31. Лизинг дегеніміз не және оның функциясы. Есептеу мысалын келтір.

Лизинг — компанияның негізгі қорын қаржыландыруға қатысты  қаржылық қызмет түрі.   ЛИЗИНГ сөзі ағылшын тіліндегі LEASE – жал сөзінен шыққан.

Лизинг – лизинг шартын жүзеге асыруға байланысты туындайтын экономикалық және құқықтық қатынастар жиынтығы, оған сәйкес жалға беруші (әрі қарай – лизинг беруші) жалға алушы (әрі қарай – лизинг алушы) нұсқаған мүлікті белгілі бір сатушыдан өз меншігіне алуға және осы мүлікті лизинг алушыға ақылы негізде уақытша иеленуге және пайдалануға  беруге міндеттенеді.

Лизинг функциясы. Лизинг алушы үшін лизингті қолданудың артықшылығы  жабдықты лизингке алудағы салыстырмалы қарапайымдылық болып табылады. Сондай-ақ лизинг алу кезіндегі келісім-шығындар  лизингтік компания арқылы қаржыландырылады және осының арқасында өнеркәсіптің жаңа өнімді  үлкен қаржылық ресурстарды мобилизаациялаусыз, ірі меншікті құралды кепілдікке қоймай не несие алмай  модернизациялауға не ұйымдастыруға мүмкіндігі бар. Тағы бір айта кететін жайт лизингты қолдану өнеркәсіптің баланс құқығындағы  жалға алған не жеке меншік құралдарына қатысты бөліктеріндегі экономикалық көрсеткішті нашарлатуға жол бермейді. Басқа сөзбен айтқанда, лизинг өнеркәсіпті несие алудан сақтайды.

Сонымен қатар лизингтың артықшылығы болып  банкілік несиелендірумен салыстырғанда оның қол жетімділігі болып саналады. Бірде- бір банк үлкен жобаларды, мәселен басынан басталған, немесе жеткілікті қаматамассыз етілмейтін және тұрақты несиелік тарихы жоқ жобаларды қаржыландырмайды. Жабдықты несиеге алғаннан лизинге алу тиімді, себебі лизинг компаниялар ережелері қатаң тәртіпті  ұстанбайды.

Лизингтiк төлемдердi ортақ соманың есептеуi мына формула бойымен жүзеге асырылады:

Ұж = АҚ + ЖК + КВ+ Дуо+ ҚҚС ,

МҰНДА:

Ұж - лизингтiк төлемдердiң ортақ сомасы;

АҚ - ағымдағы жылда лизинг берушiге тиесiлi амортизациялық аударымдардың мөлшерi;

ЖК - несие ресурстарында пайдаланылатын мүлiктiң алуына лизинг берушiнің төлемі - лизинг шарт объектiсi;

КВ - лизингтiң келiсiм шарты бойымен мүлiктiң бергеніне лизинг берушiге делдалдық ақы;

Дуо - келiсiм шарт ескерiлген лизингтердiң лизинг алушысынан қосымша қызметтер үшін лизинг берушiге төлем;

ҚҚС - лизинг берушiнiң қызметтерi бойымен лизинг алушыға төлеуге қойылатын қосымша құн салығы.

31. Қор биржасы жұмысының қағидалары. Биржалық индекстердің функциясы және анықтамасы.

Биржа дегеніміз бұл – ұйымдастырылған, дәйекті жұмыс істейтін нарық, онда сұраныс пен ұсыныстың негізінде ресми түрде белгіленетін бағалар бойынша бағалы қағаздар саудасы (қор саудасы), стандарттар мен үлгілер бойынша көтерме сауда (тауар саудасы) немесе валюта саудасы (валюта) іске асырылады. Биржалық тауар түріне байланысты әлемдік практикада: Тауар (тауарлы-шикізат) биржасы; Қор биржасы; Валюта биржасы болып үшке бөлінеді.

Биржалық сауданың ерекшелігі ретінде, ондағы мәмілелердің әрдайым бір жерде, қатаң белгіленген уақытта – биржалық сеанс өткізу уақытында және де барлық қатысушыларға ортақ, нақты ережелердің болуын айтуға болады. Биржа биржалық құндылықтармен жасыланатын мәмілелердің келісілуі мен орындалуының анық ұйымдастырушылық құрылымын, анық механизмін және мәмілелердің орындалуының сенімділігі жоғары бақылау жүйесін қамтамасыз етеді.

Қазақстан қор биржасының (KASE) стратегиялық мақсаты - әлемдік инвесторларға қауіп-қатері төмен әр түрлі қаржы инструменттерін жетілген халықаралық тәжірибеге сәйкес сатып, сапалы қосымша биржа қызметтерін пайдалануға мүмкіндік беретін, жетекші өңірлік қаржы орталығы ретінде қалыптасу.

Биржалық индекс – рыноктагы бағалы қағаздардың күйі және серпінділіктің көрсеткіші. Индекстің ағымдық мағынасын оның алғашқы мағыналарымен қатар қойып рыноктың тәртібін бағалауға болады, макроэкономикалық өзгерістерге, жағдайға оның реакциясы, түрлі корпоративтік уақиғаларды, саудагерліктің үдерістері. Индекстің есебін пайдалану кезінде, қандай бағалы қағаздар таңдалады соған тәуелді, ол рынокты бүтіндей сипаттауы мүмкін, белгілі бір класстың бағалы қағаздарынның рыногы болуы мүмкін. Түрлі индекстердің динамикасын салыстыру, экономиканың қандай секторлары шапшаңдылықпен дамып жатқанын көрсете алады. Индекс рынокта ұлттық фондылық рынокты бүтіндей ұсына біледі немесе осы рынокты тағайынды сауда алаңын көрсете алады. Биржалық индекс есептеседі және түрлі ұйымдармен жариялайды, көбіне ақпараттық немесе рейтинг агенттіктерімен және фондылық биржалармен.

Биржалық идекстердің негізгі функциялары: техникалық кешендер; сауданы ұйымдастырады; белгіленімді жасайды; ақпараттық, консультациялық ұйымдық қызмет атқаруларды ұсынады; ақшалы жиған-тергеннің мобилизация концентрациясы және жинақталған жолымен биржалық дәнекерлерге қағаздың сатуы ; биржалық сатылым үшін жиналыстың ұйымдастырылуы; биржалық келісім-шарттың зерттемесі; келісім шарттың орындалуының кепілдік функциялары.