniej 1 miejsce, 2 miejsca państwom Ameryki Łacińskiej i Karaibów oraz 2 miejsca państwom Europy Zachodniej i z pozostałych regionów.