Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
талдау.docx
Скачиваний:
1
Добавлен:
01.05.2025
Размер:
264.89 Кб
Скачать

13.Талдаудың математикалық әдістерінің сипаттамасы

Модель атауы

Модель сипаттамасы

Басқарусыз модельдер

Ешқандай кедергісіз қолданыстағы үдерісті білу үшін қолданылады. Негізінен параметрлері арасындағы сандық байланыс арқылы объектіні зерттеуге бағытталған статистикалық модельдерді көрсетеді.

Оңтайландырылған модельдер

Мақсатты қызмет математикалық формада көрсетілген белгілі бір параметрлер мен үдерістердің қалаған мәнін көрсетеді. Оңтайландырылған модельдерге сызықты және динамикалық бағдарламалы модельдер жатады.

Ойын модельдері

Кез-келген ойын моделіне көп ойыншылар кіреді. Олардың әрқайсысы бірнеше стратегиялық тәртіп немесе мүмкін болатын іс-әрекеттерге ие.

Имитациялық (еліктеу) модельдері

Зерттеу уақытқа байланысты жұмыс істеу жүйесінің үрдісін қалпына келтіретін тәжірибе жүзінде жүргізіледі. Имитациялық модельдеу алынған нәтижелерді статистикалық өңдеуді қажет етеді. Сондықтан да әр түрлі еліктеудің негізіне ықтималдық теория әдісі мен математикалық статистика әдісі кіреді.

Экономико-математикалық модельдерді құру

Қағидалары

Қағида атауы

Сипаттамасы

Себептілік

Модельге тек талданып отырған көрсеткіштің өзгеруіне себеп болатын көрсеткіштер ғана кіреді.

Зерттеліп отырған көрсеткіштердің қатысты тәуелсіздігі

Модельге жататын көрсеткіштердің өзгерістері бір-біріне тәуелсіз болу керек.

Кешенділік

Талданып отырған көрсеткіштің өзгеруінің себебін көрсету үшін модельге әр түрлі факторлардың жеткілікті мөлшері кіру керек.

Сәйкестілік

Модель сапалық және сандық қатынаста талданып отырған объектінің нақты өлшеміне сәйкес келу керек.

14.Шқт экон матем әдістердің жіктелуі

Жіктеу белгілері

Әдіс түрі

Деңгейі бойынша

Микроэкономикалық

Макроэкономикалық

Құрамы бойынша

Бір өнімді

Көп өнімді

Тәсілдемесі бойынша

Оңтайлы (конструктивті)

Түсіндірме (дескриптивті)

Пішіні бойынша

Құндық

Табиғи-құндық

Тәуелділік түрі бойынша

а)сызықтық, сызықтық емес

б)бір факторлы, көп факторлы

Уақыт кескініне бойынша

Статикалық

Динамикалық

Объект бойынша

Кешенді

Жергілікті

Объектті бейнелеу тәсілі бойынша

Құрылымдық, функционалдық

Сандық, матрицалық

Экономматеммодельдердіңжіктелуі

Жіктелу белгісі

ЭММ-нің атауы

Зерттеліп отырған объекті құрылымының дөрекілену дәрежесіне байланысты

Біріктірілген модельдер

Жекеленген модельдер

Зерттеліп отырған объектінің құрылымдық ұйымын қамту тереңдігіне байланысты

Өндірістік-технологиялық құрылымды модельдер

Экономикалық құрылымды модельдер

Қоғамның әлеуметтік құрылымды модельдері

Қоршаған орта модельдері және т.б.

Айнымалы модельдің өзгеру типіне байланысты

Үздіксіз айнымалы модельдер

Дискретті (үзікті) айнымалы модельдер

Аралас типтегі модельдер

Талдамалы зерттеулерде қолданылу сипатына байланысты

Басқарусыз модельдер

Оңтайландырылған модельдер

Ойын модельдерИмитациялық (еліктеме) модель